AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings indicate that euphemisms are predominantly used in relation to the body, death, sexuality, and social status.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study examines the use of euphemism as both a linguistic and sociocultural strategy in Turkish. Euphemisms are used to replace words or expressions that may be considered offensive, disturbing, or socially inappropriate with milder, more acceptable alternatives. By doing so, speakers seek to avoid embarrassment, protect social dignity, and maintain harmony within the community. The data for this research were derived from the Tarama Sözlüğü of the Turkish Language Association, which contains examples from texts dating from the 13th to the early 20th centuries. Adopting a descriptive approach, the study classifies euphemistic expressions thematically and analyzes their semantic domains and functions. The findings indicate that euphemisms are predominantly used in relation to the body, death, sexuality, and social status. Evaluated within their historical context, these expressions not only reveal semantic change over time but also reflect the society's cultural values and moral sensitivities. Overall, the study concludes that euphemism is a multilayered discursive device that both conceals and reveals meaning, demonstrating that language functions not merely as a communicative tool but also as a social mechanism mirroring cultural norms and collective identity.
Özet
Bu çalışma, örtmece (euphemism) kullanımı üzerine odaklanmakta ve örtmeceleri hem dilsel hem de toplumsal bir strateji olarak ele almaktadır. Örtmece, doğrudan söylenmesi sakıncalı ya da rahatsız edici kabul edilen kavramların daha yumuşak, dolaylı veya toplumsal olarak kabul gören ifadelerle aktarılmasıdır. Örtmece kullanımı, özellikle ölüm Bireyler, toplumdaki saygınlıklarını zedelememek, mahcubiyet yaratmamak ya da sosyal uyumu bozmamak adına daha örtük ve kabul edilebilir ifadeleri tercih eder. Bu makaledeki veriler, Türk Dil Kurumu’nun derlem kaynaklarından biri olan Tarama Sözlüğü’nden tespit edilmiştir. 13. yüzyıldan 20. yüzyıl başlarına kadar uzanan metinlerde yer alan örtmeceler, yalnızca bireysel anlatımı değil, aynı zamanda dönemin kültürel değer yargılarını da yansıtır. Araştırmada betimsel bir yöntem izlenmiş, Tarama Sözlüğü’ndeki veriler tematik açıdan sınıflandırılarak örtmecelerin anlam alanları ve işlevleri belirlenmiştir. Süreç boyunca örtmece örnekleri tarihsel bağlamı içinde değerlendirilmiş, anlam değişimleri ve kültürel yansımalar karşılaştırmalı biçimde incelenmiştir. Elde edilen bulgular, örtmecelerin özellikle beden, ölüm, cinsellik ve toplumsal statü gibi alanlarda yoğunlaştığını; bu kullanımın dilin yalnızca bir iletişim aracı olmadığını, sosyal ilişkileri düzenleyen ve kültürel değerleri yansıtan bir yapılar bütünü olduğunu da ortaya koyduğunu göstermektedir. Bu bağlamda örtmece hem bireyin hem de toplumun dilsel yüzünü koruyan, anlamı gizlerken aynı zamanda açığa çıkaran çok katmanlı bir söylem aracıdır.