SavedAdd your journal

Journals / Nüfusbilim Dergisi / 2026 / Cilt: 48

GENDER EQUALITY IN TÜRKİYE: HISTORICAL LEGACIES, INTERNATIONAL FRAMEWORKS, AND THE UNITED NATIONS SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS

TÜRKİYE’DE TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ: TARİHSEL MİRASLAR, ULUSLARARASI ÇERÇEVELER VE BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA AMAÇLARI

Emrah Atar(RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-1221-5415
Melek Bayzan(RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-6756-9187
Pages
—
Publication Date
2026-09-02
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The study concludes with concrete policy recommendations aimed at promoting gender-sensitive governance and inclusive development.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This research provides a critical analysis of the historically gendered relationship between the state and the individual, revealing how state structures have long been dominated by patriarchal norms that systematically exclude women from political and institutional domains.
📊
Key Findings & Data:While the state has functioned as a central mechanism for organising social order, its evolution has predominantly reflected male experiences and authority.
💡
Conclusion & Impact:The study concludes with concrete policy recommendations aimed at promoting gender-sensitive governance and inclusive development.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği · Feminizm · BM Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Amaçları

Abstract

This research provides a critical analysis of the historically gendered relationship between the state and the individual, revealing how state structures have long been dominated by patriarchal norms that systematically exclude women from political and institutional domains. While the state has functioned as a central mechanism for organising social order, its evolution has predominantly reflected male experiences and authority. Through a historical and theoretical lens, this research explores the ideological foundations of gender inequality embedded in state institutions from antiquity to the modern era. The study assesses the effectiveness of international frameworks, particularly those of the United Nations (UN) and the European Union (EU), in fostering women’s empowerment. It further evaluates Türkiye’s progress toward aligning with these standards. Drawing on legal, historical, and statistical evidence, the findings expose enduring structural and cultural barriers to gender parity. The study concludes with concrete policy recommendations aimed at promoting gender-sensitive governance and inclusive development.

Özet

Bu çalışma, devlet ile birey arasındaki tarihsel olarak toplumsal cinsiyet temelli ilişkiyi eleştirel bir şekilde inceleyerek devlet yapılarını uzun süredir egemenliği altında tutan ve kadınları sistematik olarak siyasal ve kurumsal alanlardan dışlayan patriyarkal normları ortaya koymaktadır. Devlet, toplumsal düzeni örgütlemenin merkezi bir mekanizması olarak işlev görmüş olsa da tarihsel gelişimi büyük ölçüde erkek deneyimlerini ve otoritesini yansıtmıştır. Tarihsel ve kuramsal bir bakış açısından hareketle, bu araştırma, antik dönemden modern çağa kadar devlet kurumlarına yerleşmiş toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin ideolojik temellerini incelemektedir. Çalışma, özellikle Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği çerçevelerinin kadınların güçlenmesini teşvik etmedeki etkinliğini değerlendirmektedir. Ayrıca, Türkiye’nin bu standartlarla uyum sağlama yolundaki ilerlemesini analiz etmektedir. Hukuki, tarihsel ve istatistiksel kanıtlara dayanan bulgular, toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik kalıcı yapısal ve kültürel engelleri gözler önüne sermektedir. Çalışma, toplumsal cinsiyete duyarlı yönetişimi ve kapsayıcı kalkınmayı teşvik etmeye yönelik somut politika önerileriyle sona ermektedir.

