AI Summary & Key Takeaways
AI InsightBased on the findings, it was concluded that Greimas’s agent model serves as a functional analytical tool not only for event-centered narratives but also for situational stories.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Narrative began with the very existence of humanity. Narrative refers to the expression of events through various perspectives within a specific timeframe. Many scholars have made significant contributions to the field of narrative analysis. A. J. Greimas’s model of actors is widely used in narrative analysis. It is observed that this model is frequently utilized in the interpretation of narrative texts based on events. Sait Faik, who wrote in the style of Chekhov, composed stories that focused on vignettes and situations rather than plot structure. He is recognized as one of the leading representatives of the “situation story” in Turkish literature. The aim of this study is to examine Sait Faik Abasıyanık’s story Alemdağ’da Var Bir Yılan, which intriguingly depicts how objects and entities surrounding humans in daily life, by breaking away from their conventional appearances, affect the human psyche, according to the actant model. This work is significant in that it reflects a distinct transformation in Sait Faik’s storytelling. In this book, the themes of distancing oneself from the city and loneliness have taken precedence over the love for humanity and Istanbul found in his earlier stories. In this context, Alemdağ is constructed as a symbol of escape from Istanbul and a new world to seek refuge in for the narrator. Thus, the idea that psychological states arising from the human relationship with space can be presented in a more systematic and comprehensible manner through the agents model forms the starting point of this study. Sait Faik’s story Alemdağ’da Var Bir Yılan has been divided into sections, and each section has been analyzed according to the agents model. The story was examined in five segments, and in each segment, the subject, object, sender, receiver, supporting, and obstructing actants were identified separately. Based on the findings, it was concluded that Greimas’s agent model serves as a functional analytical tool not only for event-centered narratives but also for situational stories. It is believed that story analyses conducted using this model in the teaching of narrative-based text types, particularly in Turkish language classes, could assist in structuring the text type teaching process.
Özet
Anlatı insanlığın varoluşuyla başlamıştır. Olayların belirli bir zaman içinde bakış açılarıyla ifade edilmesine anlatı denilmektedir. Anlatının çözümlenmesi noktasında birçok isim öne çıkmaktadır. A. J. Greimas’ın eyleyenler modeli, anlatı çözümlemelerinde yaygın biçimde kullanılmaktadır. Çoğunlukla olaya dayalı anlatı metinlerinin yorumlanmasında bu modelden yararlanıldığı görülmektedir. Çehov tarzıyla eser veren Sait Faik, olay örgüsünden ziyade kesitlere ve durumlara odaklanan hikâyeler kaleme almıştır. Türk edebiyatında durum hikâyesinin önde gelen temsilcilerinden biri olarak kabul edilmiştir. Bu çalışmanın amacı, Sait Faik Abasıyanık’ın günlük hayat içerisinde insanı çevreleyen nesne ve varlıkların alışılmış görünümlerinden sıyrılarak insan ruhunu nasıl etkilediğini ilginç bir şekilde betimleyen Alemdağ’da Var Bir Yılan adlı hikâyesini eyleyenler modeline göre incelemektir. Bu eser, Sait Faik’in hikâyeciliğinde belirgin bir dönüşümü yansıtması bakımından önemlidir. Kitapta önceki dönem hikâyelerinde yer bulan insan ve İstanbul sevgisinin yerini şehirden uzaklaşma ve yalnızlık teması ağır basmıştır. Bu bağlamda Alemdağ, anlatıcı için İstanbul’dan kaçışın ve sığınılacak yeni bir dünyanın simgesi olarak kurgulanmaktadır. Böylece insanın uzamla ilişkisi neticesinde ortaya çıkan psikolojik durumların eyleyenler modeliyle daha sistemli ve anlaşılır bir biçimde ortaya konulabileceği düşüncesi, bu çalışmanın hareket noktasını oluşturmaktadır. Sait Faik’in Alemdağ’da Var Bir Yılan adlı hikâyesi, kesitlere ayrılmış ve her bir kesit eyleyenler modeline göre çözümlenmiştir. Hikâye beş kesit hâlinde incelenmiş ve her kesitte özne, nesne, gönderici, alıcı, destekleyici ve engelleyici eyleyenler ayrı ayrı belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre Greimas’ın eyleyenler modelinin yalnızca olay merkezli anlatılar için değil, durum hikâyeleri için de işlevsel bir çözümleme aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anlatı temelli metin türlerinin öğretiminde, özellikle Türkçe derslerinde, bu modelden yararlanılarak gerçekleştirilecek hikâye çözümlemelerinin metin türü öğretim sürecini yapılandırmaya yardımcı olabileceği düşünülmektedir.