Journals / Türkiye Film Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 6 Sayı: 1

The Narrative Structure and Sufi Symbolism of the Film Bab'aziz

Bab'aziz Filminin Anlatı Yapısı ve Tasavvufi Sembolizmi

Pages
87–103
Publication Date
2026-06-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bab'Aziz may thus be evaluated as an original cinematic practice that renders visible the distance between outer form and inner meaning (sūrat–maʿnā) while inviting the spectator into a Sufi-inflected inward journey.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This article approaches Nacer Khemir's film Bab'Aziz (2005) through a Sufi-oriented textual reading, exploring how the work may be seen as translating the fundamental codes of Sufism into the visual and narrative language of cinema.
📊
Key Findings & Data:Adopting a qualitative and interpretive film analysis methodology, the study seeks to construct a methodological bridge between the "allusive language" (ishārī dil) of Sufism and the semiotic structure of cinema, approaching the film's key Sufi figures—the father, samāʿ, woman, moth, and majdhūb (the enraptured dervish)—as cinematic expressions of spiritual states (hāl).
💡
Conclusion & Impact:Bab'Aziz may thus be evaluated as an original cinematic practice that renders visible the distance between outer form and inner meaning (sūrat–maʿnā) while inviting the spectator into a Sufi-inflected inward journey.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:2005 Verileri
⚙️Variables:Tasavvuf · Sinema · Nacer Khemir

Abstract

This article approaches Nacer Khemir's film Bab'Aziz (2005) through a Sufi-oriented textual reading, exploring how the work may be seen as translating the fundamental codes of Sufism into the visual and narrative language of cinema. Adopting a qualitative and interpretive film analysis methodology, the study seeks to construct a methodological bridge between the "allusive language" (ishārī dil) of Sufism and the semiotic structure of cinema, approaching the film's key Sufi figures—the father, samāʿ, woman, moth, and majdhūb (the enraptured dervish)—as cinematic expressions of spiritual states (hāl). The phrase "cinematic language of hāl" employed here is not an established technical term in film studies, but rather a conceptual framework proposed within the scope of this article; it aims to relate the Sufi notion of lisānü'l-hāl (the language of states) to the affective atmosphere that cinema constructs through image, rhythm, and narrative texture. The analysis suggests that the desert landscape may be read, through a Sufi lens, as a ground of fanāʾ (self-annihilation), and that the silent encounters between figures invite interpretation as moments of tajallī (divine disclosure). Bab'Aziz may thus be evaluated as an original cinematic practice that renders visible the distance between outer form and inner meaning (sūrat–maʿnā) while inviting the spectator into a Sufi-inflected inward journey.

Özet

Bu makale, Nacer Khemir'in yönettiği Bab'Aziz (2005) filmini tasavvufî bir metin okuması yöntemiyle ele alarak, eserin tasavvufun temel kodlarını sinemanın görsel ve anlatısal diline nasıl tercüme ettiğini çözümlemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, nitel ve yorumlayıcı bir film çözümlemesi olarak, tasavvufun "işârî dili" ile sinemanın göstergebilimsel yapısı arasında metodolojik bir köprü kurmakta ve filmdeki temel tasavvufî figürleri —baba, semâ, kadın, pervane ve meczup— sinematografik birer "hâl" tecrübesi olarak incelemektedir. Burada kullanılan "sinemasal hâl dili" ifadesi, sinema çalışmalarında yerleşik bir teknik terimden ziyade, bu makale bağlamında önerilen bir kavramsallaştırma olup, tasavvuf geleneğindeki "lisânü'l-hâl" anlayışını sinemanın görüntü, ritim ve anlatı örgüsüyle kurduğu duygulanımsal atmosferle ilişkilendirmeyi hedeflemektedir. Analiz; çöl mekânının tasavvufî bir okuma ile "fenâ zemini" olarak, figürler arasındaki sessiz karşılaşmaların ise birer tecellî anı olarak değerlendirilebileceğini öne sürmekte ve Bab'Aziz'in, sûret–mânâ ile gösteren–gösterilen arasındaki mesafeyi hem görünür kılan hem de izleyiciyi tasavvufî bir içsel yolculuğa davet eden özgün bir sinemasal pratik olarak okunabileceğini ortaya koymaktadır.

