Journals / TÜRKAV KAMU YÖNETİMİ ENSTİTÜSÜ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ / 2025 / Cilt: 5 Sayı: 2

Educational Messages in the Animal Tales of the South Siberian Turks

Güney Sibirya Türklerinin Hayvan Masallarında Eğitici Mesajlar

Yavuz Uysal(ALANYA ALAADDİN KEYKUBAT ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-1383-2055
Pages
531–565
Publication Date
2026-01-02
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Findings indicate that the tales emphasize values such as intelligence, honesty, helpfulness, patience, diligence, solidarity, and respect for nature.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study investigates the animal tales of South Siberian Turkic communities—Khakas, Altai, and Tuvan—focusing on their educational and moral functions.
📊
Key Findings & Data:The primary aim is to explore how these narratives transmit ethical principles, cultural norms, and value systems across generations.
💡
Conclusion & Impact:Findings indicate that the tales emphasize values such as intelligence, honesty, helpfulness, patience, diligence, solidarity, and respect for nature.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Güney Sibirya · Türk masalları · Hayvan masalları

Abstract

This study investigates the animal tales of South Siberian Turkic communities—Khakas, Altai, and Tuvan—focusing on their educational and moral functions. The primary aim is to explore how these narratives transmit ethical principles, cultural norms, and value systems across generations. Employing a qualitative research design, the study uses document analysis as the main method. Data were collected from sixty-five animal tales included in Khakas Tales by Yavuz Uysal, Altai Tales by İbrahim Dilek, and Tuvan Folk Tales by Mehmet Aça. During the analysis, the characters’ behavioral patterns, narrative roles, and the moral lessons conveyed at the end of each story were examined systematically. Findings indicate that the tales emphasize values such as intelligence, honesty, helpfulness, patience, diligence, solidarity, and respect for nature. The recurring motif of weak yet clever animals overcoming the strong and arrogant reveals a collective moral framework that praises intellect and resilience over brute strength. These findings align with Vygotsky’s sociocultural theory of learning and the functionalist perspective in folklore studies. Consequently, South Siberian Turkic animal tales should be regarded not merely as folklore but as pedagogical narratives that facilitate social adaptation and the transmission of cultural memory. The results demonstrate that such tales serve as vital tools in moral education, socialization, and the preservation of cultural continuity among Turkic-speaking communities.

Özet

Bu çalışma, Güney Sibirya Türk topluluklarına ait (Hakas, Altay, Tıva) hayvan masallarını eğitsel işlevleri açısından incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, söz konusu masallarda yer alan değerlerin, ahlaki ilkelerin ve kültürel normların aktarım biçimlerini ortaya koymaktır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmış; veriler, Yavuz Uysal’ın Hakas Masalları, İbrahim Dilek’in Altay Masalları ve Mehmet Aça’nın Tıva Halk Masalları adlı eserlerinde yer alan toplam 65 hayvan masalından elde edilmiştir. Masal metinleri çözümlenirken karakterlerin davranış örüntüleri, olay örgüsü içindeki rolleri ve sonunda verilen eğitici mesajlar dikkate alınmıştır. Analiz sonucunda elde edilen bulgular, Güney Sibirya Türklerinin hayvan masallarında zekâ, dürüstlük, yardımseverlik, sabır, çalışkanlık, dayanışma ve doğaya saygı gibi değerlerin ön plana çıktığını göstermektedir. Ayrıca masallarda zayıf fakat akıllı karakterlerin güçlü ve kibirli varlıklara karşı başarı kazanması, bireysel direncin ve aklın gücünün toplumsal değer olarak yüceltildiğini ortaya koymaktadır. Masalların bu yönü, Vygotsky’nin sosyokültürel öğrenme kuramı ve halkbiliminin işlevselci yaklaşımıyla uyumludur. Güney Sibirya Türk masalları, yalnızca halk anlatıları değil, aynı zamanda bireyin toplumsal yaşama uyumunu kolaylaştıran ve kültürel belleğin aktarımını sağlayan pedagojik metinlerdir. Çalışmanın bulguları, masalların halk eğitimi, kültürel süreklilik ve değerler öğretiminde işlevsel bir araç olduğunu göstermektedir.