🔖

Cite This Article

Atar, E., Bayzan, M. (2026). GENDER EQUALITY IN TÜRKİYE: HISTORICAL LEGACIES, INTERNATIONAL FRAMEWORKS, AND THE UNITED NATIONS SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS. Nüfusbilim Dergisi, Cilt: 48. https://doi.org/10.67031/nufusbilim.1763509

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (92)

  1. Akbaş, G. (2010). Avrupa Birliği Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Stratejesi. Ankara: T.C. Başbakanlık Avrupa Birliği Genel Sekreterliği (AB Bakanlığı).
  2. Akşit, E. E. (2009). Haydi Kızlar Okula: Kızların Eğitimi, Kadınların Bilgisi ve Kamusal Alan Tartışmaları. Toplum ve Bilim, 114, s. 7-26.
  3. Arat, Y. (2010). Religion, politics and gender equality in Turkey: Implications of a democratic paradox? Third World Quarterly, 31(6), 869–884. https://doi.org/10.1080/01436597.2010.502698
  4. Ataman, H. (2020). Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Gelişimine yönelik Dünya'da ve Türkiye'de Uygulanan Politikalar. F. Başar içinde, Toplumsal Cinsiyet (s. 35-48). Ankara: Akademisyen Kitabevi.
  5. Baş, M. M. (2011). Avrupa Birliği'nde Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Ana Plan ve Politikalara Yerleştirilmesi: Hollanda, Romanya ve Türkiye Örneklerinin İncelenmesi. T.C. Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü. Ankara: Afşaroğlu Matbaası.
  6. Başar, F., & Demirci, N. (2015). Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve şiddet. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 2(1), 41-52.
  7. Bayraktar, G. (2023). İkinci Dalga Feminist Hareketin Feminizmin Gelişimindeki Dönüştürücü Rolü. Advances in Women’s Studies, 5(2), 49-56. https://doi.org/10.5152/atakad.2023.23042
  8. Bayraktar, T. (2018). İstanbul Sözleşmesi ve 2017 Türkiye Gölge Raporuna İlişkin Bir Değerlendirme. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 26(3), 87-111. https://doi.org/10.15337/suhfd.438125
  9. Bolcan, A. E. (2010). Avrupa Birliği Direktifleri Işığında Türk Çalışma Mevzuatında Kadın. Çalışma ve Toplum, 1(24), 253-276.
  10. Bunch, C. (1990). Women's rights as human rights: Toward a re-vision of human rights. Human Rights Quarterly, 12(4), 486–498. https://doi.org/10.2307/762496
  11. Butler, J. (1990). Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity. Routledge. Connell, R. W. (2002). Gender: short introductions. Cambridge: Polity Press.
  12. Çağlayan, S. (2023). Türkiye’nin Uluslararası Hukuk Manevrası:. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kadın ve Aile Araştırmaları Dergisi, 3(2), 211-232. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3526021
  13. Çolak, Z. (2021). Türkiye’de toplumsal cinsiyet eşitsizliği-ekonomik büyüme ilişkisi üzerine ekonometrik analiz. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(2), 1094-1105. https://doi.org/10.33206/mjss.708166
  14. Debusscher, P. (2023). The EU Gender Equality Strategy 2020-2025: the beginning of a new season?. In Social policy in the European Union: state of play 2022: policymaking in a permacrisis (pp. 91-110). ETUI; OSE.
  15. Dedeoğlu, S. (2009). Visible hands – invisible women: Garment production in Turkey. Feminist Economics, 15(4), 129–151. https://doi.org/10.1080/13545700903153909
  16. Demir, E. (2018). Kadınların Siyasal Katılımı: Antalya'da Ak Parti ve CHP Kadın Kolları Örneği. Antalya: Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  17. Dinçer, F. C., & Yirmişbeşoğlu, G. (2020). COVID-19’un Ekonomik Etkilerinin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Bağlamında. Gaziantep Universty Journal of Social Science, 19, 780-792. https://doi.org/10.21547/jss.787218
