Journals / Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi / 2026 / Sayı: 25

A Criminal Investigation in Mecca after the Tanzimat: The Case of Abdullah Agha from Divriği

Mekke’de Tanzimat Sonrası Bir Ceza Soruşturması: Divriğili Abdullah Ağa Olayı

Ramazan Hüseyin Biçer(AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-2827-1411
Pages
49–77
Publication Date
2026-06-15
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Thus, this study contributes to Ottoman legal history by presenting a case that reflects the institutional transformation of the legal system in the provinces during the Tanzimat period.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study examines a criminal case from Mecca in the second half of the nineteenth century to reveal how criminal proceedings functioned in the Ottoman provinces after the Tanzimat reforms.
📊
Key Findings & Data:The case, which centers on the murder of Abdullah Agha of Divriği during his pilgrimage, offers a significant example of how judicial procedures in the provinces were shaped by the legal and administrative transformations introduced during the Tanzimat era.
💡
Conclusion & Impact:Thus, this study contributes to Ottoman legal history by presenting a case that reflects the institutional transformation of the legal system in the provinces during the Tanzimat period.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Mekke · Tanzimat · 1858 Ceza Kanunu

Abstract

This study examines a criminal case from Mecca in the second half of the nineteenth century to reveal how criminal proceedings functioned in the Ottoman provinces after the Tanzimat reforms. The case, which centers on the murder of Abdullah Agha of Divriği during his pilgrimage, offers a significant example of how judicial procedures in the provinces were shaped by the legal and administrative transformations introduced during the Tanzimat era. Based on official documents and detailed interrogation records preserved in the Ottoman Archives, the analysis provides concrete data on the provincial implementation of the 1858 Penal Code. The stages of the suspect’s escape, the interrogation of his relatives, his eventual capture, and his questioning before local councils in Mecca offer valuable insights into the functioning of provincial judicial mechanisms and their interaction with local administrative structures. The subsequent involvement of the Meclis-i Vâlâ and its judicial branch, the Muhakemat Dairesi, in delivering the final verdict illustrates the central authority’s supervisory role over provincial legal processes. Thus, this study contributes to Ottoman legal history by presenting a case that reflects the institutional transformation of the legal system in the provinces during the Tanzimat period.

Özet

Bu çalışma, Tanzimat sonrası Osmanlı taşrasında ceza yargılamalarının işleyişini ortaya koymak amacıyla XIX. yüzyılın ikinci yarısında Mekke’de gerçekleşen bir cinayet vakasını incelemektedir. Hac ibadeti sırasında Mekke’de öldürülen Divriğili Abdullah Ağa’nın ölümüyle sonuçlanan olay, Osmanlı taşrasında yürütülen adli süreçlerin Tanzimat reformları sonrasında nasıl şekillendiğini göstermesi açısından önemli bir örnek teşkil etmektedir. Osmanlı Arşivi’nden elde edilen resmî belgeler ve ayrıntılı sorgu tutanaklarına dayanarak yürütülen çalışma, 1858 tarihli Kanunname-i Ceza’nın taşradaki uygulamalarına dair somut veriler sunmaktadır. Zanlının firarı, yakınlarının sorgulanması, ardından yakalanarak Mekke’de yerel meclis tarafından yeniden sorgulanmasına dair süreçler; adli mekanizmaların işleyişine ve yerel idari yapıların yargılama sürecine etkisine dair önemli ipuçları içermektedir. Çalışmada, yerel meclisin yürüttüğü soruşturma ve davalardan sonra İstanbul’daki Meclis-i Vâlâ Muhâkemât Dairesi’nin devreye girerek nihai hükmü vermesi, merkezi idarenin taşradaki yargı süreçlerini denetlemesi gibi detaylar gözlemlenebilmektedir. Bu bağlamda çalışma, Tanzimat’la birlikte Osmanlı hukuk sisteminde yaşanan kurumsal dönüşümün taşra pratiğindeki bir yansımasını inceleyerek, hukuk tarihine örnek vaka incelemesiyle katkı sunmayı hedeflemektedir.

🔖

Cite This Article

Biçer, R. H. (2026). A Criminal Investigation in Mecca after the Tanzimat: The Case of Abdullah Agha from Divriği. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, Sayı: 25, 49–77. https://doi.org/10.20860/ijoses.1823878

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (47)

