Journals / Cihanşümul Akademi Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Cilt: 6 Sayı: 10

FROM THE PLANNED PERİOD TO SUSTAİNABLE DEVELOPMENT: TRACİNG THE ENVİRONMENTAL PHENOMENON İN DEVELOPMENT PLANS

PLANLI DÖNEMDEN SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMAYA: KALKINMA PLANLARINDA ÇEVRE OLGUSUNUN İZİNDE

Hatike Koçar Uzan(ISPARTA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ, EĞİRDİR MESLEK YÜKSEKOKULU)0000-0003-1012-240X
Pages
43–59
Publication Date
2025-06-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

As a result, it is shown that Turkey's approach to the environment has become more comprehensive and aligned with international norms over time, and environmental governance has emerged as a priority policy area in the present day.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study aims to examine the evolution of environmental policies in Turkey's development plans.
📊
Key Findings & Data:Over time, approaches to the environment in these plans have undergone significant transformation.
💡
Conclusion & Impact:As a result, it is shown that Turkey's approach to the environment has become more comprehensive and aligned with international norms over time, and environmental governance has emerged as a priority policy area in the present day.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Çevre Politikaları · Kalkınma Planları · Sürdürülebilir Kalkınma

Abstract

This study aims to examine the evolution of environmental policies in Turkey's development plans. Over time, approaches to the environment in these plans have undergone significant transformation. In the early development plans, the environment was viewed as a component of economic growth and industrialization, while in later years, environmental sustainability and environmental protection became increasingly prominent. After the 1970s, issues such as environmental pollution were identified, and various legal and institutional measures were introduced to address these concerns. From the 1990s onwards, global environmental issues, particularly sustainable development and climate change, were integrated into Turkey's development policies. The study analyzes how the approach to the environment evolved in each development plan, how environmental management and sustainability strategies developed, and the interactions at both the national and international levels. Additionally, it examines how Turkey's environmental policies aligned with the European Union accession process and global environmental agreements. In this context, the development of policies on current environmental issues such as environmental sustainability, climate change mitigation, and nature-based solutions is explored. As a result, it is shown that Turkey's approach to the environment has become more comprehensive and aligned with international norms over time, and environmental governance has emerged as a priority policy area in the present day.

Özet

Bu çalışma, Türkiye'nin kalkınma planlarında çevre politikalarının evrimini incelemeyi amaçlamaktadır. Türkiye'nin kalkınma planlarında çevreye yönelik yaklaşımlar, zaman içinde büyük bir dönüşüm geçirmiştir. İlk kalkınma planlarında çevre, ekonomik büyüme ve sanayileşmenin bir girdisi olarak görülürken, sonraki yıllarda çevresel sürdürülebilirlik ve çevre koruma konuları giderek daha fazla ön plana çıkmıştır. 1970'lerden sonra çevre kirlenmesi gibi sorunlar tanımlanmış ve bu sorunlara karşı çeşitli yasal ve kurumsal adımlar atılmaya başlanmıştır. 1990'lı yıllardan itibaren, küresel çevre sorunları, özellikle sürdürülebilir kalkınma ve iklim değişikliği gibi konular, Türkiye'nin kalkınma politikalarına entegre edilmiştir. Çalışma, her kalkınma planında çevreye dair yaklaşımın nasıl şekillendiğini, çevre yönetimi ve sürdürülebilirlik stratejilerinin nasıl geliştiğini, ulusal ve uluslararası düzeydeki etkileşimleri analiz etmektedir. Ayrıca, Türkiye'nin çevre politikalarının Avrupa Birliği üyelik süreci ve küresel çevre anlaşmaları ile uyum süreçlerini de ele almaktadır. Bu bağlamda, çevresel sürdürülebilirlik, iklim değişikliği ile mücadele ve doğa temelli çözümler gibi güncel çevre sorunları üzerine politika geliştirilmesi incelenmiştir. Sonuç olarak, Türkiye'nin çevreye yaklaşımının zaman içinde daha kapsamlı ve uluslararası normlara uyumlu bir hale geldiği ve günümüzde çevresel yönetimin öncelikli bir politika alanı olarak belirlendiği ortaya konmuştur.

