AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings indicate that, in terms of economic performance, exchange rate, inflation and unemployment rate are the criteria with the highest weights, whilst in terms of global peace performance, the external and internal conflicts entered into the model are shown to have the highest level of importance.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study, based on the approach that macroeconomic stability should be assessed not only through economic indicators but also in conjunction with global peace indicators, conducts a comparative analysis of Turkey’s economic performance and global peace performance for the period 2008–2024. In this context, an integrated MCDM (Multi-Criteria Decision Making) model incorporating the Entropy, MAXC and ALPAS methods is proposed. Within the model, criterion weights were determined using the Entropy and MAXC (MAXimum of Criterion) methods and combined using a linear common weighting approach. The final performance rankings were obtained using the ALPAS (ALternative Prioritization and Assessment System) method. The findings indicate that, in terms of economic performance, exchange rate, inflation and unemployment rate are the criteria with the highest weights, whilst in terms of global peace performance, the external and internal conflicts entered into the model are shown to have the highest level of importance. According to the analysis results, Turkey’s economic performance peaked in 2014, whilst the lowest performance was observed in 2015. In terms of global peace performance, 2008 was identified as the best year and 2022 as the weakest. It was noted that both performance indicators declined, particularly in the period following 2020. The findings reveal that deteriorations in global peace levels have increased economic fragility. In this context, it is recommended that price stability be ensured and strategies that mitigate risks in foreign policy be adopted to achieve sustainable growth.
Özet
Bu çalışma, makroekonomik istikrarın yalnızca ekonomik göstergelerle değil, küresel barış göstergeleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği yaklaşımından hareketle, Türkiye’nin 2008–2024 dönemine ait ekonomik performansı ile küresel barış performansını karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir. Bu doğrultuda, Entropi, MAXC ve ALPAS yöntemlerini entegre eden bütünleşik bir ÇKKV (Çok Kriterli Karar Verme) modeli önerilmektedir. Model kapsamında kriter ağırlıkları Entropi ve MAXC (MAXimum of Criterion) yöntemleriyle belirlenmiş ve doğrusal ortak ağırlıklandırma yaklaşımıyla birleştirilmiştir. Nihai performans sıralamaları ise ALPAS (ALternative Prioritization and Assessment System) yöntemi aracılığıyla elde edilmiştir. Bulgular, ekonomik performans açısından döviz kuru, enflasyon ve işsizlik oranının en yüksek ağırlığa sahip kriterler olduğu sonucuna ulaşılırken, küresel barış performansı açısından ise girilen dış ve iç çatışmaların en yüksek önem düzeyine sahip olduğunu göstermektedir. Analiz sonuçlarına göre Türkiye’nin ekonomik performansı 2014 yılında en yüksek seviyeye ulaşırken, en düşük performans 2015 yılında gözlemlenmiştir. Küresel barış performansında ise en iyi yıl 2008, en zayıf yıl ise 2022 olarak tespit edilmiştir. Özellikle 2020 sonrası dönemde her iki performans göstergesinin de gerilediği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, küresel barış düzeyindeki bozulmaların ekonomik kırılganlığı artırdığını ortaya koymaktadır. Bu çerçevede, sürdürülebilir büyüme için fiyat istikrarının sağlanması ve dış politikada riskleri azaltan stratejilerin benimsenmesi önerilmektedir.