İki COVID-19 Hastası Bağlamında Etik Sorunların Tartışılması

Özet

Hiç kimsenin daha önce maruz kalmadığı, insanlardan ve cansız nesnelerden kolayca bulaşıp hızla dünyaya yayılan, ilacı veya aşısı olmayan, hastalığa yakalanan bazı kişilerin belirti göstermediği tehlikeli bir hastalığın birden ortaya çıkması (outbreak), olağanüstü bir halin yaşanacağına işaret eder. 2020 yılında artık tüm dünyaya yayılmış olan Coviy-19 salgını Türkiye’ye böyle geldi. Tecrübeli bir sağlık görevlisi klinikte ne gibi etik sorunlarla karşılaşılabileceğini tahmin edebilmekte, etik sorunların çözümüne rehberlik eden mevcut yönetmelikler, yönergeler ve ilkeler doğrultusunda kararlar alıp uygulayabilmektedir. Fakat olağanüstü bir hal yaşandığında, olağan hallerde uygulanan etik ilkeler ve kurallar ne ölçüde uygulanabilir ya da nasıl uygulanabilir? Covid-19 salgınında etik ölçütler geçerliğini zaman zaman kaybedebilmiştir. Hekimlikte amacımız daha doğruya, daha iyiye, hatta en iyiye karar verip uygulamak olduğuna göre Covid-19 salgınında hangi değerler öne çıkarılmalıdır? Bu gibi durumlarda hangi değerler birbiriyle çatışabilir? Çatışan değerlerden hangisini feda edersek kararımızı savunabiliriz? Diyelim ki doğru değerleri tercih ederek en iyi kararı verdik, ama bu karar uygulanabilecek midir? Verilen kararın uygulanabilmesi için ne gibi koşullar gerekir? Covid-19’a yakalanan iki hastanın hikâyesi çerçevesinde bu sorulara cevap arayacağız.