Journals / Düşünce Dünyasında Türkiz / 2026 / Cilt: 17 Sayı: 1

Orphan Patronage Institutions Providing Services for Charitable and Educational Purposes in the Republic of Azerbaijan (1900-2023 Years)

AZERBAYCAN CUMHURİYETİ’NDE YARDIM VE EĞİTİM AMAÇLI HİZMET GÖSTEREN YETİM HİMAYE KURUMLARI (1900-2023 YILLAR)

Rasim Bayraktar(GİRESUN ÜNİVERSİTESİ, İSLAMİ İLİMLER FAKÜLTESİ)0000-0002-7576-8183
Pages
243–278
Publication Date
2026-06-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In our study, we will examine services provided for orphaned and abandoned children in the pre-Soviet, Soviet, and post-independence periods specifically in the Republic of Azerbaijan.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:In the first half of the 20thcentury, the First and Second World Wars deeply affected the world's populations.
📊
Key Findings & Data:During the first quarter of the 1900s (1900-1918), Azerbaijani philanthropists took care of children facing the threat of starvation.
💡
Conclusion & Impact:In our study, we will examine services provided for orphaned and abandoned children in the pre-Soviet, Soviet, and post-independence periods specifically in the Republic of Azerbaijan.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Sosyolojisi · Azerbaycan · Hayriyecilik Cemiyetleri

Abstract

In the first half of the 20thcentury, the First and Second World Wars deeply affected the world's populations. The wars caused hunger and poverty, and children faced deadly diseases. During the first quarter of the 1900s (1900-1918), Azerbaijani philanthropists took care of children facing the threat of starvation. Charitable (Hayriyecilik) and educational (Maarifçilik) institutions for orphan care were established in Azerbaijan. During the Soviet era (1918-1992), these orphanage and foster care institutions operated under state control under the names of Internat Houses (Boarding Schools for Children) and DetDom (Children's Homes/Orphanages). Following the collapse of the Soviet regime in 1992, institutions expanded their services by increasing their number. In our study, we will examine services provided for orphaned and abandoned children in the pre-Soviet, Soviet, and post-independence periods specifically in the Republic of Azerbaijan.

Özet

20.yüzyılın ilk yarısında Birinci ve İkinci dünya savaşları dünya halklarını derinden etkilemiştir. Savaşlar açlık ve sefalete neden olmuş çocuklar ölümcül hastalıklarla yüzleşmişlerdir. 1900’lü yılların ilk çeyreğinde (1900-1918) Azerbaycanlı hayırseverler, açlık tehlikesiyle yüzleşen çocuklara sahip çıkmıştır. Azerbaycan’da yardım (Hayriyecilik) ve eğitim (Maarifçilik) amaçlı yetim himaye kurumları açılmıştır. Bu yetim himaye kurumları Sovyet döneminde (1918-1992) İnternat Evleri (Çocuk yatılı okulları) ile DetDom (çocuk evi- yetim evi) Evleri adı altında devlet kontrolünde hizmet göstermiştir. 1992 yılında Sovyet Rejiminin çöküşü sonrası kurumlar sayısını artırarak hizmetlerini daha da genişletmiştir. Çalışmamızda Azerbaycan Cumhuriyeti özelinde Sovyet öncesi, Sovyet dönemi ve Bağımsız dönemlerde yetim ve kimsesiz çocuklara yönelik hizmetler irdelenecektir.

🔖

Cite This Article

Bayraktar, R. (2026). Orphan Patronage Institutions Providing Services for Charitable and Educational Purposes in the Republic of Azerbaijan (1900-2023 Years). Düşünce Dünyasında Türkiz, Cilt: 17 Sayı: 1, 243–278. https://doi.org/10.59281/turkiz.1903728

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (34)