  18. Doğan, A. (2013). Büyük Türkçe Sözlük. Ankara: Akçağ Yayıncılık.
  19. Doğan, M. (2023). Toplumsal Cinsiyet ve Küresel Siyaset. Ankara: Siyasal Kitabevi.
  20. Equal Measures 2030. (2024). https://equalmeasures2030.org/2024-sdg- gender-index/
  21. Equal Measures 2030. (2024). SDG Gender Index 2024: Tracking gender equality progress towards the SDGs.
  22. Equal Measures 2030. https://www.equalmeasures2030.org/
  23. Eryılmaz, S. (2020). Toplumsal cinsiyet rolü ve kadın sağlığı. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(1), 5-13.
  24. Eryılmaz, S., Ayata, G., & Çağrı, P. (2022). Kadına Karşı Ayrımcılık; Hukuk, Toplum, Devlet, CEDAW. İstanbul: Zoe Kitap.
  25. Eser, H. B., & Sarışahin, P. (2016). Cinsiyet-Siyasal Katılım İlişkisi: SDÜ Örnek Olayı. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 7(15), s. 38-58.
  26. Eşit Katılım ve Eşit Temsil İstiyoruz! (2025). Kadın Koalisyonu: https://kadinkoalisyonu.org/2024/01/28/esit-katilim-ve-esit-temsil- istiyoruz/
  27. European Commission. (2024). European Commission: https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/policies/justice-and- fundamental-rights/gender-equality/gender-equality-strategy_en
  28. Fraser, N. (2009). Scales of justice: Reimagining political space in a globalizing world (Vol. 31). Columbia university press.
  29. Fraser, N. (2020). Fortunes of feminism: From state-managed capitalism to neoliberal crisis. Verso Books.
  30. Gleichauf, İ. (2007). Anlamak İstiyorum: Kadın Filazoflar Tarihi. Ankara: Odtü Yayıncılık.
  31. Global Goals, (2024). https://www.kureselamaclar.org/amaclar/toplumsal- cinsiyet-esitligi/
  32. Göl, N. (2014). Türkiye’de Kadın Hareketine KA-DER (Kadın adayları Destekleme ve Eğitme Derneği) Bağlamında Bir Bakış. II. Kadın Araştırmaları Sempozyumu (s. 47- 75). Eskişehir: Eskam.
  33. Gürler, Ö. K., & Üçdoruk, Ş. (2007). Türkı̇ye’de Cı̇nsı̇yete Göre Gelı̇r Farklılığının Ayrıştırma Yöntemı̇yle Uygulanması. Journal of Yasar University Dergisi, 2(6), s. 571-589.
  34. ILO. (2022). Global Wage Report. International Labour Organization. Inglehart, R., & Norris, P. (2003). Rising tide: Gender equality and cultural change around the world. Cambridge University Press.
  35. İletişim Başkanlığı, T. C. (2025). Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi’nden Çekilmesine İlişkin Açıklama. https://www.iletisim.gov.tr/turkce/haberler/detay/turkiyenin-istanbul- sozlesmesinden-cekilmesine-iliskin-aciklama
  36. İlkkaracan, İ. (2012). Why so few women in the labor market in Turkey? Feminist Economics, 18(1), 1–37. https://doi.org/10.1080/13545701.2011.649358
  37. İnan, A. (2005). Avrupa Birliği ekonomik yaklaşımı: Lizbon stratejisi ve maastricht kriterleri. Bankacılar Dergisi, 52, 67-86.
  38. İstanbul Sözleşmesi'nden ayrılma kararına Avrupa genelinde tepki: 'Kadın hakları insan haklarıdır'. (2021). BBC New Türkçe: https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-56472615
  39. Kabeer, N. (2005). Gender equality and women’s empowerment: A critical analysis. Feminist Economics, 11(1), 3–40. https://doi.org/10.1080/13552070512331332273
  40. Kabeer, N. (2005). Gender equality and women's empowerment: A critical analysis of the third millennium development goal 1. Gender & development, 13(1), 13-24. https://doi.org/10.1080/13552070512331332273
  41. Kabeer, N. (2016). Gender equality, economic growth, and women's agency: The “endless variety” and “monotonous similarity” of patriarchal constraints. Feminist Economics, 22(1), 295–321. https://doi.org/10.1080/13545701.2015.1090009
  42. Kadının İnsan Hakları Derneği. (2024). Kadının İnsan Hakları Derneği. Kadının İnsan HaklarıDerneği: https://kadinininsanhaklari.org/savunuculuk/uluslararasi-sozlesmeler- ve-mekanizmalar/cedaw/
