Journals / Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 25

THE CULTURAL VALUE OF COPPER POTS USED IN THE TRADITIONAL CUISINE OF ÇUKURLU NEIGHBORHOOD, DEREPAZARI DISTRICT, RIZE PROVINCE

RİZE İLİ DEREPAZARI İLÇESİ ÇUKURLU KÖYÜ GELENEKSEL MUTFAĞINDA KULLANILAN BAKIR KAPLARIN KÜLTÜREL DEĞERİ

Keziban Selçuk(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-3460-4457
Pages
109–126
Publication Date
2026-06-29
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Furthermore, emphasis has been placed on the fact that these vessels are cultural objects.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:In Anatolian culinary culture, the earliest examples of kitchenware are made of wood, terracotta, and metal, with copper vessels holding a significant place.
📊
Key Findings & Data:However, due to the decreased use of copperware compared to the past, copper craftsmanship has become one of the disappearing professions.
💡
Conclusion & Impact:Furthermore, emphasis has been placed on the fact that these vessels are cultural objects.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Bakır Kaplar · Bakırcılık · El Sanatı

Abstract

In Anatolian culinary culture, the earliest examples of kitchenware are made of wood, terracotta, and metal, with copper vessels holding a significant place. The food and drink culture of the Anatolian people has influenced the functionality and materials of the utensils and serving vessels used in their kitchens. This interaction has also led to coppersmiths transferring their skills to these products, transforming them into works of art. The importance of metal vessels is evident from the numerous copper kitchenware items that continue to be used from the past to the present. Although copper kitchenware varies in production techniques, shape, and ornamentation across different regions of Anatolia, it shows similarities in terms of functionality. This study focuses on copper vessels used in traditional Rize cuisine and their cultural value. The purposes of use, production techniques, ornamentation, and tools used in copper craftsmanship of copper vessels in Rize culinary culture are examined. Rize was historically one of the important centers where the art of copper processing was practiced. However, due to the decreased use of copperware compared to the past, copper craftsmanship has become one of the disappearing professions. Today, copper. forging and craftsmanship is mostly done for tourism purposes. These items differ from products in other regions both in shape and technique. Research conducted in Rize reveals that the use of copper vessels such as cauldrons, kettles (kukma), serving dishes, pots (çarpana), pottery, churns (duvrani), dough troughs, trays, buckets, kuti, knotted mugs, mugs, travel bowls, teapots, frying pans, molasses pans, trays, and bottomed or footed bowls, used as kitchen utensils, continues in some parts of the city. In Çukurlu Village of Derepazarı district in Rize, the traditional kitchen culture that continues today, the fact that the cooking area (fireplace) is outside the house, the presence of copper vessels used for various functions, and the various stories passed down from the past to the present, all demonstrate a rich cultural heritage. Copper vessels discovered during research conducted in Çukurlu Village, Derepazarı district of Rize, have been documented, the products shown in the photographs have been examined, and information provided by the local people has been evaluated and supported by literature. Furthermore, emphasis has been placed on the fact that these vessels are cultural objects.

Özet

Anadolu mutfak kültüründe en erken mutfak kaplarının örneklerini ahşap, pişmiş toprak ve metalden yapılmış ürünler oluşturmakta ve bunlar içinde bakır kaplar önemli bir yer tutmaktadır. Anadolu insanının yeme içme kültürü, mutfağında kullandığı araç gereçlerle sunum yaptığı kapların işlevselliğini ve malzemesini de etkilemiştir. Bu etkileşimle birlikte, bakırcı ustasının da kendi el becerisini ürünlere aktarıp bunların birer sanata dönüşmesine vesile olmuşlardır. Madeni kapların önemi, geçmişten günümüze kadar hala kullanımı devam eden çok sayıda bakır mutfak eşyasından anlaşılmaktadır. Bakır mutfak eşyaları Anadolu’nun çeşitli bölgelerinde üretim tekniği, ürünün şekli ve süslemesi bakımından birtakım farklılıklar içermesine rağmen işlevsellik açısından benzerlik göstermektedir. Bu çalışmanın konusunu geleneksel Rize mutfağında kullanılan bakır kaplar ve kültürel değerleri oluşturmaktadır. Rize mutfak kültüründeki bakır kapların kullanım amaçları, yapım teknikleri, süslemeleri ve bakır işlemeciliğinde kullanılan aletler ele alınmıştır. Rize geçmişte bakır işleme sanatının yapıldığı önemli merkezlerden biridir. Ancak günümüzde bakır eşyaların geçmişe nazaran daha az kullanılmasından dolayı bakırcılık kaybolmaya yüz tutmuş meslekler arasına girmiştir. Günümüzde yapılan bakır dövmeciliği ve işlemeciliği daha çok turistik amaçla yapılmaktadır. Bu eşyalar hem şekil hem de teknik bakımından diğer bölgelerdeki ürünlere göre farklılık göstermektedir. Rize’de gerçekleştirilen araştırmalar, mutfak eşyası olarak kullanılan kazan, güğüm (kukma), servislik, tencere (çarpana), kuşhana, yayık (duvrani), hamur teknesi, tepsi, bakraç, kuti, boğumlu maşrapa, maşrapa, sefer tası, çaydanlık, tava, pekmez tavası, sini ve dipli tas ya da ayaklı tas gibi bakır kapların kullanımının şehrin bazı yerlerinde hala devam ettiğini ortaya koymaktadır. Rize’nin Derepazarı ilçesi Çukurlu köyünde günümüzde de devam eden geleneksel mutfak kültürü, yemek pişirme alanının (ateşlik) evin dışında olması, çeşitli işlevselliklerle kullanılan bakır kapların varlığı, geçmişten bugüne gelen ve yaşanmış olan çeşitli hikayeler burada zengin bir kültürün göstergesi olarak varlığını sürdürmektedir. Rize’nin Derepazarı ilçesi Çukurlu köyünde gerçekleştirilen araştırmalar sırasında tespit edilen bakır kaplar belgelenmiş, fotoğraflarda yer alan ürünler incelenmiş ve yöre insanının verdiği bilgiler değerlendirilerek literatürle desteklenmiştir. Ayrıca bu kapların kültürel bir nesne olduğuna dair vurgu yapılmıştır.

