AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings indicate that Shams al-Dīn was a 14th-century Anatolian Sufi active in Konya, who was active within the political sphere of the Eşrefoğlu principality and enjoyed Mamlūk patronage.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study addresses a long-standing case of identity confusion in Islamic intellectual history between two contemporaneous 8th/14th-century scholars known as al-Tustarī: Shams al-Dīn Muḥammad al-Tustarī and Badr al-Dīn Muḥammad al-Tustarī (d. 732/1332). While Badr al-Dīn al-Tustarī, a prominent theologian and philosopher, has been well documented, Shams al-Dīn’s life and intellectual legacy have remained largely in obscurity. Using a comparative methodology that examines paratextual elements of their works –such as introductions, conclusions, titles, dedications, and places of composition– this research clearly distinguishes the two figures. It then reconstructs Shams al-Dīn al-Tustarī’s intellectual profile through an analysis of his authenticated works. The findings indicate that Shams al-Dīn was a 14th-century Anatolian Sufi active in Konya, who was active within the political sphere of the Eşrefoğlu principality and enjoyed Mamlūk patronage. His intellectual outlook reflects an original synthesis of Avicennan philosophy and Akbarī Sufism. By resolving this confusion, the study restores Shams al-Dīn al-Tustarī’s rightful place in Islamic intellectual history and sheds light on the sophistication of Anatolian Sufi thought. Since the extant and identifiable works by Shams al-Dīn al-Tustarī are largely limited to texts attributed to Badr al-Dīn al-Tustarī, particular care has been taken to distinguish between the two figures. In addition, several works belonging to Shams al-Dīn al-Tustarī that were not attributed to Badr al-Dīn al-Tustarī have been identified and are examined separately in this article. In light of the available evidence, it appears that Shams al-Dīn al-Tustarī has not, to date, been the subject of an independent biography in either classical biographical literature or modern academic scholarship.
Özet
Bu makale, İslam düşünce tarihinde aynı dönemde yaşamış ve her ikisi de et-Tüsterî nisbesiyle tanınan iki âlim arasındaki uzun süredir devam eden kimlik karışıklığını ele almaktadır: Şemseddin Muhammed et-Tüsterî ile Bedreddin Muhammed et-Tüsterî (ö. 732/1332). Kelâm ve felsefe alanlarında öne çıkan Bedreddin et-Tüsterî hakkında kapsamlı bilgiler mevcutken, Şemseddin Tüsterî’nin hayatı ve ilmî mirası büyük ölçüde karanlıkta kalmıştır. Bu araştırma, her iki müellifin eserlerinin mukaddime ve hatime kısımları, başlıkları, ithafları ve telif yerleri gibi paratekstüel unsurlarını karşılaştırmalı bir yöntemle inceleyerek söz konusu iki şahsiyeti açık biçimde birbirinden ayırmaktadır. Ardından, aidiyeti kesin olarak tespit edilen eserlerinin analizi aracılığıyla Şemseddin et-Tüsterî’nin entelektüel profili yeniden inşa edilmektedir. Makalenin bulguları, Şemseddin et-Tüsterî’nin XIV. yüzyılda Konya’da faaliyet göstermiş bir Anadolu sûfîsi olduğunu, Eşrefoğulları Beyliği’nin siyasî çevreleriyle ilişkili bulunduğunu ve Memlük himayesinden yararlandığını göstermektedir. Onun düşünce dünyası, İbn Sînâcı felsefe ile Ekberî tasavvufun özgün bir sentezini yansıtmaktadır. Bu karışıklığın giderilmesiyle çalışma, Şemseddin et-Tüsterî’yi İslam düşünce tarihindeki hak ettiği konuma yeniden yerleştirmekte ve Anadolu tasavvuf düşüncesinin entelektüel derinliğine ışık tutmaktadır. Şemseddin et-Tüsterî’ye ait olduğu tespit edilebilen mevcut eserlerin büyük ölçüde Bedreddin et-Tüsterî’ye nispet edilmiş metinlerle sınırlı olması sebebiyle, iki şahsiyetin birbirinden ayrıştırılmasına özel bir dikkat gösterilmiştir. Bunun yanı sıra, Bedreddin et-Tüsterî’ye nispet edilmemiş olmakla birlikte Şemseddin et-Tüsterî’ye ait olduğu belirlenen birtakım eserler de tespit edilmiş ve bu makalede ayrı olarak incelenmiştir. Mevcut veriler ışığında, Şemseddin et-Tüsterî’nin gerek klasik tabakat ve biyografi literatüründe gerekse modern akademik çalışmalarda bugüne kadar müstakil bir biyografiye konu olmadığı anlaşılmaktadır.