AI Summary & Key Takeaways
AI InsightIn conclusion, the study demonstrates that Ottoman-era Arabic poetry exhibited robust continuity, depth, and productivity, particularly in the realm of prophetic encomia, and establishes al-Rawwās as one of the distinguished representatives of this vibrant literary heritage.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study aims to re-evaluate the established consensus in traditional literary criticism that widely categorizes Ottoman-era Arabic literature as a period of “decline” and “stagnation”. This critical approach has not only marginalized the aesthetic and intellectual production of this era but also caused a significant portion of its rich literary heritage to remain outside the scope of academic inquiry. Proceeding from this problematic framework, the article focuses on the prophetic encomium (al-madīḥ al-nabawī)—a poetic genre that acquired distinct visibility and functionality during the Ottoman period—and aims to delineate the fundamental axes determining the artistic and structural composition of this poetic tradition. The selection of Muḥammad Bahāʾ al-Dīn al-Rawwās as an exemplary figure for this research is justified not only by his voluminous poetic corpus of over ten thousand couplets, but also by the fact that his poems, which possess high aesthetic value, have not received the attention they deserve in both classical and modern scholarship. In this respect, the study seeks, on the one hand, to re-evaluate Ottoman-era Arabic literature beyond stereotypical generalizations and, on the other, to bring a relatively overshadowed poet into the limelight by highlighting his unique position within the tradition of prophetic praise. The article first provides a theoretical introduction that addresses the conceptual framework of prophetic praise in its lexical and terminological dimensions, followed by an examination of al-Rawwās’s life, scholarly journey, and Sufi experience. Born in Iraq in 1805, the poet’s educational formation—shaped across Iraq, the Hijaz, and Egypt, including his prolonged studies at al-Azhar—and his subsequent travels extending to the Mashriq, Anatolia, India, and other regions, are evaluated as the principal factors elucidating the multilayered structure of his poetic universe. The study demonstrates that al-Rawwās, who died in Iraq in 1870, authored numerous works in both prose and verse, and that his extant dīwāns are sufficiently representative of the structural characteristics of his prophetic encomia. Thus, the biographical framework is not confined to merely providing historical background; rather, it functions as an interpretive foundation that enables a deeper understanding of the poet’s aesthetic orientations and poetic imagination. In the analytical section, the research examines the prophetic encomia found across all of al-Rawwās’s extant dīwāns, thereby presenting a comprehensive evaluation that does not confine its findings to a single collection. Accordingly, the internal structure of these poems is organized around three primary levels: Introductory Axes: Within this level, particular prominence is accorded to the “prophetic nasīb” defined as a lyrical prelude based on love, ecstasy, and symbolic expression. Alongside this, the yearning for the sacred lands, specifically the Hijaz and Medina, also emerges as a significant introductory axis. Central Axis: This consists of pure praise directed explicitly at the persona of the Prophet; in this context, discourses of moral sublimity, outstanding virtues, heroism, profound reverence, and devotion are brought to the forefront. Special Axes: Here, the Sufi sensibility that permeates al-Rawwās’s poetry plays a decisive role, highlighting themes such as the Muḥammadan Light (al-Nūr al-Muḥammadī), the primacy of his creation, and the belief that the universe was created for the sake of the Prophet. Furthermore, the intensive employment of rhetorical devices such as metaphor (istiʿāra), simile (tashbīh), paronomasia (jinās), and antithesis (ṭibāq) elevates these poems beyond mere eulogistic texts, transforming them into conduits of a multilayered aesthetic and spiritual experience. In conclusion, the study demonstrates that Ottoman-era Arabic poetry exhibited robust continuity, depth, and productivity, particularly in the realm of prophetic encomia, and establishes al-Rawwās as one of the distinguished representatives of this vibrant literary heritage.