🔖

Cite This Article

Selçuk, K. (2026). THE CULTURAL VALUE OF COPPER POTS USED IN THE TRADITIONAL CUISINE OF ÇUKURLU NEIGHBORHOOD, DEREPAZARI DISTRICT, RIZE PROVINCE. Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 25, 109–126. https://doi.org/10.31765/karen.1794782

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (21)

  1. Bilgin, Mehmet (2000), Doğu Karadeniz: Tarih, Kültür ve İnsan, Trabzon: Serander Yayınları.
  2. Bodur, Funda (1987), Türk Maden Sanatı / The Art of Turkish Metalwork, İstanbul: Türk Kültürüne Hizmet Vakfı Yayınları.
  3. Çiçekoğlu Ertaş, Nihan (2024), Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcıları: Rize El Sanatı Ustaları Üzerine Bir İnceleme, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayını.
  4. Denk, Erkan (2023), “Erzurum Mutfak Kültürünün Sahip Olduğu Zenginliğin Mutfak Turizmi Açısından Farkında Olmak”, Uluslararası Turizm, Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi, 7 (2), 59-79.
  5. Erginsoy, Ülker (1978), İslam Maden Sanatının Gelişmesi, İstanbul: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  6. Grass, Grass, Rensing, Christopher, & Solioz, Marc (2011), “Metallic copper as an antimicrobial surface”, Applied and Environmental Microbiology, 77(5), 1541–1547. https://doi.org/10.1128/AEM.02766-10.
  7. Karabacak, Öznur (2011), Elazığ’da Bakır Sanatı, Yüksek Lisans Tezi, Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
  8. Karpuz, Haşim (1992), Rize Etnografya Eserleri Üzerine Bir Araştırma, Milli Folklor Dergisi, 2(14), 22-29.
  9. Karpuz, Emine (2019), “Anadolu'daki Geleneksel Süslemeli Bakır Mutfak Kapların Tasarımı”, 9. Milletlera-rası Türk Halk Kültürü Kongresi, Maddi Kültür, Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 263-292.
  10. Karpuz, Emine (2021), “Bakırcılık”, Geleneksel Meslekler Ansiklopedisi 1, Ankara: T.C. Ticaret Bakanlığı, 65-77.
  11. Köşklü, Zerrin (2010), “Geçmişten Günümüze Erzurum'da Bakırcılık ve Bakır Kaplar”, Sanat Dergisi 8, 107-120.
  12. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (2016), Türkiye'de ve Dünyada Bakır, Fizibilite Etütleri Dairesi Başkanlığı.
  13. Naldan, Funda (2014), “Erzincan Bakırcılığı”, International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9 (10), 775-796.
  14. Öztürk, Özhan (2005), Karadeniz: Ansiklopedik Sözlük (Cilt 2), İstanbul: Heyamola Yayınları, 647, 724, 944, 1000, 1084.
  15. Subaşı, Ebru (2023), “Sivas Mutfağına Ait Bir Grup Bakır Sini”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bi-limler Enstitüsü Dergisi, 2 (46), 19-39.
  16. Yavuz, Cemil, Akbulut, Dilek ve Şık, Aydın (2019), “Türk Mutfağında Bakırın Yeri ve Bakır Zanaatının Ge-leceği”, Online Journal of Art and Design, 3 (7), 156-169.
  17. Yeşil, Elif ve Bayraktar, Mehmet Sami (2022), “Bafra Arkeoloji ve Etnografya Müzesi’nde Bulunan İbrik ve Güğümler”, Sanat Tarihi Dergisi, 31 (1), 209-241.
  18. URL-1: “Bakırcılık”, Rize İl Kültür Ve Turizm Müdürlüğü, (Erişim Tarihi: 12.06.2026). https://rize.ktb.gov.tr/TR-113014/bakircilik.html?utm_source=chatgpt.com.
  19. URL-2: “Rize’de Bakırcılık”, Rize Araştırmaları Vakfı, (Erişim Tarihi: 04.09. 2024). http://revak.org.tr/urunler/rizede-bakircilik/82
  20. URL-3: “Bakır Ürünlerin Sağlığa Faydaları”, Yöremizden Mutfağımıza Doğal Ürünler Doğal Yaşam.net. (Erişim Tarihi: 07.05.2025). https://www.dogalyasam.net/blog/bakir-urunlerin-sagliga-faydalari?srsltid=AfmBOopKg-M9S7O71Bu8Rvwn1267LGGsBzfX7L1Si6jt64iZYfxP0GVW
  21. KK: Murat Günaydın, 34, Üniversite Mezunu, Koleksiyoner, Görüşme tarihi ve yeri: 17.08.2024 / Çukurlu (Sakli-Çakli) Mahallesi, Derepazarı-Rize.