  1. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
  2. BOA. A.}DVN.MKL.) 77/21.
  3. BOA. A.}MKT. MHM.) 259-1.
  4. BOA. A.} MKT. MVL.) 92/62.
  5. BOA, MVL.) 767/55; 893/30.10; 207/39.
  6. BOA. A.} MKT. UM.) 184/17; 187/17; 188/45; 383/15; 512/58; 531/32; 537/4; 545/41.
  7. BOA, İ. DH.) 402/26619.
  8. BOA, İ. MMS.) 1/24.
  9. BOA, İ. MVL.) 581/26099.
  10. BOA, TSMA. E.) 265/29.
  11. Kitap, Makale, Tez ve Sözlükler
  12. Akyıldız, A. (2003). Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliyye. Diyanet İslam Ansiklopedisi, 28, 250-251.
  13. Azrak, Ü. (1985). Tanzimat’tan sonra resepsiyon. Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi, 3-4, 602–606.
  14. Bozkurt, N. (2020). Mutavvif. Diyanet İslam Ansiklopedisi, 31, 382-383.
  15. Bozkurt, N., Küçükaşçı, M. S. (2004). Mescid-i Haram. Diyanet İslam Ansiklopedisi, 29, 273-277.
  16. Bozpınar, Ş. T. (2006). Nakîbüleşraf. Diyanet İslam Ansiklopedisi, 32, 322-324.
  17. Ceylan, A. (2021). Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye’de yargı. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 8(1-2), 23-48.
  18. Cin, H., Akgündüz, A. (2017). Türk hukuk tarihi. İstanbul: Osmanlı Araştırmaları Vakfı.
  19. Çadırcı, M. (1985). Tanzimat’tan Cumhuriyet’e ülke yönetimi. Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi, 1-2, 210-230.
  20. Çadırcı, M. (2025). Tanzimat döneminde Anadolu. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  21. Durhan, İ. (2008). Tanzimat döneminde Osmanlı’da yargı teşkilatındaki gelişmeler. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 12 (3-4), 55-111.
  22. Düstûr. (1289). Cezâ Kânunnâme-i Hümâyûnudur. Düstûr, Tertip I (1), 537-596.
  23. Ekinci, E. B. (2004). Tanzimat ve sonrası Osmanlı mahkemeleri. İstanbul: Arı Sanat Yayınları.
  24. Eyüp Sabri Paşa. (2018). Mir’atü’l-Haremeyn (2 cilt). İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı.
  25. Güler, M., Çakmak, A. (2021). Cidde Hac Konsoloslukları (1840-1916). İstanbul: Aktif Yayınevi.
  26. Güneş, M. (2013). Osmanlı taşra idaresinin değişim sürecinde kaymakamlık kurumu (1842-1871) (Yayınlanmamış doktora tezi). Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü.
  27. Hurgronje, C. S. (2007). Mekka in the latter part of the 19th century (J. H. Monahan, Trans.). Boston: Brill Leiden.
  28. Karakoç, S. (2006). Külliyât-ı Kavânîn (M. Â. Aydın vd., Haz., Cilt 1). Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  29. Karal, E. Z. (1988). Osmanlı tarihi (Cilt 5). Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  30. Karal, E. Z. (1999). Tanzimat-ı Hayriye devri. İstanbul: Cumhuriyet.
  31. Kaynar, R. (1991). Mustafa Reşit Paşa ve Tanzimat. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  32. Küçükaşcı, M. S. (2009). Tarihi süreçte seyyid ve şerif kavramlarının kullanımı. Osmanlı Araştırmaları, 33, 2-129.
  33. Küçükaşçı, M. S. (2004). Yenbu. Diyanet İslam Ansiklopedisi, 43, 421-423.
  34. Long, D. E. (1973). The Hajj today: A survey of the contemporary pilgrimage to Makkah. Michigan: Xerox Company.
  35. Mehmed Süreyya. (1996). Sicill-i Osmanî (N. Akbayar, Haz., Cilt 3). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  36. Ortaylı, İ. (1985). Tanzimat ve Meşrutiyet dönemlerinde yerel yönetimler. Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi, 231-244.
  37. Ortaylı, İ. (2024). Tanzimat devrinde Osmanlı mahallî idareleri (1840-1880). Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  38. Osmanoğlu, A. E. (2004). Hicaz Eyaletinin Teşekkülü (1841-1864) (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü.
  39. Pakalın, M. Z. (1983). Osmanlı tarih deyimleri ve terimleri sözlüğü (Cilt 3). İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları. Paret, R. (1978). Mutavvif. İslam Ansiklopedisi, 8, 750.
  40. Rutter, E. (1928). The Holy Cities of Arabia (Vol. 2). London & New York: G. P. Putnam’s Sons.
  41. Seyitdanlıoğlu, M. (2018). Divan-ı Hümayun’dan Meclis-i Meb’usan’a Osmanlı İmparatorluğu’nda yasama. H. İnalcık & M. Seyitdanlıoğlu (Ed.), Tanzimat (s. 372–385). İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
  42. Seyitdanlıoğlu, M. (1994). Tanzimat Devrinde Meclis-i Vâlâ (1838-1868). Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  43. Şemseddin Sami. (2012). Kâmus-ı Türkî. İstanbul: Çağrı Yayınları.
  44. Şenyayla, G. (2021). Şi’b kavramı ışığında Şi’bu Ebî Tâlib’in mekânsal tespiti. Universal Journal of Theology, 6 (1), 291-323.
  45. Taşkesenlioğlu, M. Y. (2018). Tanzimat Döneminde Bir Reform Meclisi. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  46. Uzunçarşılı, İ. H. (2013). Mekke-i Mükerreme Emirleri. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  47. Yılmaz, Ö. (2014). Tanzimat döneminde Osmanlı taşra idare meclisleri (1840-1871). History Studies, 6, 265-268.