  43. Kadincinayetlerinidurduracagiz.net, (2025). https://kadincinayetlerinidurduracagiz.net/kategori/veriler
  44. Kandiyoti, D. (1988). Bargaining with patriarchy. Gender & Society, 2(3), 274–290. https://doi.org/10.1177/089124388002003004
  45. Kaya, G. (2012). Avrupa Birliği İş Hukuku'nda Cinsiyet Ayrımcılığı. Doktora Tezi. Dokuz Eylül Ünüversitesi. https://www.ab.gov.tr/files/pub/gozde_kaya_doktora_tezi.pdf
  46. Kılıç, A. (2014). Sosyal Politika Reformu Çerçevesinde Kadınlar ve Vatandaşlık. H. Durudoğan, F. Gökşen, B. E. Oder, & D. Yükseker içinde, Türkiye'de Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları (s. 311-320). İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
  47. Kılınçarslan, P. (2024). Avrupa Birliği Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Politikaları: Başlangıcından Günümüze Bağlamsal Bir İnceleme. Ankara Avrupa Çalışmaları Dergisi, 23(1), s. 129-161. https://doi.org/10.32450/aacd.1365595
  48. MEB (2023). Education statistics: Enrollment and literacy rates. Ministry of National Education, Türkiye. https://www.meb.gov.tr
  49. Mecliste.org. (2025). Mecliste Kadın Temsili - Detaylı Değerlendirme Notu. Mecliste.org: https://www.mecliste.org/icerik/58/Mecliste-Kadin- Temsili---Detayli-DegerlendirmeNotu
  50. Nussbaum, M. (2000). Women and human development: The capabilities approach. Cambridge University Press.
  51. OECD. (2022). Gender pay gap (indicator). OECD iLibrary. https://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration- health/data/gender-pay-gap-indicator
  52. OECD. (2023). Labour market statistics: Youth unemployment. OECD iLibrary. https://www.oecd-ilibrary.org/employment/labour-market- statistics_youth-unemployment
  53. Özerdem, F. (2010). Avrupa Birliği sosyal politikası ve Türkiye’nin uyumu. Yardım ve Dayanışma, 1(1), 17-27.
  54. Razavi, S. (2016). The 2030 Agenda: challenges of implementation to attain gender equality and women's rights. Gender & Development, 24(1), 25- 41. https://doi.org/10.1080/13552074.2016.1142229
  55. Ridgeway, C. L., & Correll, S. J. (2004). Unpacking the gender system: A theoretical perspective on gender beliefs and social relations. Gender & society, 18(4), 510-531. https://doi.org/10.1177/0891243204265269
  56. Scott, J. (1986). Gender: A Useful Category of Historical Analysis. The American Historical Review, 91 (5), 1053-1075.
  57. Sen, A. (1999). Development as Freedom. Oxford University Press.
  58. Sen, A. (2008). The idea of justice. Journal of human development, 9(3), 331- 342. https://doi.org/10.1080/14649880802236540
  59. Smith, R. (2018). Human rights based approaches to research. In Research methods in human rights (pp. 6-23). Routledge.
  60. Tekeli, Ş., & Koray, M. (1991). Kadın –Erkek Eşitliği Politikaları ve Devlet, Devlet-Kadın- Siyaset. İstanbul: TÜSES Vakfı Yayınevi
  61. Topoğlu, S. (2007). Kadın İstihdamında Fırsat Eşitsizliği Toplumsal Dışlanmışlık;Türkiye-AB Karşılaştırması. yüksek lisans tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat Politikası Bilim Dalı.
  62. True, J. (2010). The political economy of violence against women. Oxford University Press.
  63. TurkStat. (2023). Labour force statistics. Turkish Statistical Institute. https://www.tuik.gov.tr
  64. TÜİK (2023). Education statistics. Turkish Statistical Institute. https://www.tuik.gov.tr
  65. TÜİK, (2025). İstatistiklerle Çocuk, 2024. Türkiye İstatistik Kurumu: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index? p=Istatistiklerle-Cocuk-2024- 54197
  66. TÜİK. (2023). Türkiye İstatistik Kurumu Kadın İstatistikleri.
