Journals / Milli Folklor / 2026 / Cilt: 19 Sayı: 151

A Family Sustaining the Art of Coppersmithing in the Mardin Bazaar within the Context of the Master–Apprentice Relationship: The Özcanlar Family

Usta-Çırak İlişkisi Bağlamında Mardin Çarşısında Bakırcılık Sanatını Sürdüren Bir Aile: Özcanlar Ailesi

Fırat Allak(Artuklu Üniversitesi)0000-0002-1502-2355
Pages
124–144
Publication Date
2026-09-22
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The findings demonstrate that this relationship is indispensable not only for the transmission of professional skills but also for preserving the identity of the craft and sustaining cultural continuity

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Handicrafts are among the most significant elements reflecting the cultural memory and identity of a society.
📊
Key Findings & Data:Produced over centuries, handicrafts embody the social, cultural, and aesthetic values of the periods in which they emerged, while also establishing a strong connection between past and future.
💡
Conclusion & Impact:The findings demonstrate that this relationship is indispensable not only for the transmission of professional skills but also for preserving the identity of the craft and sustaining cultural continuity
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:El sanatları · Usta-Çırak İlişkisi · Bakırcılık

Abstract

Handicrafts are among the most significant elements reflecting the cultural memory and identity of a society. Produced over centuries, handicrafts embody the social, cultural, and aesthetic values of the periods in which they emerged, while also establishing a strong connection between past and future. The continuity of this connection and the survival of traditional arts largely depend on the master–apprentice relationship. This relationship enables not only the transmission of technical knowledge and skills but also the transfer of discipline, ethical principles, and aesthetic values intrinsic to the craft. Therefore, the master–apprentice relationship constitutes a fundamental element in the preservation and sustainability of coppersmithing. Coppersmithing, which has a deep-rooted history in Anatolia, has played an important role in both daily life and cultural practices throughout different historical periods. The most influential factor enabling the survival of this craft to the present day has been the intergenerational transmission of knowledge and skills through traditional production methods. These methods have contributed not only to the production of utilitarian objects but also to the preservation of the artistic identity of coppersmithing. Today, coppersmithing continues to be practiced in various Anatolian cities, maintaining particular vitality in Mardin. In the Mardin Bazaar, this tradition is notably sustained by the Özcanlar Family, who have transmitted their craft from generation to generation. The family’s seven male siblings began learning coppersmithing as apprentices under their father at an early age and gradually attained mastery by establishing their own workshops. During this process, they acquired not only technical proficiency but also the cultural and ethical values associated with the profession. The Özcanlar Family has also trained the next generation within the same tradition, thereby ensuring the continuity of the craft. Within the scope of this study, the production processes of coppersmithing in Mardin, along with the materials used and the manufacturing and decorative techniques employed, have been documented, and the types of copper vessels produced have been examined in detail. The primary focus of the research is the role of the master–apprentice relationship in the transmission of coppersmithing across generations. The findings demonstrate that this relationship is indispensable not only for the transmission of professional skills but also for preserving the identity of the craft and sustaining cultural continuity