Özet
Bu çalışma, Osmanlı dönemi Arap edebiyatını geleneksel eleştiri anlayışında yaygın biçimde “gerileme” ve “durgunluk” çağı içerisinde konumlandıran yerleşik yargıyı yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Söz konusu eleştirel yaklaşım, yalnızca bu dönemin estetik ve fikrî üretimini indirgemekle kalmamış, aynı zamanda döneme ait zengin edebî mirasın önemli bir bölümünün akademik incelemelerin dışında kalmasına da yol açmıştır. Bu problematik çerçeveden hareket eden makale, Osmanlı döneminde belirgin bir görünürlük ve işlevsellik kazanan şiir türlerinden biri olan nebevî methiye üzerine yoğunlaşmakta ve bu şiirsel geleneğin sanatsal ve yapısal kuruluşunu belirleyen temel eksenleri ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırmada Muhammed Bahâeddin er-Ravvâs’ın örnek şahsiyet olarak seçilmesi, yalnızca on bin beyti aşan hacimli şiir külliyatıyla değil, aynı zamanda yüksek estetik değere sahip şiirlerinin klasik ve modern araştırmalarda hak ettiği ilgiyi yeterince görmemiş olmasıyla da ilişkilidir. Bu yönüyle çalışma, bir taraftan Osmanlı dönemi Arap edebiyatını kalıplaşmış genellemelerin ötesinde yeniden değerlendirmeyi, diğer taraftan ise nispeten gölgede kalmış bir şairi nebevî methiye geleneği içindeki özgün konumuyla görünür kılmayı amaçlamaktadır. Makale, öncelikle nebevî methiyenin kavramsal çerçevesini dilsel ve terimsel boyutlarıyla ele alan kuramsal bir giriş sunmakta, ardından er-Ravvâs’ın hayatı, ilmî serüveni ve tasavvufî tecrübesini incelemektedir. 1805 yılında Irak’ta doğan şairin Irak, Hicaz ve Mısır arasında şekillenen tahsil süreci, Ezher’deki uzun eğitim hayatı ve daha sonra Maşrık, Anadolu, Hindistan ve diğer bölgelere uzanan seyahatleri, onun şiir dünyasının çok katmanlı yapısını açıklayan başlıca unsurlar olarak değerlendirilmektedir. 1870 yılında Irak’ta vefat eden er-Ravvâs’ın çok sayıda mensur ve manzum eser kaleme aldığı, günümüze ulaşan divanlarının ise onun nebevî methiyelerinin yapısal özelliklerini temsil edecek yeterlilikte olduğu ortaya konulmaktadır. Böylece biyografik çerçeve, yalnızca tarihsel bir arka plan sunmakla sınırlı kalmamakta, aynı zamanda şairin estetik yönelimlerini ve şiirsel tahayyülünü anlamaya imkân veren yorumlayıcı bir zemin işlevi görmektedir. Analitik bölümde araştırma, er-Ravvâs’ın mevcut bütün divanlarında yer alan nebevî methiyeleri inceleyerek sonuçlarını tek bir eserle sınırlamayan kapsamlı bir değerlendirme ortaya koymaktadır. Buna göre söz konusu şiirlerin iç yapısı üç ana düzeyde örgütlenmektedir: giriş eksenleri, temel eksen ve özel eksenler. Giriş eksenleri içerisinde, aşk, vecd ve sembolik söyleyişe dayanan lirik başlangıç biçimi olarak tanımlanan “nebevî nesîb” öne çıkmakta; bunun yanında kutsal beldelere, özellikle Hicaz ve Medine’ye duyulan özlem de önemli bir başlangıç ekseni olarak belirginleşmektedir. Temel eksen ise doğrudan Hz. Peygamber’in şahsiyetine yönelen saf methiyeden oluşmakta; bu bağlamda ahlâkî yücelik, üstün meziyetler, kahramanlık, tazim ve fedakârlık söylemi dikkat çekmektedir. Özel eksenlerde ise er-Ravvâs’ın şiirine nüfuz eden tasavvufî duyarlılık belirleyici olmakta; Muhammedî nur, yaratılışın önceliği ve âlemin Hz. Peygamber hürmetine yaratıldığı düşüncesi gibi temalar ön plana çıkmaktadır. Ayrıca istiare, teşbih, cinas ve tıbak gibi belâgat unsurlarının yoğun biçimde kullanılması, bu şiirleri salt övgü metinleri olmaktan çıkararak çok katmanlı bir estetik ve ruhî tecrübenin taşıyıcısına dönüştürmektedir. Sonuç olarak çalışma, Osmanlı dönemi Arap şiirinin, özellikle nebevî methiye sahasında, güçlü bir süreklilik, derinlik ve üretkenlik sergilediğini; er-Ravvâs’ın da bu canlı edebî mirasın seçkin temsilcilerinden biri olduğunu ortaya koymaktadır.