Journals / Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi / 2026 / Sayı: 25

An Analysis of the Content and Inflectional Suffixes of Five Poems in the Work Titled Mӓngü Mӓsӓfӓ “İmmortal Distance”

Mӓngü Mӓsӓfӓ “Ebedi Mesafe” Adlı Eserdeki Beş Şiirin Muhteva ve Çekim Ekleri Açısından İncelenmesi

Serpil Soydan(Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi)0000-0001-7180-8769
Pages
78–109
Publication Date
2026-06-15
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Present/present tense of the complementary verb: ğurrämäs, färhådmän, compound verbs: şåd bolӓr; dost årttiru.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Born in 1952 in the village of Baytobi, Ishtihan District of the Samarkand Province, Yoldash Eshbekov worked as a teacher at the Uzbekistan Association for the Blind, an educator at a Technical School, an assistant at the Institute of Eastern Languages, and as a translator, consultant, editor, and assistant editor in many magazines and newspapers.
📊
Key Findings & Data:The author has written more than twenty works in poetry and other genres over the years.
💡
Conclusion & Impact:Present/present tense of the complementary verb: ğurrämäs, färhådmän, compound verbs: şåd bolӓr; dost årttiru.
🔬Design:Survey & Empirical Study
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Yoldaş Eşbek · Ebedi Mesafe · Özbek Türkçesi

Abstract

Born in 1952 in the village of Baytobi, Ishtihan District of the Samarkand Province, Yoldash Eshbekov worked as a teacher at the Uzbekistan Association for the Blind, an educator at a Technical School, an assistant at the Institute of Eastern Languages, and as a translator, consultant, editor, and assistant editor in many magazines and newspapers. The author has written more than twenty works in poetry and other genres over the years. The aim of this study is to examine five poems by Yoldåş Eşbek, titled "İmmortal Distance," which deal with the concepts of migration and family, both in terms of their content and in terms of noun and verb conjugation suffixes. The study utilized survey, investigation, description, and sampling methods. This study examines five poems by Yoldåş Eşbek, titled "İmmortal Distance" that deal with the concepts of migration and family, analyzing them in terms of noun and verb conjugation suffixes. Here are some examples of the noun and verb conjugation suffixes that have been identified: Noun inflections: Accusative: könglini, körpälärni etc, Dative: bӓrçӓsıgӓ etc. Locative: åsmåndӓ, heçkimdӓ etc. Ablative: dilingdӓn, oylӓmӓsdӓn etc. Genitive: +ning / +Ing eki: eki: åtıning; ükӓlӓring. Possessive case suffixes: äcdådım, täläbing, årӓsıdӓ, üylӓrimiz. Verb Inflectional Suffixes: News Modes: Past tense learned: äzåb tårtibdi, qäyğu çekibdi, past tense seen: äççıq qıldim, izlädim. Present tense: silkinädi, bilmäymän. Future tense: qäytäsän?!, körgäydir, yäşäymän. Use of the future tense suffix in the present tense suffix function: ıngränämän, äytäsän. An example of a present-day function is: bårӓdi, yåşlӓnmӓydi. Simple present tense: kelär, yurär. Deliberation modes: Condition modes: qӓytsӓ, yıråqlӓşsӓ. İmperative modes: öylämäng, äytgil. Present/present tense of the complementary verb: ğurrämäs, färhådmän, compound verbs: şåd bolӓr; dost årttiru.

