Journals / Tarih ve Tarihçi / 2025 / Cilt: 4 Sayı: 2

The Institutionalization of Bulgarian Military Intelligence and an Assessment of Gyorche Petrov’s Study on Macedonia Published in 1896

Bulgar Askerî İstihbaratının Kurumsallaşması ve Gyorçe (Görçe) Petrov’un 1896 Yılında Yayımlanan Makedonya Araştırması Üzerine Bir Değerlendirme

Pages
109–127
Publication Date
2025-12-20
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Ultimately, the work is both a source documenting the geographical and social fabric of late Ottoman Macedonia and an early example of “strategic military geography” reflecting state-sponsored information production practices of Bulgarian nationalism

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This article examines the formation of Bulgarian military intelligence, which became a decisive factor in shaping Balkan politics at the end of the 19th century, and in this context, the nature of Gyorche Petrov’s work Materials on the Study of Macedonia (Материали по изучванието на Македония) published in 1896 with support of the Bulgarian War Ministry.
📊
Key Findings & Data:The scope of the study encompasses a comprehensive assessment of the institutionalization process of the intelligence structure of the Principality of Bulgaria, the biography of Gyorche Petrov, who prepared the work, and the geographical, ethnographic, and strategic content of the work in question.
💡
Conclusion & Impact:Ultimately, the work is both a source documenting the geographical and social fabric of late Ottoman Macedonia and an early example of “strategic military geography” reflecting state-sponsored information production practices of Bulgarian nationalism
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Osmanlı Devleti · Bulgaristan Prensliği · Makedonya

Abstract

This article examines the formation of Bulgarian military intelligence, which became a decisive factor in shaping Balkan politics at the end of the 19th century, and in this context, the nature of Gyorche Petrov’s work Materials on the Study of Macedonia (Материали по изучванието на Македония) published in 1896 with support of the Bulgarian War Ministry. The scope of the study encompasses a comprehensive assessment of the institutionalization process of the intelligence structure of the Principality of Bulgaria, the biography of Gyorche Petrov, who prepared the work, and the geographical, ethnographic, and strategic content of the work in question. The significance of the research lies in its revelation of the central role of the Macedonian Question in Bulgarian nationalism, how intelligence and scientific knowledge production are intertwined, and the ways in which geography is used as a means of legitimizing national claims. The findings show that Petrov’s work is not a classic geography or ethnography text, but rather an intelligence document produced for military-strategic purposes. Sections such as orography, hydrography, transportation, and topography detail the region’s suitability for military operations while also being structured to reinforce Bulgarian ethno-geographical claims. Ultimately, the work is both a source documenting the geographical and social fabric of late Ottoman Macedonia and an early example of “strategic military geography” reflecting state-sponsored information production practices of Bulgarian nationalism

Özet

Bu makale, 19. yüzyıl sonu Balkan siyasetinin şekillenmesinde belirleyici bir unsur hâline gelen Bulgar askerî istihbaratının teşekkülünü ve bu çerçevede Bulgar Harbiye Müdürlüğünün desteğiyle 1896 yılında yayımlanan Gyorçe (Görçe) Petrov’un Makedonya Araştırmaları Üzerine Materyaller (Материали по изучванието на Македония) adlı eserinin mahiyetini incelemektedir. Çalışmanın kapsamı, Bulgaristan Prensliğinin istihbarat yapılanmasının kurumsallaşma sürecini, eseri hazırlayan Gyorçe Petrov’un biyografisini ve söz konusu eserin coğrafi, etnografik ve stratejik içeriğini bütüncül biçimde değerlendirmeyi içermektedir. Araştırmanın önemi, Makedonya Meselesinin Bulgar milliyetçiliğindeki merkezî rolünü, istihbarat ile bilimsel bilgi üretiminin nasıl iç içe geçtiğini ve coğrafyanın ulusal taleplerin meşruiyet aracı olarak kullanılma biçimlerini ortaya koymasından kaynaklanmaktadır. Bulgular, Petrov’un çalışmasının klasik bir coğrafya veya halk bilimi metni olmaktan ziyade askerî-stratejik amaçlarla üretilmiş bir istihbarat dokümanı niteliği taşıdığını göstermektedir. Orografya, hidrografya, ulaşım ve topoğrafya gibi bölümler, bölgenin askerî harekâta uygunluk analizini detaylandırırken aynı zamanda Bulgar etno-coğrafi iddialarını güçlendirecek şekilde kurgulanmıştır. Sonuç olarak eser, geç Osmanlı Makedonya’sının coğrafi ve toplumsal dokusunu belgeleyen bir kaynak olduğu kadar Bulgar milliyetçiliğinin devlet destekli bilgi üretimi pratiklerini yansıtan erken bir “stratejik askerî coğrafya” çalışmasıdır.