🔖

Cite This Article

Çetin, O. (2026). The Narrative Structure and Sufi Symbolism of the Film Bab'aziz. Türkiye Film Araştırmaları Dergisi, Cilt: 6 Sayı: 1, 87–103. https://doi.org/10.59280/film.1808231

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (31)

  1. Barthes, R. (1993). Göstergebilimsel serüven (S. Rifat & M. Rifat, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
  2. Çetin, O. (2019). Sinema ve tasavvuf. İçinde A. C. Haksever (Ed.), Tematik tasavvuf toplantıları (C. 1, ss. 107–134). Sonçağ Akademi Yayınları.
  3. Çetin, O., & Demirdaş, Ö. (2026). Wearing tradition: The khirqa and Sufi memory in Nacer Khemir's Bab'Aziz. Religions, 17(5), 547. https://doi.org/10.3390/rel17050547
  4. Gülşen, E. (2016). Sinemanın kökleri: Anlam arayışında sanat ve sinema. İnsan Yayınları.
  5. Hücviri. (2014). Keşfu’l-Mahcûb (Hakikat bilgisi) (S. Uludağ, Çev., 4. bs). Dergâh Yayınları.
  6. İbnü’l-Arabî, M. (2007). Fütuhat-ı Mekkiyye (E. Demirli, Çev.). Litera Yayıncılık.
  7. İbnü’l-Arabî, M. (2016). Fusûsu’l-Hikem (E. Demirli, Çev., 3. bs). Kabalcı Yayınları.
  8. Kabil, İ. (1999, 10 Ekim). Sinema, hayatın aynasıdır [Söyleşi]. Yeni Şafak. https://www.yenisafak.com/gundem/sinema-hayatin-aynasidir-593999
  9. Khemir, N. (Yönetmen). (2005). Bab’Aziz [Film]. Behnegar; Farabi Cinema Foundation; Hannibal Films.
  10. Lakoff, G., & Johnson, M. (2015). Metaforlar (G. Y. Demir, Çev., 2. bs). İthaki Yayınları.
  11. McKee, R. (2011). Öykü: Senaryo yazımının özü, yapısı, tarzı ve ilkeleri (N. Yılmaz, E. Yılmaz, & F. Kınalı, Çev.). Plato Film Yayınları.
  12. Metz, C. (2012). Sinemada anlam üstüne denemeler (O. Adanır, Çev.). Hayalperest Yayınevi.
  13. Mevlâna Celâleddin Rumî. (2001). Mesnevi tercümesi (Ş. Can, Çev., 3. bs). Ötüken Neşriyat.
  14. Mevlâna Celâleddin Rumî. (2018). Fihi ma fih (A. A. Konuk, Çev., 11. bs). İz Yayıncılık.
  15. Mitry, J. (1989). Sinema estetiği ve psikoloji (O. Adanır, Çev.). Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi.
  16. Monaco, J. (2002). Bir film nasıl okunur? Sinema dili, tarihi ve kuramı (E. Yılmaz, Çev.). Oğlak Yayınları.
  17. Omarbacha, N. (2019). An interview with Nacer Khemir. Spirituality & Practice. https://www.spiritualityandpractice.com/films/features/view/17822
  18. Öztürk, R. (2019). Sufism in cinema: The case of Bab’Aziz: The prince who contemplated his soul. Film-Philosophy, 23(1), 55–71. https://doi.org/10.3366/film.2019.0098
  19. Peirce, C. S. (1955). Philosophical writings of Peirce (J. Buchler, Ed.). Dover.
  20. Saussure, F. d. (2001). Genel dilbilim dersleri (B. Vardar, Çev.). Multilingual Yabancı Dil Yayınları.
  21. Schrader, P. (2018). Transcendental style in film: Ozu, Bresson, Dreyer. University of California Press.
  22. Serrâc, E. N. es-. (1996). el-Lüma’: İslâm Tasavvufu (H. K. Yılmaz, Çev.). Altınoluk.
  23. Anadolu Ajansı. (2017, 28 Kasım). Sinema zaman inşa etme sanatıdır. https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/yonetmen-kaplanoglu-sinema-zaman-insa-etme-sanatidir/981022
  24. Şasa, A. (2003). Yeşilçam günlüğü (2. bs.). Küre Yayınları.
  25. Uludağ, S. (2003). Meczup. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (c. 28, ss. 285–286). TDV Yayınları.
  26. Wright, M. J. (2007). Religion and film: An introduction. Tauris.
  27. Yalsızuçanlar, S. (2007). Rüya sineması (3. bs.). Kapı Yayınları.
  28. Yalsızuçanlar, S., Şasa, A., & Kabil, İ. (1997). Düş, gerçeklik ve sinema. İz Yayıncılık.
  29. Yesevi, H. A. (2016). Dıvân-ı Hikmet (H. Bice, Ed., 2. bs). H Yayınları.
  30. Yıldız, S. (2018). Sinematografik anlatım (2. bs.). Su Yayınevi.
  31. Yılmaz, H. K. (1995). Âyin ve Semâ. Altınoluk Dergisi, 109, 32.