AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThis study examines the revolt as an early example of Turkish-Islamic political and military cooperation.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
The Umayyads, founded by Muawiya ibn Abi Sufyan in Damascus, ruled until 750 and fought prolonged wars against the Türgesh Khaganate. During this period, several revolts were launched against Umayyad authority by governors and commanders, one of the most significant being the rebellion led by al-Harith ibn Surayj. Despite extensive scholarship on the Umayyads, the revolt of al-Harith ibn Surayj and his alliance with the Türgesh have received limited attention. Under the leadership of Suluk Khagan, the Türgesh became one of the strongest powers of the eighth century. Suluk Khagan fought successfully against the Umayyads and defeated Arab armies in several battles. To preserve his authority in Transoxiana and strengthen his political and economic position, he supported the rebellion of al-Harith ibn Surayj, which seriously challenged Umayyad rule. However, Suluk Khagan’s death weakened the Türgesh and contributed to the collapse of the revolt. Although unsuccessful, this rebellion is historically important as the first alliance initiative between Muslim Arabs and Turks. This study examines the revolt as an early example of Turkish-Islamic political and military cooperation.
Özet
Emevîler; Muaviye b. Ebû Süfyân tarafından Dımaşk (Şam) merkezli kurulan, 750 yılına kadar iktidarda kalan, Türk kağanlıklarından Türgişler ile uzun süre mücadele eden bir devlettir. Hüküm sürdüğü yıllar içerisinde Emevî yönetimine karşı kendi komutan ve valileri tarafından birçok isyan tertip edilmiştir ki bu isyanlardan biri de Hâris b. Süreyc’in liderliğinde çıkan isyandır. Literatürde Emevîlere yönelik oldukça fazla çalışma bulunmasına rağmen Hâris b. Süreyc’in isyanı ve Türgişlerle gerçekleştirdiği ittifakı ne yazık ki göz ardı edilmiştir. Bilindiği üzere Türgişler, Su-lu Kağan ile birlikte dönemin (VIII.yüzyıl) en güçlü kağanlıklarından biri olmuştur. Adı geçen Su-lu Kağan, Emevîler ile uzun süre mücadele ederek birçok savaşta Arap ordularını mağlup etmiştir. Su-lu Kağan, Aşağı Türkistan (Mâverâünnehir)’da kurmuş olduğu hâkimiyeti devam ettirebilmek, siyasî ve iktisadî yönden ilerlemeyi sağlayabilmek amacıyla Hâris b. Süreyc’in liderliğinde çıkan ve Emevî yönetimini zor duruma düşüren bu isyana destek vermiştir. Ancak ilerleyen süreçte Su-lu Kağan’ın ölümü, Türgişlerin zayıflamasına neden olduğu gibi Hâris b. Süreyc’in de isyanında başarısız olmasına sebep olmuştur. Her ne kadar amacına ulaşmasa da bu isyan, Türk tarihinde Müslüman Araplar ile gerçekleşen ilk ittifak girişimi olmuştur. Biz de çalışmamızda Türk-İslâm tarihindeki ilk iş birliği ve ittifakı olan bu isyanı ele almaya çalışacağız.