AI Summary & Key Takeaways
AI InsightOverall, digitalization alone does not guarantee safer aviation operations; safety depends on the balanced integration of human, technological, and organizational elements.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
The growing use of automation, digital interfaces, data-driven decision-support systems, and artificial intelligence has significantly transformed aviation operations and reshaped human–machine interaction. Although digitalization is often associated with efficiency, standardization, and error reduction, its effects on human performance, decision-making, and safety are not one-dimensional. In some contexts, digital systems support operators and improve operational reliability, while in others they may reduce active human involvement, weaken situational awareness, and increase overreliance. This study systematically reviews the literature on the effects of digitalization on human factors, safety, and decision-making in aviation operations. The review was conducted in accordance with the PRISMA 2020 framework. A total of 485 records were identified through Scopus, Web of Science, and Google Scholar, and 25 studies were included in the final analysis after a multi-stage screening process. The selected studies were examined through a theoretically guided narrative synthesis, focusing on workload, situational awareness, trust in automation, decision-support systems, and safety-related outcomes. The findings show that digitalization has a dual and context-dependent impact on human performance. While digital systems can reduce workload, improve decision speed, and increase consistency in routine tasks, they may also create new risks in highly automated environments. Recent post-2018 studies further indicate a shift from classical automation toward AI-enabled and data-driven systems, where model transparency, data quality, explainability, trust calibration, and organizational oversight have become central concerns. Overall, digitalization alone does not guarantee safer aviation operations; safety depends on the balanced integration of human, technological, and organizational elements.
Özet
Otomasyon sistemleri, dijital arayüzler, veri odaklı karar destek sistemleri ve yapay zekâ uygulamaları, havacılık operasyonlarının yürütülme biçimini önemli ölçüde dönüştürmüş ve insan–makine etkileşimini yeniden şekillendirmiştir. Dijitalleşme çoğu zaman verimlilik, standartlaşma ve hata azaltma ile ilişkilendirilse de insan performansı, karar verme süreçleri ve emniyet üzerindeki etkileri tek boyutlu değildir. Bazı durumlarda dijital sistemler operatörleri destekleyerek operasyonel güvenilirliği artırırken, bazı durumlarda insanın aktif katılımını azaltabilmekte, durumsal farkındalığı zayıflatabilmekte ve aşırı güven riskini artırabilmektedir. Bu çalışma, havacılık operasyonlarında dijitalleşmenin insan faktörleri, emniyet ve karar verme süreçleri üzerindeki etkilerini sistematik biçimde incelemektedir. İnceleme, PRISMA 2020 çerçevesi doğrultusunda yürütülmüştür. Scopus, Web of Science ve Google Scholar veri tabanlarından toplam 485 kayıt belirlenmiş; çok aşamalı eleme sürecinin ardından 25 çalışma nihai analize dâhil edilmiştir. Seçilen çalışmalar; iş yükü, durumsal farkındalık, otomasyona güven, karar destek sistemleri ve emniyetle ilişkili sonuçlar çerçevesinde kuramsal olarak yönlendirilmiş anlatısal sentez yaklaşımıyla değerlendirilmiştir. Bulgular, dijitalleşmenin insan performansı üzerinde çift yönlü ve bağlama bağlı bir etki yarattığını göstermektedir. Dijital sistemler rutin görevlerde iş yükünü azaltabilir, karar verme hızını artırabilir ve tutarlılığı güçlendirebilirken, yüksek otomasyon düzeylerinde yeni riskler oluşturabilmektedir. Ayrıca 2018 sonrası çalışmalar, tartışmanın klasik otomasyon yaklaşımından yapay zekâ destekli ve veri odaklı sistemlere kaydığını; model şeffaflığı, veri kalitesi, açıklanabilirlik, güven kalibrasyonu ve örgütsel gözetimin öne çıktığını göstermektedir. Genel olarak dijitalleşme tek başına daha emniyetli operasyonları garanti etmemekte; emniyet, insan, teknoloji ve organizasyonel unsurların dengeli bütünleşmesine bağlı olarak ortaya çıkmaktadır.