Journals / Nüfusbilim Dergisi / 2026 / Cilt: 48

REVERSING RURAL-TO-URBAN MIGRATION NARRATIVES: IDEOLOGICAL STATE APPARATUSES IN ALI OZGENTURK’S HAZAL

KIRDAN KENTE GÖÇ ANLATILARININ TERS YÜZÜ: ALİ ÖZGENTÜRK’ÜN HAZAL FİLMİNDE DEVLETİN İDEOLOJİK AYGITLARI

Gonca Ünal(HITIT UNIVERSITY, FACULTY OF ECONOMICS AND ADMINISTRATIVE SCIENCES)0000-0001-6228-9098
Pages
—
Publication Date
2026-09-25
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Thus, Hazal makes it possible to rethink migration as both a spatial and an ideological and political struggle.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Turkish cinema has long represented the city as both a site of hope and a space of punishment.
📊
Key Findings & Data:Reversing this pattern, Hazal (1979) does not depict migration as a failed experience at the urban margins; instead, it portrays the suppression of migration at its very inception by ideological forces within the village.
💡
Conclusion & Impact:Thus, Hazal makes it possible to rethink migration as both a spatial and an ideological and political struggle.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Kırdan Kente göç · Althusser · İdeolojik Aygıtlar

Abstract

Turkish cinema has long represented the city as both a site of hope and a space of punishment. Rural-to-urban migration narratives have largely centered on the villager’s confrontation with the city and the destructive consequences of that encounter. Reversing this pattern, Hazal (1979) does not depict migration as a failed experience at the urban margins; instead, it portrays the suppression of migration at its very inception by ideological forces within the village. In the film, the city does not appear directly but emerges as an approaching horizon through the motif of the road. This horizon signifies not only the possibility of economic self-realization, as in many migration narratives, but also the potential intrusion of the state’s institutional and ideological apparatuses into the village. Read through Althusser’s distinction between repressive and ideological state apparatuses, the film reveals that a powerful regime of consent operates through family, religion, and custom even in the absence of state institutions. Migration is punished as a moral deviation and a threat to the local authority’s ideological monopoly. Thus, Hazal makes it possible to rethink migration as both a spatial and an ideological and political struggle.

Özet

Türk sineması kent olgusu ile tanıştığı dönemden itibaren kent, uzunca bir süre hem umut verici hem de cezalandırıcı bir mekân olarak temsil edilmiştir. Sinemaya yansıyan kırdan kente göç anlatıları, çokluk köylünün kentle yüzleşmesi ve bu yüzleşmenin yıkıcı sonuçları ile karşı karşıya kalması üzerine kurulmuştur. Bu yerleşik anlatıyı tersine çeviren Hazal (1979) filmi ise göçün kent çeperinde başarısızlıkla sonuçlanmasından ziyade göç fikrinin kırdaki ideolojik odaklar tarafından daha başlangıçta bastırılmasını seyircisine göstermektedir. Film düzleminde kent, doğrudan görünmeyen ancak köye yaklaşmakta olan yol aracılığıyla sızmakta olan bir ufuk olarak belirmektedir. Bu ufuk çeşitli kırdan kente göç anlatılarında olduğu gibi bireyin kendini ekonomik olarak ispat etme fırsatı ile birlikte devletin kurumsal ve ideolojik aygıtlarının köye sızma ihtimalini de taşımaktadır. Althusser’in devletin baskı aygıtı ve ideolojik aygıtları ayrımı çerçevesinde okunduğunda film, merkezî devlet kurumlarının yokluğunda dahi aile, din ve töre aracılığıyla güçlü bir rıza rejiminin işlediğini göstermektedir. Göçün cezalandırılması, ahlaki bir sapmadan ziyade yerel iktidarın ideolojik tekelini kaybetme korkusunun sonucudur. Böylece Hazal, göçü hem mekânsal hem de ideolojik ve siyasal bir mücadele olarak yeniden düşünmeye imkân vermektedir.

🔖

Cite This Article

Ünal, G. (2026). REVERSING RURAL-TO-URBAN MIGRATION NARRATIVES: IDEOLOGICAL STATE APPARATUSES IN ALI OZGENTURK’S HAZAL. Nüfusbilim Dergisi, Cilt: 48. https://doi.org/10.67031/nufusbilim.1902570

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (45)

