AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThus, a determination is presented regarding how Shi’i creed is reinterpreted in the context of ithbāt al-wājib—in line with the needs and objections of the new generation—what the new perspectives developed by the contemporary Shi’i tradition are on the essence, attributes, and actions of God that constitute the content of the subject of ithbāt al-wājib, and how a new discourse is constructed.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Ithbāt al-wājib—which signifies the proof of God’s existence—constitutes one of the primary subjects of kalām and is generally examined within the scope of divinity. This topic has maintained its central position since the classical periods of the history of kalām. The issue of ithbāt al-wājib has also been addressed in different contexts among other Islamic sciences, particularly in Sufism. In kalām, ways of acquiring in-depth knowledge about the Creator—consistent with both sacred texts (nass) and rational realities—are sought regarding ithbāt al-wājib and its related sub-issues. Since theologians place the belief in God at the center of the belief system, this subject is of paramount importance to them. For them, substantiating the existence of God with rational and traditional (naqlī) proofs provides both a solid foundation for faith and a mental effort within the framework of reflection (tafakkur). When examining the history of kalām, although the proofs and arguments used regarding the issue of ithbāt al-wājib have not changed significantly, a position has been taken to produce new arguments in the context of tackling the new questions and problems of the contemporary world. Consequently, modern theologians have added diverse discourses and methods to the classical defense of kalām. In today’s digital age—where easy access to all kinds of information has emerged—faith-related issues remain on the agenda. In the responses to be given to these, the method of the classical tradition sometimes remains insufficient. Modern theologians, being aware of this, reevaluate and interpret kalāmic discourses within the framework of contemporary questions and problems. The issue of ithbāt al-wājib has maintained its significant position in Shi’i theology as well as in Islamic kalām, and numerous works have been written in this field within the Shi’i world. These works seek answers to the questions of the new generation—who are particularly experiencing contemporary problems such as atheism and deism—by addressing faith issues within the context of ithbāt al-wājib. The Shi’i world, like other geographies, experiences faith problems such as rationalism, individualism, atheism, and deism produced by the modern era. Such questions and problems have compelled Shi’i theologians to formulate responses with new arguments. In this context, Ayatullah al-Uzma Nasir Makarim al-Shirazi has interpreted the subject of ithbāt al-wājib in his work titled Kashkul al-Aqa’idiyya—through Shi’i creed—by addressing it with rational inference (istidlāl), traditional data, and mystical (irfānī) experiences in their classical traditional forms, while simultaneously strengthening his discourses with modern philosophy and logical arguments. When looking at Shirazi's arguments, it is observed that he is able to produce new discourse while remaining faithful to classical Shi’i literature. The Imamate-centered structure of the Shi’i tradition also manifests itself in some way in the defense of ithbāt al-wājib. Shirazi is aware of the nature of the questions regarding ithbāt al-wājib in the Shi’i world and knows the source of the problem. This has granted him the opportunity for ease and accuracy in his discourses. Shirazi frequently refers to the Qur’an and—specifically in the context of the Ahl al-Bayt—to the hadiths within the framework of rational inference; occasionally, he adds mystical experiences—the familiar face of the geography—to these. While making this triple defense, Shirazi employs a very lucid and understandable language—thus aiming to present a successful example of the modern version of the classical kalām defense. Shirazi first examined the kalāmic aspect of ithbāt al-wājib and detailed its position among the subjects of kalām. In this study, Shirazi’s methodology, approach, and arguments on this subject have been examined by taking Kashkul al-Aqa’idiyya into account—in the context of shedding light on the defense of kalām against the questions of contemporary people regarding ithbāt al-wājib. In such works, certain problems arise concerning the adaptation of traditions according to the needs of the period. In the article, the difference between the defense of the Shi’i tradition and its classical period, and the connection of the expressions in its discourse with other theological sects, are addressed and examined through descriptive and comparative methods. Thus, a determination is presented regarding how Shi’i creed is reinterpreted in the context of ithbāt al-wājib—in line with the needs and objections of the new generation—what the new perspectives developed by the contemporary Shi’i tradition are on the essence, attributes, and actions of God that constitute the content of the subject of ithbāt al-wājib, and how a new discourse is constructed.