🔖

Cite This Article

Hasanoğlu, E. (2025). The Institutionalization of Bulgarian Military Intelligence and an Assessment of Gyorche Petrov’s Study on Macedonia Published in 1896. Tarih ve Tarihçi, Cilt: 4 Sayı: 2, 109–127. https://doi.org/10.62425/history.1824470

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (59)

  1. Aksoy, Berna ve Yalçınkaya, Berkay. “Türkiye’de Demiryolu İstasyonları: Milli İktisattan Neoliberalizme Dönüşen Kentsel Mekân”. İçinde IV. Uluslararası Kent Araştırmaları Kongresi, 16-17-18 Ekim 2019, Ankara, Bildiriler Kitabı. Editör Pınar Çobanyılmaz Öztürk ve Emir Osmanoğlu. 652-667. Ankara: İdealkent Yayınları, 2019.
  2. Antonova, Boryana. “Osmanskite Jeleznitsi na Balkanite-Hronologiya i Periodizatsiya”. İçinde Varna, Bılgarite i
  3. Bılgarskite Gradove. Vızrojdenski Poselnitsi İzsledvaniya, Sbornik v Pamet na Prof. D.i.n. Velko Tonev. Editör Prof. d.i.n. İvan Rusev. 199-220. Varna: Ongıl, 2016.
  4. Arşiv Belgelerine Göre Osmanlı’da İstihbarat. İstanbul: T.C. Başbakanlık, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı, 2017.
  5. Aydın, Mahir. “Bulgaristan Komiserliği”. Belgeler XVII, sy. 21 (Ocak 1996): 71-120.
  6. Bayram, Selahattin. Osmanlı Döneminde Selanik Limanı 1869-1912. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2017.
  7. Bektaş, Gönül (Gunjul). “Bir Rumeli Kentinin Modernleşmesi: Üsküp 1839-1912”. METU JFA 37, 1 (2020): 169-198.
  8. Collins, John M. Military Geography for Professionals and the Public. Washington DC: National Defence University Press, 1998.
  9. Conev, Angel. Makedoniya v Jelozopıtnata Politika na Bılgariya (1878-1918 g.). Kyustendil: Regionalen İstoriçeski Muzey „Akad. Yordan İvanov“.
  10. Çetin, Emrah ve Tilbe, Özgür. “II. Abdülhamit Döneminde Rumeli’deki Askerî Yol Yapım Çalışmaları”. İçinde Tarih Bilimleri Alanında Uluslararası Araştırma ve Değerlendirmeleri, Cilt I. Editör Doç. Dr. Neslihan Bolat
  11. Bozaslan. 19-42. Ankara: Serüven Yayınları, 2023. Ekin, Ümit. “Klasik Dönemde Osmanlı İmparatorluğu’nda Karayolu UIaşımını ve Nakliyatı Etkileyen Faktörler”. Belleten LXXXI, 291 (2017): 387-418.
  12. Eldırov, Svetlozar. Taynite Ofitserski Bratstva v Osvoboditelnite Borbi na Makedoniya i Odrinsko 1897-1912. Sofiya: Voenno İzdatelstvo, 2002.
  13. Engin, Vahdettin. Rumeli Demiryolları. İstanbul: Eren Yayıncılık, 1993.
  14. Erim, Nihat. Devletlerarası Hukuku ve Siyasi Tarih Metinleri, Cilt: I (Osmanlı İmparatorluğu Andlaşmaları). Ankara: TTK Yayınları, 1953.
  15. Gençer, Ceylan İrem. “19. Yüzyılda İzmir ve Selanik’te Kentse Dönüşüm: Rıhtım ve Limanların İnşası”. Meltem İzmir Akdeniz Akademisi Dergisi, 1 (2017): 33-51.
  16. Gönül, Alper ve Durak, Selen. “Bir Osmanlı Kenti Üsküp’ün Tanzimat’tan XX. Yüzyıla Fiziksel Değişim Süreci”. Balkan Araştırma. Enstitüsü Dergisi 7, 1 (2018): 87-110.
  17. Gül, Zakir. “Stratejik İstihbarat ve Genel Yanılgılar”. Güvenlik Bilimleri Dergisi 4, sy. 1 (2015): 111-132.