Özet

Semerkant Vilayeti İştihan ilçesi, Baytobi köyünde 1952 yılında doğan Yoldaş Eşbekov, Özbekistan Körler Derneği’nde öğretmen, Teknik Okul’da eğitimci, Doğu Diller Enstitüsü’nde asistan, pek çok dergi ve gazetede tercüman, danışman, editör ve editör yardımcılığı gibi görevler almıştır. Yazar, yıllar boyunca şiir ve farklı türlerde yirmiden fazla eser vermiştir. Bu çalışmanın amacı, Yoldåş Eşbek’e ait Ebedi Mesafe adlı eserde geçen göç, aile kavramıyla ilgili beş şiiri hem muhteva yönüyle hem de isim ve fiil çekim ekleri açısından incelenmiştir. Çalışmada tarama, inceleme, açıklama, örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Tespit edilen isim ve fiil çekim eklerine ilişkin tespitler şöyledir: İsim Çekim Ekleri: Yükleme hâl eki: könglini, körpälärni vb.; Yönelme hâl eki: bӓrçӓsıgӓ vb., +ӓ ekini alan sözcük: mӓnӓ. Bulunma hâl eki: åsmåndӓ, heçkimdӓ, Ayrılma hâl eki: dilingdӓn, oylӓmӓsdӓn vb. İlgi hâl eki: +ning /+Ing eki: åtıning; ükӓlӓring. İyelik ekleri: äcdådım, täläbing, årӓsıdӓ, üylӓrimiz. Fiil Çekim Ekleri: Haber Kipleri: Öğrenilen g.z.: äzåb tårtibdi, qäyğu çekibdi. Görülen g.z.: äççıq qıldim, izlädim. Şimdiki z.: silkinädi, bilmäymän. Gelecek z.: qäytäsän?!, körgäydir, yäşäymän. Gelecek z. ekini şimdiki zaman e. fonksiyonunda: ıngränämän “inliyorum”, äytäsän “söylüyorsun”. Geniş zaman fonksiyonunda örneği şöyledir: bårӓdi “gider”, yåşlӓnmӓydi “yaşlanmaz”. Geniş zaman: kelär, yurär. Kipleri: Şart k.: qӓytsӓ, yıråqlӓşsӓ. Emir k.: öylämäng, äytgil. Ek-fiilin geniş / şimdiki zamanı: ğurrämäs, färhådmän, Birleşik Fiiller: şåd bolӓr; dost årttiru.

🔖

Cite This Article

Soydan, S. (2026). An Analysis of the Content and Inflectional Suffixes of Five Poems in the Work Titled Mӓngü Mӓsӓfӓ “İmmortal Distance”. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, Sayı: 25, 78–109. https://doi.org/10.20860/ijoses.1871647

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (34)