  1. Aslan, B. (2000). Kardaş Kömeği (Yardımı) ve Bakü Müslüman Cemiyeti Hayriyesi. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
  2. Aslan, Y. (2010). Bugünkü Ermenistan Arazisinde Türklerin Çıkarılma Meselesi. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 1: 157-167
  3. Amanoğlu E. (2004). Bakü’de (Mart 1918). “Ermenilerin Türettikleri Soykırım ve Edebiyattaki Yansımaları. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 20 (60): 679-680.
  4. Azerbaycan Respublikasında Kaçkınlar ve Mecburi Göçkünler Hakkında Statistik Albom, (1999). Bakü: İstatistik Mecmua.
  5. Azerbaycan’da Uşaglar, (2023). Bakü: Azerbaycan Respublikasının Dövlet Statistika Komitesi Resmi Yayını.
  6. Bağırova, Ş. (5 Şubat 2020). Cumhuriyyətdə uşaq xeyriyyəçiliyi məsələləri. 525-ci gazete. Bakü: №13. S.19. https://525.az/news/133629-cumhuriyyetde-usaq-xeyriyyeciliyi-meseleleri (erişim 20.06.2024).
  7. Biz Kimik. https://damla.org.az/biz-kimik/ (erişim: 20.06.2024).
  8. Biz Kimik. https://aydinligadogru.com/biz-kimik/ (erişim: 04.07.2024).
  9. Buntürk, S. (2007). Rus-Türk Mücadelesinde Ahıska Türkleri. Ankara: Berikan Yayınevi.
  10. Bünyedov, Z & Yusufoğlu, Y. (2007). Azerbaycan Tarihi I. Bakü: Çırak Neşriyatı.
  11. Cabbarov, F. (2011). Hacı Zeynalabdin A. Tağıyevin gız mektebinin tarihinden. Bakü: Ziya Yayınları.
  12. Dayı, E.E. (1997). Elviye-i Selase (Kars, Ardahan, Batum)’de Milli Teşkilatlanma. Erzurum: Kültür Eğitim Vakfı Yayınları.
  13. Dursun, B. (1996). I. Dünya Savaşı esnasında Azerbaycan Türkleri`nin Anadolu Türkleri`ne kardaş kömeği (yardımı) ve Bakü Müslüman Cemiyet-i Hayriyesi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü.
  14. Durmaz, Ş. (2010). 20. Yüzyılın Başında Azerbaycan’da Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Amaçlı Vakıf ve Dernekler. Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü Yardım ve Dayanışma Hakemli Araştırma Dergisi, 1 (2): 61-69.
  15. Erdoğan, F. (1998). Türk Ellerinde Hatıralarım. Ankara: Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı Yayınları.
  16. Gılman, İ. (1995). Şahsiyet. Bakü: Şur Neşriyatı. Hürüşanoğlu, S. (1990). Diderginler. Bakü: Gençlik Neşriyati.
  17. Haggımızda. https://cigirbirlik.com/haqqimizda/ (erişim 01.05.2024).
  18. Hovuz. https://cigirbirlik.com/hovuz/ (erişim 01.05.2024).
  19. Hesabatlar. https://damla.org.az/hesabatlar/ (erişim 20.06.2024).
  20. Ибрагимов, З. (1955). Революция 1905-1907 гг. в Азербайджане. Баку: Азербайджанское государственное издательство.
  21. Kabulov, İ. (7 Mayıs 1916). Bakü: Açık Söz, Sayı, 10.
  22. Keykurun, N. (1998). Azerbaycan İstiklal Mücadelesinden Hatıralar. Bakü: İlke Yayınları.
  23. Кисельников, А. Б. & Дьячин, А. С. (2024). Создание Школ-Интернатов В СССР. Проблемы Реализации Социального Проекта. file:///C:/Users/rbayr/Downloads/elibrary_41539106_73431985%20(1) (erişim 21. 06.2024).
  24. Кругликова, Г. А. & Сапегина, Д. Д. (2024). Беспризорность и Детские Дома В СССР В 1920-Е ГГ. Источники и Историография Вопроса. https://www.elibrary.ru/item.asp?id=43160319 (erişim 20.06.2024).
  25. Lahiyeler. https://aydinligadogru.com/category/projects/2008/ (erişim 04.07.2024).
  26. Layihələrimiz. https://cigirbirlik.com/layihelerimiz/ (erişim 01.07.2024).
  27. Mahmudov. Y. (2004). Azerbaycan Halk Cumhuriyeti Ansiklopedisi. Bakü: Lider Neşriyat, 1.
  28. Mahmudov. Y. (2005). Azerbaycan Halk Cumhuriyeti Ansiklopedisi. Bakü: Lider Neşriyat, 2.
  29. Merdanov, M. (2024). Azərbaycan təhsili: yaxın keçmişə, bu günə və gələcəyə bir baxış. https://anl.az/down/meqale/525/525_iyun2009/84049.htm (erişim 21.06.2024).
  30. Ogan, S. (2001). Yüzyılın Dramı Azerbaycan’da Göçmen Sorunu. Avrasya Dosyası Azerbaycan Özel, 7(1): 341-453.
  31. Rehberlik. https://aydinligadogru.com/rehberlik/ (erişim 07.07.2024).
  32. Роль Института Детских Домов в Советский Период. https://dzen.ru/a/YV00sWdcUz7Dta7X (erişim 20.06.2024).
  33. Yeşilot, O. (2015). Hacı Zeynelabidin Tagiyev, İstanbul: Yeditepe Yayınları.
  34. Yeşilot, O. (2006). Karabağ Savaşının Sessiz ve Mağdur Tanıkları. Sosyal Bilimler Dergisi, 8 (15): 85-92.