AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThis article evaluates Bağcı’s work in terms of methodology, use of sources and his critique of Eurocentric interpretations of Russian history, and argues that reading bylinas within a Turkic–Russian cultural ecology opens new perspectives for Russian folklore and Turkic world studies in Turkey.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Atilla Bağcı’s book Rus Kahramanlık Destanlarında Türk Kültürünün İzleri: Tarih, Edebiyat, Mitoloji, Antropoloji ve Dil (Traces of Turkic Culture in Russian Heroic Epics: History, Literature, Mythology, Anthropology and Language) is a pioneering study that examines Russian heroic epics (bylinas) within the framework of a millennium-long interaction between the Russians and the Turkic peoples of the Eurasian steppe. Building on his PhD dissertation “Russian Bylinas and Turkic Cultural Ecology” completed at Hacettepe University, Bağcı discusses how the relations of the Rus with the Cimmerians, Scythians, Huns, Avars, Khazars, Pechenegs and Kipchaks since the ninth century are reflected in epic narratives through the lens of “cultural ecology”. The present review first summarizes the introductory chapters of the book dealing with the etymology of the ethnonym “Rus”, the relations between the Kievan principality and the Khazar Khaganate, and major trends in Russian folklore studies (mythological, historical and migration/borrowing schools), and shows how Bağcı reinterprets the arguments of Vladimir Stasov and Potanin, who linked bylinas to the Turkic–Mongolian epic tradition. The core of the review focuses on Bağcı’s etymological analysis of the term bogatyr in relation to Turkic bahadır/batur, as well as on the parallels between major bylina heroes such as Il’ja Muromec, Dobrynja Nikitič and Alëša Popovič and the heroes of the Kitab-ı Dede Korkut, the Köroğlu cycle and Turkic folk tales (motifs of miraculous healing, disguise, the sacred number three and the “trickster” type). In addition, the book’s discussion of koljadki, wedding songs, kaliki perechozhie, skomorokhs and shamanistic elements highlights structural affinities between Russian oral tradition and the Turkic/steppe narrative universe. This article evaluates Bağcı’s work in terms of methodology, use of sources and his critique of Eurocentric interpretations of Russian history, and argues that reading bylinas within a Turkic–Russian cultural ecology opens new perspectives for Russian folklore and Turkic world studies in Turkey.
Özet
Atilla Bağcı’nın Rus Kahramanlık Destanlarında Türk Kültürünün İzleri: Tarih, Edebiyat, Mitoloji, Antropoloji ve Dil adlı eseri, Rus kahramanlık destanları olan bilinaları, Avrasya bozkır kuşağındaki Türk halklarıyla bin yıllık etkileşim bağlamında ele alan öncü bir çalışmadır. Yazar, Hacettepe Üniversitesi’nde tamamladığı “Rus Bilinaları ve Türk Kültür Ekolojisi” başlıklı doktora tezine dayanarak, 9. yüzyıldan itibaren Rusların Kimmer, İskit, Hun, Avar, Hazar, Peçenek ve Kıpçak gibi halklarla kurduğu ilişkilerin destan metinlerine yansımasını “kültür ekolojisi” kuramı çerçevesinde tartışmaktadır. İncelemede, eserin ilk bölümlerinde sunulan “Rus” adının kökeni, Kiev Knezliği–Hazar Kağanlığı ilişkileri ve Rus halkbilimi kuramları (mitolojik, tarihsel ve ödünçleme okulları) özetlenmekte; Vladimir Stasov ve Potanin’in bilinaların Türk–Moğol dünyasıyla bağlantısını vurgulayan görüşlerinin Bağcı tarafından nasıl yeniden yorumlandığı gösterilmektedir. Çalışmanın merkezinde, bogatır kavramının bahadır/batur ile ilişkilendirilen etimolojisi, İlya Muromets, Dobrynya Nikitiç ve Alyoşa Popoviç gibi kahraman tiplerinin Dede Korkut, Köroğlu ve Türk masal geleneğiyle paylaştığı ortak motifler (mucizevî iyileşme, kılık değiştirme, üçler motifi, “trickster” tipi) yer almaktadır. Ayrıca kolyadki, düğün şarkıları, Kaliki perehojie, skomorohlar ve şamanistik unsurlar üzerinden Rus sözlü geleneği ile Türk/bozkır anlatı evreni arasındaki paralellikler ortaya konulmaktadır. Bu makale, Bağcı’nın eserini yöntem, kaynak kullanımı ve Avrupa merkezci Rus tarih yazımına getirdiği eleştiriler açısından değerlendirmekte; bilinaların Türk–Rus kültürel ekolojisi bağlamında okunmasının Türkiye’deki Rus halk edebiyatı ve Türk dünyası çalışmaları için açtığı imkânları tartışmaktadır.