  1. Açık, F.; Adıgüzel, S.; Biray, N; Çetin, Ç., Z.; Aşlar, H.; Sağlam, S. (2018). Türk Dünyası çağdaş edebiyatları el kitabı, Ankara: Kesit Yayınları.
  2. Alkaya, E. (2002). Kuzey grubu Türk lehçelerinde edatlar. Yayımlanmış Doktora Tezi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ.
  3. Alpay, G. (1974). XIX. Yüzyıl Özbek edebiyatına genel bir bakış. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, 21-22(1973-1974), 253-263.
  4. Berbercan, M., T. (2012). Türkçede Fiil çekiminin kuruluşu üzerine değerlendirmeler. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 5 (5), 25-36.
  5. Bilir, B., Yılmaz, A. (2023). Özbek edebiyatında toplumcu gerçekçilik. Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi / International Journal of Turkic Dialects (TÜRKLAD). 7 (2), 249-260.
  6. Buran, A. & Alkaya, E.(2010). Çağdaş Türk lehçeleri. Ankara: Akçağ Yay.
  7. Buran, A. &Alkaya, E.(2018). Çağdaş Türk yazı dilleri 2-Güneydoğu / Karluk grubu. Ankara: Akçağ Yay.
  8. Coşkun, M., V. (2017). Özbek Türkçesi grameri. Ankara: TDK Yay.
  9. Devellioğlu, F. (2016). Osmanlıca-Türkçe ansiklopedik lügat. Ankara: Aydın Kitabevi.
  10. Eckmann, J. (1996). Harezm, Kıpçak ve Çağatay Türkçesi üzerine araştırmalar. (Osman Fikri, Sertkaya, yay.haz.). Ankara: TDK Yay.
  11. Ergin, M. (2009). Türk dil bilgisi. İstanbul: Bayrak Yay.
  12. Er, M. (2022). Özbek Türkçesi üzerine Türkiye’de yayımlanan çalışmaların bir bibliyografya denemesi. Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi / International Journal of Turkic Dialects (TÜRKLAD). 6 (2), 539-564.
  13. Gökçe, S. (2023). Özbek Türkçesinde fiil: Uçkun Nazarov’un romanları örneği. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Nevşehir.
  14. Gültekin, M. & Koraş, H. & Kurbanova, M. (2019). Özbek Türkçesi metin-sözlük. İstanbul: Kesit Yay.
  15. Hacıeminoğlu, N. (1992). Türk dilinde edatlar. İstanbul: MEB Yay.
  16. Heşimova, T. (2017). Çağdaş Azerbaycan ve Özbek şiirinde ortak gelişme enlemleri; dil konusu (60`lı yıllar). Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 34(34), 11-21.
  17. Kaya, D. (1995). Alpamış destanı. 1995 Dünya Hosgörü-Manas-Abay Yılı VII. Uluslararası Türk Halk Edebiyatı Semineri ve Türk Dünyası Kültür Kurultayı Bildirileri, 9-11 Haziran1995. Kırıkkale, ss.87-93.
  18. Kocaoğlu, T.(1996). Çağdaş Özbek şiiri. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, 1, 1-51.
  19. Koç, K. (2012). Özbek ve Türkiye Türkçesinde iyelik ve hâl ekleri. Yüksek Lisans Tezi Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ordu.
  20. Mirzayev, S. (2005). XX asr O‘zbek adabıyotı. Toshkent “Yangi asr avlodi”.
  21. Naseem, M. H. M. (2016). Çağatay, Özbek ve Yeni Uygur Türkçelerinde fiil işletimi (kişi-olumsuzluk-zaman-soru). Yüksek Lisans Tezi, Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
  22. Öztürk, R.(2007).Özbek Türkçesi. Ercilasun, A.B., Türk Lehçeleri Grameri içinde (s.291-345). Ankara: Akçağ Yay.
  23. Öztürk, R.(1997).Uygur ve Özbek Türkçelerinde fiil. Ankara: TDK Yay.
  24. Soydan, S. (2019). Ali Şîr Nevâyî’nin manzum eserlerinde dék / dik edatının kullanımı. Dil Araştırmaları, 24, 131-147.
  25. Tolkun, S. (2021).Özbek Türkçesinde + lär Eki. Uluslararası İdil - Ural ve Türkistan Araştırmaları Dergisi (Ijvuts). 3 (5), 1-38.
  26. Uçar, Erdem, F.M.(2003). Süleyman Padişah’ning hükmi örneğinde Özbek Türkçesinde isim ve fiil çekim ekleri. Yüksek Lisans Tezi, Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Niğde.
  27. Üşenmez, E. & Boltabayev, S. & Tuğlacı, G. (2016). Özbekçe-Türkçe sözlük. İstanbul: Türk Dünyası Vakfı Yay. Ünlü, S. (2013). Çağatay Türkçesi sözlüğü. Konya: Eğitim Kitabevi.
  28. Yaman, E. (2016). Mӓngü mӓsåfӓ-ebedi mesafe - Yoldåş Eşbek. Ankara: Eysem Yay.
  29. Yılmaz, Ş. (1997). İyelik ekinin Türkiye Türkçesi ve Özbek Türkçesindeki şekilleri ve kullanımları. Türk Dili dergisi, 285-287.
  30. Yılmaz, Ş. (1998). Durum eklerinin Özbek Türkçesi ve Türkiye Türkçesindeki şekilleri. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi (5),445-447.
  31. Elektronik Kaynakça
  32. Özbek Edebiyatında Yeni Akımlar (2026), https://www.google.com/search?q=özbek+edebiyatında+yeni+edebi+akımları&oq=özbek+e&gs_lcrp=EgZjaHJvb WUqBggAEEUYOzIGCAAQRRg7MgcIARAAGIAEMgcIAhAAGIAEMgYIAxBFGDkyBwgEEAAYgAQyBwgFEAAYgAQyBwgGEAAYgAQyBwg HEAAYgAQyBwgIEAAYgAQyBwgJEAAYgATSAQkzMTkwajBqMTWo AgiwAgHxBeUtatOphu8D8QXlLWrTqYbvAw&sourceid=chrome&ie=UTF-8 adresinden erişildi. (Eriş.Trh. 12.04.2026, saat: 20.51.)
  33. Leonid, Brejnev’in etkisi (2026), https:// tr. wikipedia. org/wiki/Leonid_ Brejnev %27in_etkisi adresinden erişildi. (Eriş. Trh. 25.04.2026, sat: 15.26.)
  34. Üşenmez, E. & Boltabayev, S. & Tuğlacı, G. (2016). Özbekçe-Türkçe sözlük. İstanbul: Türk Dünyası Vakfı Yay. Ünlü, S. (2013). Çağatay Türkçesi sözlüğü. Konya: Eğitim Kitabevi.