Özet

El sanatları, bir toplumun kültürel belleğini ve kimliğini yansıtan önemli unsurlardan biridir. Yüzyıllar boyunca üretilen el sanatları, ortaya çıktıkları dönemin sosyal, kültürel ve estetik anlayışını somutlaştırırken aynı zamanda geçmişle gelecek arasında güçlü bir köprü kurar. Bu köprünün kurulmasında ve geleneksel sanatların devamlılığında en önemli rolü ise usta-çırak ilişkisi üstlenmektedir. Söz konusu ilişki, teknik bilgi ve becerilerin yanı sıra sanatın ruhunun, disiplinin ve estetik değerlerin de yeni kuşaklara taşınmasını sağlamaktadır. Dolayısıyla usta-çırak ilişkisi, birçok el sanatında olduğu gibi bakırcılıkta da sanatın korunması ve yaşatılması açısından temel bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Anadolu’da köklü bir geçmişe sahip olan bakırcılık sanatı, tarih boyunca farklı dönemlerde hem gündelik yaşamda hem de kültürel hayatta önemli işlevler üstlenmiştir. Ancak bakırcılığın günümüze ulaşmasını sağlayan en güçlü etken, usta-çırak ilişkisi içerisinde aktarılan bilgi ve beceriler olmuştur. Geleneksel yöntemlerle yapılan üretim, nesnelerin ortaya çıkmasının yanı sıra sanatın kimliğinin korunmasına da hizmet etmiştir. Günümüzde de Anadolu’nun çeşitli kentlerinde yaşatılan bakırcılık, özellikle Mardin’de canlılığını korumaktadır. Mardin Çarşısı’nda bakırcılık, Özcanlar Ailesi’nin kuşaktan kuşağa aktardığı üretim geleneği ile dikkat çekmektedir. Ailenin yedi erkek kardeşi, küçük yaşlardan itibaren babalarının yanında çırak olarak mesleğe başlamış, zamanla kendi atölyelerini kurarak ustalık mertebesine ulaşmışlardır. Bu süreçte sadece üretim becerilerinin yanında mesleğin ahlaki ve kültürel değerlerini de öğrenmişlerdir. Özcanlar Ailesi’nin fertleri, kendi çocuklarını da aynı yöntemle yetiştirmiş, böylece sanatın devamlılığı güvence altına alınmıştır. Bugün hem çarşı içinde hem de farklı noktalarda faaliyet gösteren atölyelerde, geleneksel yöntemlerle bakır kapların üretimi sürdürülmektedir. Üretilen kaplar işlevsel olmakla beraber, aynı zamanda estetik açıdan da değer taşımaktadır. Farklı süsleme teknikleri ve bezeme unsurlarıyla işlenen bu eserler, bakırın gündelik kullanım eşyası olmasının yanı sıra güçlü bir sanatsal ifade aracı olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma kapsamında, Mardin’de sürdürülen bakırcılık sanatının üretim süreci, kullanılan malzemeler, yapım ve süsleme teknikleri belgelenmiş; ortaya çıkarılan kap türleri de tanıtılmıştır. Çalışmanın temel odağını ise, bakırcılığın kuşaktan kuşağa aktarılmasında usta-çırak ilişkisinin oynadığı rol oluşturmuştur. Bulgular, bu ilişkinin mesleki becerilerin aktarımının yanı sıra sanatın kimliğinin korunması ve kültürel sürekliliğin sağlanması açısından vazgeçilmez bir unsur olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışmada, bakırcılığın Mardin örneğinde olduğu gibi geleneksel yöntemlerle yaşatılmasının, bu sanatın gelecek kuşaklara aktarılabilmesi için büyük önem taşıdığı vurgulanmış; korunması, desteklenmesi ve kültürel mirasın canlı tutulması için çeşitli önerilere yer verilmiştir.

🔖

Cite This Article

Allak, F. (2026). A Family Sustaining the Art of Coppersmithing in the Mardin Bazaar within the Context of the Master–Apprentice Relationship: The Özcanlar Family. Milli Folklor, Cilt: 19 Sayı: 151, 124–144. https://doi.org/10.58242/millifolklor.1605376

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (31)

