AI Summary & Key Takeaways
AI InsightIt also aims to encourage researchers working in Translation Studies to embrace research methods of digital humanities (DH).
📌 3 Key Takeaways
Abstract
As a research method, bibliometrics is used to compile and analyse large-scale, scattered data. It detects hidden patterns and tests claims that lack empirical basis. This study explores the potential of bibliometrics, digital tools and artificial intelligence (AI) to excavate the history of theatre translation in Türkiye from 1923 to 1973 with the purpose of illuminating common trends and heterogeneities. To this end, the authors (1) used optical character recognition (OCR) to digitise multiple in-print theatre bibliographical sources, (2) extracted data from the digitised files using an AI model, and (3) constructed a bibliometric dataset comprising 841 distinct translated play entries categorized by language, author, translator, publisher, and publication year. The analysis reveals a marked dominance of French (38.9%) and English (24.4%) source texts, alongside distinct production peaks during the state-sponsored Translation Bureau era of the 1940s and the private theatre boom of the 1960s. Furthermore, the data reveal an institutional reliance on state-driven patronage, with the Ministry of National Education alone accounting for over half of the catalogued repertoire (443 titles). This research demonstrates how a combination of bibliometrics, digitisation and AI can be employed to shed light on under-researched aspects of translation history. It also aims to encourage researchers working in Translation Studies to embrace research methods of digital humanities (DH).
Özet
Bir araştırma yöntemi olarak bibliyometri, büyük ölçekli ve dağınık verileri derlemek ve analiz etmek amacıyla kullanılır. Bu şekilde gizli kalmış örüntüler ve ampirik temelden yoksun iddialar test edilmiş olur. Bu çalışmada bibliyometrik yöntem, dijital araçlar ve yapay zekâ (YZ) aracılığıyla, 1923 ile 1973 arasındaki çeviriler mercek altına alınarak Türk tiyatro çevirisi tarihindeki ortak eğilimler ve sapmalar incelenmektedir. Bu doğrultuda yazarlar; (1) optik karakter tanıma (OCR) yöntemiyle basılı tiyatro bibliyografyalarını dijitalleştirmiş, (2) bir YZ modeli kullanarak bu dosyalardan veri çıkarmış ve (3) dil, yazar, çevirmen, yayınevi ve basım yılına göre sınıflandırılmış 841 farklı çeviri oyun kaydından oluşan bir bibliyometrik veri seti oluşturmuştur. Analiz sonuçları; Fransızca (%38,9) ve İngilizce (%24,4) kaynak metinlerin belirgin bir baskınlığa sahip olduğunu ve 1940'lardaki devlet destekli Tercüme Bürosu döneminde ve 1960'lardaki özel tiyatro atılımında belirgin üretim zirveleri yaşandığını ortaya koymaktadır. Ayrıca veriler, yalnızca Millî Eğitim Bakanlığı'nın kataloglanan repertuvarın yarısından fazlasını (443 başlık) oluşturmasıyla, devlet hamiliğine yönelik kurumsal bağımlılığı göstermektedir. Bu araştırma; bibliyometri, dijitalleştirme ve YZ bileşiminin çeviri tarihinin yeterince incelenmemiş yönlerini aydınlatmada nasıl kullanılabileceğini ortaya koymaktadır. Çalışma aynı zamanda çeviribilim alanındaki araştırmacıların dijital beşerî bilimlerin (DH) araştırma yöntemlerini benimsemelerini teşvik etmeyi amaçlamaktadır.