🔖

Cite This Article

Uzan, H. K. (2025). FROM THE PLANNED PERİOD TO SUSTAİNABLE DEVELOPMENT: TRACİNG THE ENVİRONMENTAL PHENOMENON İN DEVELOPMENT PLANS. Cihanşümul Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 6 Sayı: 10, 43–59. https://doi.org/10.62356/cihansumul.1690417

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (28)

  1. Bozkurt, Y. (2010). Avrupa birliğine uyum sürecinde Türkiye'de çevre politikalarının dönüşümü. Ekin Yayınevi.
  2. Bridgewater, P., Kim, R.E. (2021). The Ramsar Convention on Wetlands at 50. Nat Ecol Evol 5, 268–270 https://doi.org/10.1038/s41559-021-01392-5.
  3. Bozkurt, Y.& Kaman, D. (2018). Yerel yönetimler perspektifinde Türkiye'de çevre politikaları. Ekin Yayınevi.
  4. Bowman, M., Davies, P., & Redgwell, C. (2010). The Convention on the Conservation of European Wildlife and Natural Habitats. In Lyster’s International Wildlife Law (pp. 297–345). chapter, Cambridge: Cambridge University Press.
  5. Budak, S. (2000). Avrupa birliği ve Türk çevre politikası. Büke Yayınları.
  6. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2025, Mart 24). Tarihçe. https://csb.gov.tr/tarihcemiz-i-7012.
  7. Egeli, G. (1996). Avrupa birliği ve türkiyede çevre politikaları. Türkiye Çevre Vakfı Yayını.
  8. Görmez, K. (2010). Çevre sorunları.Nobel Kitap Dağıtım A.Ş.
  9. Görmez, K. (2003). Çevre sorunları ve Türkiye.3. Baskı, Gazi Kitabevi.
  10. Keleş, R (1993). Kent ve siyaset üzerine yazılar (1975-1992). Iula-Emme.
  11. Keleş, R. ve Hamamcı, C. (1993). Çevrebilim.İmge Kitabevi.
  12. Kuyucuklu N. (1993). Türkiye iktisadı. Filiz Kitabevi.
  13. Önder, T. (2003). Ekoloji, toplum ve siyaset. Odak Yayınevi.
  14. Takım, A. (2011). Türkiye’de 1960-1980 yılları arasında uygulanan kalkınma planlarında maliye politikaları. Maliye Dergisi, Sayı 160 Ocak -Haziran 2011.https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2019/09/008-1.pdf
  15. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2025, Mart 23). I. Beş Yıllık Kalkınma Planı.https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/07/Kalkinma_Plani_Birinci_Bes_Yillik_1963-1967.pdf.
  16. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2025, Mart 23). II. Beş Yıllık Kalkınma Planı.https://www.sbb.gov.tr/wpcontent/uploads/2022/07/Ikinci_Bes_Kalkinma_Plani-1968-1972.pdf.
  17. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2025, Mart 23). III. Beş Yıllık Kalkınma Planı. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/08/Yeni-Strateji-ve-Kalkinma-Plani_Ucuncu-Bes-Yil_1973_1977.pdf.
  18. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2025, Mart 23). IV. Beş Yıllık Kalkınma Planı. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/08/Dorduncu-Bes-Yillik-Kalkinma-Plani_1979_1983.pdf.
  19. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2025, Mart 23). V. Beş Yıllık Kalkınma Planı. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/08/Besinci-Bes-Yillik-Kalkinma-Plani-1985-1989.pdf.
  20. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2025, Mart 23). VI. Beş Yıllık Kalkınma Planı. https://www.sbb.gov.tr/wpcontent/uploads/2022/07/Altinci_Bes_Yillik_Kalkinma_Plani-1990-1994.pdf.
  21. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2025, Mart 23). VII. Beş Yıllık Kalkınma Planı. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/07/Yedinci_Bes_Yillik_Kalkinma_Plani-1996-2000.pdf.
  22. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2025, Mart 23). VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planı.https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/07/Uzun_Vadeli_Strateji_ve_Sekizinci_Bes_Yillik_Kalkinma_Plani-2001-2005.pdf.
  23. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2025, Mart 23). IX. Kalkınma Planı. https://www.sbb.gov.tr/wpcontent/uploads/2025/03/Dokuzuncu_Kalkinma_Plani_2007-2013.pdf.
  24. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2025, Mart 23). X. Kalkınma Planı. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/08/Onuncu_Kalkinma_Plani-2014-2018.pdf.
  25. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2025, Mart 23). XI. Kalkınma Planı. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/07/On_Birinci_Kalkinma_Plani-2019-2023.pdf.
  26. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2025, Mart 23). XII. Kalkınma Planı. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/12/On-Ikinci-Kalkinma-Plani_2024-2028_11122023.pdf.
  27. Uslu, İ. (1995). Çevre sorunları. İnsan Yayınları.
  28. Yıldız, K., Sipahioğlu, Ş. & Yılmaz, M. (2005). Çevre bilimi ve eğitimi. Seçkin Kitabevi.