  67. TÜİK. (2025). Marriage statistics. Turkish Statistical Institute. https://www.tuik.gov.tr
  68. Tüm-Bel Sen. (2025). https://www.tumbelsen.org.tr/istanbul-sozlesmesinin- tam-metni/
  69. Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). İstatistik Veri Portalı: https://data.tuik.gov.tr/
  70. UN SDG. (2024). Goal 5: Achieve gender equality and empower all women and girls. United Nations Sustainable Development Goals. Retrieved from https://sdgs.un.org/goals/goal5
  71. UN women. (2024). UN women. https://eca.unwomen.org/en/where-we- are/turkiye
  72. UN Women. (2020). Gender Equality: Women’s Rights in Review 25 Years after Beijing.
  73. UN Women. (2022). Gender-responsive budgeting: Global practices and lessons learned. United Nations Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women. https://www.unwomen.org
  74. UN Women. (2023). Progress on the Sustainable Development Goals: The Gender Snapshot.
  75. UN Women. (2023). Progress on the Sustainable Development Goals: The gender snapshot 2023. United Nations Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women. https://www.unwomen.org/
  76. UN Women. (2024). Progress on the Sustainable Development Goals: The gender snapshot 2024. United Nations Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women. https://www.unwomen.org
  77. UNDP. (2020). Human Development Report.
  78. UNESCO. (2022). Global education monitoring report: Gender equality in education. United Nations. (2015). Transforming Our World: The 2030 Agenda for Sustainable Development.
  79. Usal, Z. O. (2014). Uluslararası İnsan Hakları Hukuku Merceğinden Kadının Siyasal Hayata Katılımı ve Bazı Kota Uygulamaları. H. Durudoğan, F. Gökşen, B. E. Oder, & D. Yükseker (Dü) içinde, Türkiye'de Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları (s. 149-166). İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
  80. Walby, S. (2004). The European Union and gender equality: Emergent varieties of gender regime. Social Politics: International Studies in Gender, State & Society, 11(1), 4–29. https://doi.org/10.1093/sp/jxh024
  81. Wiesner-Hanks, M. E. (2020). Tarihte Toplumsal Cinsiyet. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
  82. Wiesner-Hanks, M. E. (2021). Gender in history: Global perspectives. John Wiley & Sons.
  83. World Bank. (2021). Women, Business and the Law.
  84. World Economic Forum. (2022). Global Gender Gap Report 2022. World Economic Forum.https://www.weforum.org/reports/global-gender-gap- report-2022
  85. World Economic Forum. (2022). Global Gender Gap Report 2022. World Economic Forum. https://www.weforum.org/reports/global-gender-gap- report-2022
  86. World Economic Forum. (2022). Global Gender Gap Report.
  87. Yılmaz, S. (2020). Çağdaş Sivil Toplum Anlayışı Yaklaşımıyla Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı. Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 137-165.
  88. Yılmazcan, D. (2020). Antik Yunan'da Oikos ve Kadın. ÇKÜ Edebiyat Fekültesi Dergisi, 8(2), s. 272-285.
  89. Yodanis, C. L. (2004). Gender inequality, violence against women, and fear: A cross-national test of the feminist theory of violence against women. Journal of interpersonal violence, 19(6), 655-675. https://doi.org/10.1177/0886260504263868
  90. Doğan, A. (2013). Büyük Türkçe Sözlük. Ankara: Akçağ Yayıncılık.
  91. Topoğlu, S. (2007). Kadın İstihdamında Fırsat Eşitsizliği Toplumsal Dışlanmışlık;Türkiye-AB Karşılaştırması. yüksek lisans tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat Politikası Bilim Dalı.
  92. UN women. (2024). UN women. https://eca.unwomen.org/en/where-we- are/turkiye