  18. Güllü, Ramazan Erhan. “Bulgar Eksarhlığı’nın Kuruluşu ve Statüsü”. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17, sy. 1 (2018): 350-361.
  19. Gürbüz, Ali Kemal. “Osmanlı İmparatorluğunda Demiryollarının Rolü”. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2, 3 (1999): 169-193.
  20. Halil Rifat. Askerî Coğrafya (Müsvedde Hâlinde). İstanbul: Mekteb-i Harbiye Matbaası, 1340.
  21. Hasanoğlu, Ergün. “İstanbul Bulgar Kapıkethüdalığı (1879-1909)”. İçinde X. Osmanlı İstanbulu. Editör Feridun M.
  22. Emecen ve Ali Akyıldız. 267-289. İstanbul: İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi, 2025.
  23. Horlo, Natalia. “Reasons for Emergence and Ideological Explanation of the Irredentist Policy”, Journal of
  24. Geography, Politics and Society 8, sy. 3 (2018): 45-52. Kapan, Kaan ve Kuşçu, Ömer Emre. “Kavramsal ve Tarihsel Açıdan Askeri Coğrafya: Coğrafya mı? Jeopolitik mi?”. Türk Coğrafya Dergisi, sy. 78 (2021): 145-154.
  25. Kapan Kaan ve Kuşçu Ömer Emre. “Osmanlı’dan Günümüze Askeri Coğrafyanın Şehirsel Kullanımına Dair Bir Analiz: Edirne Örneği”. İçinde Osmanlı İmparatorluğunda Coğrafya ve Kartografya. Editör. Mahmut Ak, Ahmet
  26. Üstüner. 769-793. İstanbul: İstanbul University Press, 2024.
  27. Kavsıracı, Ozan. “İstihbarat Süreci ve İnsan Kaynaklı İstihbaratın Analizi”. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi 16, sy. 27 (2020): 700-719.
  28. Konstantinova, Yura. Bılgarite v Osmanskiya Solun. Sofiya: İnstitut za Balkanistika s Tsentır po Trakologiya, Bılgarska Akademiya na Naukite, 2020.
  29. Koyuncu, Aşkın. “Bulgar Eksarhlığı”. Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, 1998.
  30. Kuş, Sebahattin. Dünyada ve Türkiye’de Alkol Kontrolü Politikaları. Ankara: Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu, 2011.
  31. Kuşçu, Ömer Emre ve Kapan, Kaan. “Askeri Coğrafyada Jeostratejik Koşulların Mekânsal Kullanımı”. İçinde
  32. TÜCAUM 2022 Uluslararası Coğrafya Sempozyumu, 12-14 Ekim 2022, Bildiri Kitabı. Editör Necla Türkoğlu, Kerime
  33. Karabacak, Ergin Gökkaya, Esra Tunçel Gökkaya, Gönül Mutlu, Muhammet Öksüz, Neriman Kılınç, Rahime
  34. Zobu, Saitcan Güngördü. 439-454. Ankara: Ankara Üniversitesi Türkiye Coğrafyası Araştırma ve Uygulama Merkezi, 2022.
  35. Kuşçu, Ömer Emre. “Savaşın Coğrafi Yönü: Askeri Coğrafya”. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, 2024.
  36. Materiali po İzuçvanieto na Makedoniya. Hazırlayan Gyorçe Petrov. Sofiya: Peçatnitsa Vılkov, 1896.
  37. Military Geographic Intelligence (Terrain). Washington DC: Headquarters, Department of the Army, 1972.
  38. Mutlu, Nedim. “İstihbarat Üzerine Tarihsel Düzlemde Metaforik Bir Sentez: İç Güvenlik Bağlamında Paramedik Yaklaşım”, Güvenlik ve İstihbarat Çalışmaları Dergisi 1, sy. 1 (2023): 53-75.
  39. Nikolov, Boris Y. Vıtreşna Makedono-Odrinska Revolyutsionna Organizatsiya, Voyvodi i Rıkovoditeli (1893-1934), Biografiçno-Bibliyografski Spravoçnik. Sofiya: Tip-Top Pres, 2001. Onyıl, Halil İbrahim. “İstihbarat ve Mekânsal İstihbarat”. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 13, sy. 3 (2023): 1783-1798.
