AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings indicate that neoliberal urbanization reproduces spatial inequalities not merely through income distribution disparities, but also through restricted access to decision-making processes, unequal distribution of public services, and differential access to spatial resources.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
The global rise of neoliberalism has reshaped not only economic and administrative structures but has also profoundly transformed the production, use, and redistribution of urban space. Since the 1980s, cities have been restructured in line with objectives such as attracting global capital, enhancing competitiveness, and positioning themselves as branded investment hubs. Within this framework, market-oriented policies have become the dominant logic of urban planning and governance. This study aims to analyze how neoliberal urban policies generate spatial injustice and social alienation within urban environments. The central research question guiding the study is formulated as follows: Through which mechanisms do neoliberal urban policies produce injustice and alienation in urban space? The study adopts a qualitative research design based on a narrative literature review approach. Academic publications produced between 2000 and 2024 were examined through searches conducted in Web of Science, Scopus, and Google Scholar databases. Sources were selected around key concepts such as neoliberal urbanism, spatial injustice, gentrification, the right to the city, and social alienation. The selected studies were evaluated through a thematic synthesis, and the impacts of neoliberal urbanization were classified under four primary analytical categories: commodification of space, gentrification and displacement, marketization of public space, and loss of belonging–social alienation. The findings indicate that neoliberal urbanization reproduces spatial inequalities not merely through income distribution disparities, but also through restricted access to decision-making processes, unequal distribution of public services, and differential access to spatial resources. Gentrification processes result in the displacement of low-income groups and the erosion of community bonds, while the privatization of public spaces narrows urban rights and weakens collective forms of urban life. Consequently, individuals’ sense of belonging to their living environments diminishes, deepening experiences of social alienation. The study argues that neoliberal urbanization constitutes a multi-layered regime of inequality operating across economic, political, and socio-spatial dimensions. In this regard, it highlights the necessity of alternative urban governance models grounded in spatial justice, democratic participation, and social cohesion.
Özet
Neoliberalizmin küresel ölçekte yükselişi, ekonomik ve yönetsel dönüşümlerin ötesinde kentsel mekânın üretim, kullanım ve yeniden dağıtım süreçlerini de derinden etkilemiştir. 1980 sonrası dönemde kentler, küresel sermayeyi çekme, rekabetçi marka şehir olma ve yatırım ortamını iyileştirme hedefleri doğrultusunda yeniden yapılandırılmış; bu süreçte piyasa merkezli politikalar kentsel planlamanın belirleyici unsuru hâline gelmiştir. Bu çalışma, neoliberal kentsel politikaların kent mekânında nasıl bir mekânsal adaletsizlik ve toplumsal yabancılaşma ürettiğini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Temel araştırma sorusu, “Neoliberal kentsel politikalar, kent mekânında adaletsizlik ve yabancılaşmayı hangi mekanizmalar üzerinden üretmektedir?” şeklinde formüle edilmiştir. Çalışma nitel araştırma tasarımı çerçevesinde anlatımsal (narrative) literatür taraması yöntemiyle yürütülmüştür. 2000–2024 yılları arasında yayımlanmış akademik çalışmalar Web of Science, Scopus ve Google Scholar veri tabanları üzerinden taranmış; neoliberal kentleşme, mekânsal adaletsizlik, gentrifikasyon, kent hakkı ve toplumsal yabancılaşma kavramları ekseninde seçilen çalışmalar tematik analiz yaklaşımıyla değerlendirilmiştir. Analiz sürecinde neoliberal kentleşmenin etkileri dört ana başlık altında sınıflandırılmıştır: mekânın metalaşması, gentrifikasyon ve yerinden edilme, kamusal alanın piyasalaşması ve aidiyet kaybı–yabancılaşma. Bulgular, neoliberal kentleşmenin mekânsal eşitsizlikleri salt ekonomik gelir dağılımı üzerinden değil; karar alma süreçlerine erişim, kamusal hizmetlerin dağılımı ve mekânsal kaynaklara ulaşım boyutlarında da yeniden ürettiğini göstermektedir. Gentrifikasyon süreçleri düşük gelirli grupların yerinden edilmesine ve topluluk bağlarının çözülmesine yol açarken; kamusal alanların özelleştirilmesi kentli haklarının daralmasına neden olmaktadır. Böylelikle kentlilerin yaşadıkları mekânla kurdukları aidiyet ilişkisi zayıflamakta ve toplumsal yabancılaşma derinleşmektedir. Çalışma, neoliberal kentleşmenin çok düzlemli bir eşitsizlik rejimi ürettiğini ileri sürmekte ve mekânsal adalet ile toplumsal bütünleşmeyi önceleyen alternatif kentsel yönetişim modellerinin gerekliliğine işaret etmektedir.