🔖

Cite This Article

Uysal, Y., Arıcı, F. (2026). Educational Messages in the Animal Tales of the South Siberian Turks. TÜRKAV KAMU YÖNETİMİ ENSTİTÜSÜ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ, Cilt: 5 Sayı: 2, 531–565. https://doi.org/10.71138/turkav.1811357

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (21)

  1. Aça, Mehmet, Tıva Halk Masalları, Kömen Yayınları, Konya 2007.
  2. Alptekin, Ali Berat, Türk Halk Edebiyatında Hayvan Masalları, Akçağ Yayınları, Ankara 2010.
  3. Azadovski, Mark, Sibirya’dan Bir Masal Anası (Çev. ve Giriş: İlhan Başgöz), Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 2002.
  4. Bakırcı, Nedim, Türk Dünyası Hayvan Masalları, Manas Yayınları, Elazığ 2010.
  5. Burnakov, A. V., “Hakasların Geleneksel Dünya Tasavvurlarında Su İyesinin Dişil Başlangıcı”, Türk Dünyası Dergisi, S. 36, 2013, ss. 9-23, https://dergipark.org.tr/tr/pub/tdded/issue/12722/154970#article_cite.
  6. Çifçi, Ç. - Güner, A. (2024). “Masalların Etik Dünyası: Okul Öncesi Dönemde Değerler Eğitiminde Masal Anlatımının Rolü” International Social Sciences Studies Journal, Vol:10, 2024, s. 1782-1791.
  7. Çobanoğlu, Özkul, Halkbilimi Kuramları ve Yöntemleri, Akçağ Yayınları, Ankara 2005.
  8. Delioğlanoğlu, Yalçın, “Hakaslar ve Tarihleri”, Bilig, S. 3, 1996, ss. 53-60, https://dergipark.org.tr/tr/pub/bilig/issue/25407/268111#article_cite.
  9. Dilek, İbrahim, “Sibirya Türk Destanlarında Kahramanın Yeraltı ve Gökyüzü Dünyalarıyla İlişkileri Üzerine Bazı Tespitler”, Millî Folklor, C. 22, S. 85, 2010, ss. 46-57, https://s3.amazonaws.com/kaynakca/5b0bcb96-d154-4fbe-baa9-0988db9017b5/07_.pdf.
  10. Dilek, İbrahim, Altay Masalları, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 2018.
  11. Dilek, İbrahim, “Güney Sibirya’da (Altay Bölgesi) Bir Aydınlanma Hareketi Olarak Ak Cañ/Süt Cañ (Burhanizm): Teşekkülü, Temel İlkeleri ve Tarihî Seyri”, Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, S. 53, 2022, ss. 79–132, https://doi.org/10.24155/tdk.2022.199.
  12. Gedik, Seda, “Masalların Eğitimsel İşlevleri”, Sosyal Bilimler ve Eğitim Dergisi, C. 3, S. 1, 2020, ss. 356–367.
  13. Hoppal, Mihály, “Sibirya Şamanizminde Doğa Tapınımı” (Çev. G. Erginer), Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, C. 41, S. 1, 2001, ss. 209-225, https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2153148.
  14. Karatay, Halit, “Dil Edinimi ve Değer Öğretimi Sürecinde Masalın Önemi ve İşlevi”, Turkish Studies, C. 2, S. 4, 2007, ss. 463-477.
  15. Kirişçioğlu, M. Fatih, “Sibirya’daki Türkler ve Dilleri”, Türk Dili, S. 839, 2021, ss. 20-30.
  16. Özdemir, Nimet - Çalışkan, Nermin, “Masalların Eğitimsel İşlevleri Üzerine Bir Değerlendirme”, Millî Folklor, C. 32, S. 127, 2020, ss. 50–59.
  17. Sakaoğlu, Saim, Masal Araştırmaları, Akçağ Yayınları, Ankara 1999.
  18. Somuncu, A. Ş. (2023). Kök değerler açısından Hakas masalları üzerine bir inceleme. Kesit Akademi Dergisi, 9 (35), 207-229. Türk Dil Kurumu, Türk Dil Kurumu Sözlükleri, https://sozluk.gov.tr/, (Erişim: 26 Nisan 2025). Uysal, Yavuz, Hakas Masalları, Palet Yayınları, Konya 2020.
  19. Vygotsky, Lev S., Düşünce ve Dil (Çev. S. Koray), Kaynak Yayınları, İstanbul 1985.
  20. Yavuzer, Haluk, Çocuk Psikolojisi, Remzi Kitabevi, İstanbul 1999.
  21. Zembat, R. ve Kandır, A. (2019). Çocukların Duygusal Zekâlarını Geliştirmede Masalların Rolü. Eğitim ve Psikoloji Araştırmaları Dergisi, 11(3), 82-98.