  1. Allak, Fırat. “Mardin’deki Gümüş Telkâri Atölyeleri ve Ustaları Üzerine Bir Araştırma”. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 14 (2024): 1370-1391.
  2. Akengin, Gültekin, Büyükyazıcı, Meral ve Demir, Tarık. “Midyat Telkâri Ustaları”. Turkish Academic Research Review. 6/2 (2021): 752-771.
  3. Aral, Ahmet Erman. “El Sanatlarının Geleceğe Aktarımında Yeni Yaklaşımlar: Tracks4Crafts Projesi”. Millî Folklor. 19 (2025): 197-198.
  4. Arseven, Celal Esat. Les Arts Decoratifs Turcs. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi. 1950.
  5. Başak, Oktay. Diyarbakır Arkeoloji ve Cahit Sıtkı Tarancı Müzesinde Bulunan Bir Grup Madeni Eser Eşliğinde: Neolitikten Osmanlıya Anadolu’da Maden Sanatının Gelişimi. Ankara: Gece Kitaplığı. 2021.
  6. Başoğlu, Tamer. Bronz Döküm. İstanbul: İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Yayını. 1979.
  7. Belli, Oktay ve İ. Gündağ Kayaoğlu. Anadolu’da Türk Bakırcılık Sanatının Gelişimi: Bakır Yatakları, Üretimi ve Atölyeleri. İstanbul: Sandoz Yayınları. 1993.
  8. Belli, Oktay. “Mardin’de Geleneksel Üretim Yapan Bakır ve Bronz Atölyeleri”. İçinde: I. Uluslararası Mardin Tarihi Sempozyumu Bildirileri (26–28 Mayıs 2006). (Ed. İ. Özcoşar – H. H. Güneş). Mardin: Mardin Tarihi İhtisas Kütüphanesi. 2006: 183-210.
  9. Çalış, Ercan. Etnografik Madeni Takılar Üzerine Bir Analiz: Diyarbakır Müzesi Örneği: İstanbul: Hiperyayın, 2020.
  10. Dalıcı, Emine. “Mardin Çarşılarında Yaşayan El Sanatları ve Ustaları I”. İçinde: Mardin Çarşıları ve El Sanatları. (Ed. Evindar Yeşilbaş). Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi Yayınları. 2017: 65-127.
  11. El-Bîrûnî. Kıymetli Taşlar ve Metaller Kitabı (El-Cemâhir fî Maʿrifeti’l-Cevâhir). (Çev. Emine Sonnur Özcan). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları. 2020.
  12. Erginsoy, Ülker. İslam Maden Sanatının Gelişmesi. İstanbul: Kültür Bakanlığı Yayınları. 1978.
  13. Ertaş, Ali. “Ankara İli Bakırcılık Sanatı”. Folklor / Edebiyat. 20/79 (2014): 161-178.
  14. Eruz, Fulya. Konuşan Maden: Tombak ve Gümüş Madeni Eserler Koleksiyonu. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. 1993.
  15. Esnaf, Tarcan. Turkish Metalwork of the Ottoman Period. Doktora Tezi. Londra: University of London, School of Oriental and African Studies. 1972.
  16. Girgiç, Salih ve Naime Didem Öz. “Geleneksel Keçecilikte Usta–Çırak İlişkisi ve Günümüzdeki Durumu”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi. 11/3 (2024): 1645-1660.
  17. Kabaçam, Burakhan. “El Sanatı Geleneğinde Usta–Çırak İlişkisi: Yaşayan İnsan Hazineleri Örneği”. Millî Folklor. (2024): 100-111.
  18. Karpuz, Emine. “Anadolu Mutfaklarında Kullanılan Bakır Kaplar ve Osmanlı Dönemi Örnekleri”. Türkler Ansiklopedisi. XII. Ankara: Yeni Yurt Yayınları. 2002: 425-432.
  19. Kuşoğlu, Mehmet Zeki. Resimli Ansiklopedik Kuyumculuk ve Maden Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Ötüken Neşriyat. 2006.
  20. Noyan, Sadettin. Yıldızlara Yakın Şehir Mardin. Ankara. 2005.
  21. Özdemir, Melda, Kaya Ozan, Fatma. “Günümüzde Gaziantep İlinde Bakırcılık”. Gaziantep University Journal of Social Sciences. 10/3 (2011): 1149-1170.
  22. Öztürk, İsmail. “Türk El Sanatlarının Günümüzdeki Durumu (Tarihçe, Sorunlar, Öneriler)”. Sanat Dergisi. 7 (2005): 67-75.
  23. Polat, Cavit. Osmanlı’dan Günümüze Maraş’ta Bakırcılık. Kahramanmaraş: Kahramanmaraş Belediyesi Yayınları. 2014.
  24. Rachel, Ward. Islamic Metalwork. London: British Museum Press. 1993.
  25. Sennett, Richard. Zanaatkâr. (Çev. Melis Pekdemir). İstanbul: Ayrıntı Yayınları. 2008.
  26. Tızlak, Fahrettin. “Osmanlılardan Önce Türklerde Madencilik”. Türkler Ansiklopedisi. VII. Ankara: Yeni Yurt Yayınları. 2002: 407-414.
  27. UNESCO. Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi. Paris: UNESCO. 2011.
  28. URL-1: Tracks4Crafts – Traditional Crafts Skills for the Future. Erişim Tarihi: 02.12.2025. https://tracks4crafts.eu
  29. Yeşilbaş, Evindar. “Mardin Tellallar ve Bakırcılar Çarşıları”. XX. Uluslararası Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu Bildirileri. C. 1. (Ed. Ela Taş). Sakarya: Sakarya Üniversitesi Yayınları. 2017a: 312-323.
  30. Yeşilbaş, Evindar. “Mardin Çarşıları”. İçinde: Mardin Çarşıları ve El Sanatları. (Ed. Evindar Yeşilbaş). Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi Yayınları. 2017b.
  31. Yeşilmen, Nesrin. “Mardin Çarşılarında Yaşayan El Sanatları ve Ustaları II”. İçinde: Mardin Çarşıları ve El Sanatları. (Ed. Evindar Yeşilbaş). Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi Yayınları. 2017: 129-155.