Özet
Allah’ı kanıtlama anlamına gelen “isbât-ı vâcib” kelâmın ana konularından biri olup genellikle ilahiyat bölümünde ele alınmaktadır. Konu kelam tarihinin klasik zamanlarından beri her zaman ana konumunu korumuştur. İsbât-ı vâcib konusu diğer İslamî ilimler arasında da özellikle tasavvufta farklı bağlamlarda ele alınmıştır. Kelâmda isbât-ı vâcib ve ilgili alt meselelerde kulun Yaratıcısı hakkında nasslara ve aklî gerçeklere uygun derinlemesine bilgi edinmenin yolları aranmaktadır. Kelamcılar inanç sisteminin odağına Allah inancını koydukları için bu konu onlar için çok önemlidir. Onlar için Allah’ın varlığını aklî-naklî delillerle delillendirmek hem inancın sağlam bir zeminde savunulmasını sağlar hem de tefekkür bağlamında zihinsel bir gayret oluşturur. Kelâm tarihine bakıldığında isbât-ı vâcib meselesi hakkında kullanılan delil ve argümanlar çok değişmese de günümüz dünyasının yeni soru ve sorunlarıyla mücadele etme bağlamında yeni argümanlar üretilme pozisyonuna girilmiştir. Dolayısıyla günümüz kelamcıları klasik kelam savunusuna farklı söylem ve metotlar eklemişlerdir. Günümüzün dijital çağında her bilgiye kolay ulaşma imkânı doğmuştur. Bu vesileyle inançla ilgili sorunlar da gündemde yer tutmaktadır. Bunlara verilecek cevaplarda klasiğin metodu kimi zaman yetersiz kalmaktadır. Günümüz kelâmcıları bunun farkında olarak kelâmî söylemlerini günümüz soru ve sorunları çerçevesinde yeniden yorumlayıp ele almaktadırlar. İsbât-ı vâcib konusu İslam kelâmındaki önemli pozisyonunu Şiî teolojisinde de korumuş ve konu hakkında Şiî dünyasında bu alanda çok sayıda eser yazılmıştır. Bu eserler isbât-ı vâcib bağlamında inanç sorunlarını ele alarak özellikle çağımızın ateizm, deizm gibi problemlerini yaşamakta olan yeni neslin bu alandaki sorularına cevap aramaktadır. Şiî dünyası da tıpkı diğer coğrafyalar gibi modern çağın ürettiği, rasyonalizm, bireycilik, ateizm ve deism gibi inanç problemlerini yaşamaktadır. Bu tür soru ve sorunlar Şiî kelamcıları yeni argümanlarla cevap yazmaya zorlamıştır. Âyetullahi’l-Uzmâ Nâsır Mekârim eş-Şîrâzî de bu bağlamda isbât-ı vâcib konusunu Keşkûlu’l-Akâidiyye adlı eserinde Şiî itikadı üzerinden klasik gelenekteki şekliyle aklî istidlal, naklî veriler ve irfani tecrübelerle ele alarak yorumlamış ve aynı zamanda modern felsefe ve mantık argümanları ile söylemlerini güçlendirmiştir. Şirâzî'nin argümanlarına bakıldığında, onun klasik Şiî literatürüne sadık kalarak yeni söylem üretebildiği görülmektedir. Şiî geleneğin imamet eksenli yapısı isbât-ı vâcib savunusunda da bir şekilde tezahür etmektedir. Şîrâzî Şiî dünyasının isbât-ı vâcib bağlamındaki sorularının ne olduğunun farkındadır ve sorunun kaynağını bilmektedir. Bu ona söylemlerinde kolaylık ve isabet imkânını vermiştir. Şirâzî burada aklî istidlal bağlamında mantıksal ve güncel bilgileri kullanmanın yanında sık sık Kur’an ve Ehl-i Beyt özelinde hadislere başvurmaktadır. Bazen bunlara coğrafyanın tanıdık yüzü olan irfânî tecrübeleri de eklemektedir. Şirâzî bu üçlü savunuyu yaparken çok berrak ve anlaşılır bir dil kullanmaya; böylece klasik kelam savunusunun modern versiyonunun başarılı bir örneğini ortaya koymaya çalışmıştır. Şirâzî öncelikle isbât-ı vâcibin kelâmî yönünü irdelemiş onun kelam konularındaki pozisyonunu detaylandırmıştır. Bu çalışmada Şirâzî’nin günümüz insanının isbât-ı vâcib bağlamındaki sorularına karşı kelam savunusuna ışık tutma bağlamında Keşkûlu’l-Akâidiyye adlı eserini ele alarak bu konudaki metodolojisi, konuya yaklaşımı ve argümanları incelenmiştir. Bu gibi eserlerde geleneksel argümanların dönemin ihtiyaçlarına göre uyarlanması konusunda ortaya çıkan bazı problemlerle de karşılaşılmaktadır. Makalede Şiî geleneğin savunusunun klasik dönemiyle olan farkı ve söylemlerindeki ifadelerin diğer itikadi mezhepler ile olan bağlantısı deskriptif ve karşılaştırma yöntemiyle ele alınıp incelenmiştir. Böylece Şiî akâidinin isbât-ı vâcib bağlamında yeni neslin ihtiyaç ve itirazları doğrultusunda nasıl yeniden yorumlandığı, bu bağlamda isbât-ı vâcib konusunun içeriğini oluşturan Allah’ın zatı, sıfatları ve fiilleri üzerine çağdaş Şiî geleneğinin geliştirdiği yeni perspektiflerin neler olduğu ve nasıl yeni bir söylem inşa ettiğinin tespiti ortaya konulmaktadır.