  40. Osmanlı Avrupası’nda Bir Bölücülük Cereyanı, Makedonya Komitacılarının Anıları. Çeviren Ergün Hasanoğlu. Editör Mümin İsov. İstanbul: Selenge Yayınları, 2024.
  41. Özcan, Orhan. “İngiliz İstihbarat Raporlarında Berlin-Bağdat Demiryolu (Temmuz-Ağustos 1917)”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 41, sy. 111 (2025): 131-180.
  42. Penkov, Sava. Berlinskiyat Dogovor i Balkanite. Sofiya: Dİ, „Nauka i İzkustvo“, 1985.
  43. Petev, Svetoslav, Dimitrov, Todor, Andonov, Andon, Georgiev, Hristo, Petev, Danail ve Petkov, Yordan. Sistema za Razuznavane. Sofiya: Voenna Akademiya „Georgi Stoykov Rakovski“, 2023.
  44. Sherrill, Clarence Osborne. Military Topography for the Mobile Forces. Menasha, Wis: Press of George Banta Publishing Co., 1910.
  45. Silyanov, Hristo. Osvoboditelnite Borbi na Makedoniya, Tom I. Sofiya: İzdatelstvo Nauka i İzkustvo, 1983.
  46. Stançev, Stanço, Nikolov, Rumen ve Baev, Yordan. İstoriya na Bılgarskoto Voenno Razuznavane, Tom 1. Sofiya: İztok-Zapad, 2017.
  47. Şahin, Güngör. Kıvam Süfyan Kadir. “Askerî Harekâtın Evrimi ve İstihbarat, Gözetleme, Keşif Faaliyetlerinin Değişen Araçları”. SAVSAD Savunma ve Savaş Araştırmaları Dergisi 31, sy. 2 (2021): 263-286.
  48. Şimşeker, Somer Alp. Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı İstihbaratı, İkinci Şube Tarihi. İstanbul: Kronik Kitap, 2022.
  49. Taşev, Taşo V. Ministrite na Bılgariya 1879-1999. Sofiya: Akademiçno İzdatelstvo Prof. Marin Drinov, 1999.
  50. Trençev, Georgi. Pedagogiçeskoto Otdelenie na Solunskata Gimnaziya (1887-1896 g.). İstoriçeski Pregled LX, 1-2 (2004): 40-65.
  51. Ukaz. No: 176, Dırjaven Vestnik, 16 Yanuari 1892, 2.
  52. Ukaz. No: 185, Zakon za Ustroystvoto na Vıorıjenite Sili na Bılgarskoto Knyajestvo, Dırjaven Vestnik, 15 Fevruari 1892, 1-28.
  53. Ünlü, Mucize. “II. Abdülhamit Döneminde Üsküp’te İmar Faaliyetleri”. Gamer I, 1 (2012): 165-186.
  54. Yavuz, Mehmet. “Türkiye’nin Ulaştırmasında Demiryolları Hizmetleri ve Demiryolu Yolcu Taşımacılığı Üzerine Ekonometrik Araştırma”. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, 1991.
  55. Yeni, Mustafa. “Birinci Dünya Savaşı’nda Başkumandanlık Vekâleti ve Harbiye Nezareti’nin II. Şube (İstihbarat) Faaliyetleri”. Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, 2022.
  56. Yıldız, Gültekin. “Osmanlı Dış Askerî İstihbaratında Formelleşme: Elçiliklerde Ataşemiliterliğin İhdası ve Osmanlı Askerî Ataşe Raporları”. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), sy. 17 (2012):239-265.
  57. Yıldız, Özlem. “20. Yüzyıl Başlarında Selanik Limanında Deniz Ticareti”. ÇTTAD XII, 24 (2012): 27-46.
  58. Yılmaz, Fehmi. “Osmanlı İmparatorluğu’nda Tütün: Sosyal, Siyasî ve Ekonomik Tahlili (1600-1883)”. Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, 2005.
  59. Zeynula, İsra Şeh. Bir İsyanın Anatomisi, İlinden İsyanı ve Kruşevo’da Hükümet Kurma Girişimi. İstanbul: Selenge Yayınları, 2024.