  1. Althusser, L. (2006). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları (2. Baskı) (Çev. A. Tümertekin). İstanbul: İthaki.
  2. Aumont, J., & Marie, M. (2020). L'analyse des films (4e édition enrichie). Malakoff: Armand Colin.
  3. Bank, B. (2016). Althusser’in düşüncesinde toplum ve ideoloji. Amme İdaresi Dergisi, 49(2), 1-38.
  4. Barman, T. (2020). Ali Özgentürk sineması (Yüksek lisans tezi). Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
  5. Çakır, S. (2011). Geleneksel Türk kültüründe göç ve toplumsal değişme. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24, 129-142.
  6. Dalyalı, F. Ü. (2022). Althusser ve Gramsci açısından ideoloji ve ideolojinin bir taşıyıcısı olarak yeni medya. International Journal of Social Sciences (TOBİDER), 6(1), 86-98.
  7. Dana Usta, S. E., & Çakır, H. (2025). Bir umudun peşinden: Türk sinemasında köyden kente göç. Alınteri Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 1-18.
  8. Demir, M., Cengiz, E. (2021). Kentleşme sürecinin Türk sinemasına yansıması: Bitmeyen Yol film örneği. Paradigma: İktisadi ve İdari Araştırmalar Dergisi, 11(2), 89-99.
  9. Ekici, İ. (2010). Althusser ışığında Türkiye'de devletin ideolojik aygıtları olarak medya. Politika Dergisi, 1-7.
  10. El, E. (2025). Saatleri Ayarlama Enstitüsü ve Madde 22 romanlarında devletin ideolojik aygıtlarının işlevsizlik eleştirisi. Uluslararası Dil, Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi (UDEKAD), 8(3), 1341-1355.
  11. Esen, Ş. K. (2010). Türk sinemasının kilometre taşları (Genişletilmiş 2. Basım). İstanbul: Agora Kitaplığı.
  12. Evren, B. (2011). Ali Özgentürk. Adana: Adana Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayın.
  13. Evren, B. (1990). Türk sinemasında yeni konumlar. İstanbul: Broy Yayınları.
  14. Gök, H. (2022). 1970’lerdeki iç göç olgusunun Türk sinemasındaki bazı izleri. Uluslararası Hukuk ve Sosyal Bilim Araştırmaları Dergisi (UHUSBAD), 4(1), 89-102.
  15. Güçhan, G. (1992). Toplumsal değişme ve Türk sineması. Ankara: İmge Kitabevi.
  16. Güler, N. (2014). İletişim, toplumsal cinsiyet ve ideoloji. Journal of Yaşar University, 9(34), 6023-6043.
  17. Gülpınar, D. B. (2020). Köyden geldim İstanbul’a: Türk sinemasında iç göç güldürüsü. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 7(1), 102-121.
  18. Hakan, F. (2012). Türk sinema tarihi. İstanbul: İnkılap Kitabevi.
  19. Haksun, N. (1973). Hazal (Kutsal Ceza) (1. Baskı). İstanbul: Özdemir Basımevi.
  20. Karpat, H. K. (2003). Türkiye’de toplumsal dönüşüm, kırsal göç, gecekondu ve kentleşme. Ankara: İmge Kitabevi.
  21. Kazancı, M. (2002). Althusser, ideoloji ve iletişimin dayanılmaz ağırlığı. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 57(1), 55-87.
  22. Keleş, R. (2014). 100 Soruda Türkiye'de şehirleşme, konut ve kentleşme. İstanbul: Cem Yayınları.
  23. Kenevir, F. ve Aslan, H. (2025). “Hazal” (1979) filminin toplumsal değişim ve din ilişkisi açısından incelenmesi. Medya ve Din Araştırmaları Dergisi (MEDİAD), 8(1), 143-168.
  24. Lee, E. S. (1966). A Theory of migration. Demography, 3(1), 47-57.
  25. Makal, O. (1994). Sinemada yedinci adam: Türk sinemasında iç ve dış göç olayı. İzmir: Ege Yayıncılık.
  26. Marshall, G. (1999). Sosyoloji sözlüğü. Ankara: Bilim ve Sanat.
  27. Mertol, H., Köksal, Ü. & Yıldırım, M. (2021). Türk Sinemasında iç göç: 1950-1960 döneminin coğrafi olarak okunması. Kent Akademisi, 14(3), 765-776.
  28. Mülayimov, A. (2015). İslam’ın din adamlarına bakışı. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 6, 217-238.
  29. Onaran, A. (1994). Türk sineması. Ankara: Kitle Yayınları.
  30. Ökten, Ş. (2010). İktidarın sosyolojik kimliği: aşiretlerde iktidarın biçimi ve kaynakları. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 13(2), 183-215.
  31. Öngören, M. T. (1983). At. İstanbul: Say Yayınevi.
  32. Özgentürk, A. (Direktör). (1979). Hazal. Umut Film.
  33. Pişkin, G. (2009). Türkiye’de göç ve Türk sinemasına yansımaları: 1960-2009. E-Journal of New World Sciences Academy, 5(1), 45-65.
  34. Refiğ, H. (1971). Ulusal sinema kavgası. İstanbul: Düşünce Yayınları.
  35. Scognamillo, G. (1988). Türk sinema tarihi (İkinci Cilt, 1960-1986). İstanbul: Metis Yayınları.
  36. Subaşı, E. (2021). Louis Althusser: ideoloji, devlet aygıtları ve eleştiri. Alternatif Politika, 13(1), 288-317.
  37. Sucu, İ. (2012). Althusser’in gözünden ideoloji ve ideolojinin bir taşıyıcısı olarak yeni medya. Selçuk İletişim, 7(3), 30-41.
  38. Suner, F. A. (2002). Tabutta Rövaşata’da agorafobik kent ve dehşet. Toplum ve Bilim, 94, 86-93.
  39. Şengül, H. T. (2001). Kentsel çelişki ve siyaset: kapitalist kentleşme süreçleri üzerine yazılar. İstanbul: Demokrasi Kitaplığı.
  40. Şenyapılı, T. (1981). Gecekondu-çevre işçilerin mekânı. Ankara: ODTÜ Yayıncılık.
  41. Şimşek, A. (2013).1980’li yıllarda Türk sinemasının kentleşme olgusuna yaklaşımı. Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 5(1), 42-52.
  42. Teksoy, R. (2009). Sinema tarihi (Cilt 2). İstanbul: Oğlak Yayınları.
  43. Ünlü, Ş. (2009). Türk sinemasında köylü-kentli karşılaşması; örnek “Hakkari’de Bir Mevsim” ve “Uzak” filmleri (Yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.
  44. Yıldırmış, F. (2019). “Hazal” ve “Sultan Gelin” filmleri üzerinden evliliğe ilişkin geleneklerin halk bilimi açısından değerlendirilmesi. Mavi Atlas, 7(2), 88-107.
  45. Yılmaz, E. & Avcı, Y. (2011). Louis Althusser’in felsefesi ve temel kavramları üzerine bir inceleme. EKEV Akademi Dergisi, 15(46), 203-213.