Journals / Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi / 2025 / Cilt: 7 Sayı: 2

Selection of Drone to Be Used During Fire in Firefighting Services by Multi-Criteria Decision Making

Çok Kriterli Karar Verme ile İtfaiye Hizmetlerinde Yangın Anında Kullanılacak Drone Seçimi

Sena Gül Bozer(KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ)0009-0005-5176-3029
Yusuf Bera Sanlı(KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ)0009-0003-7577-6671
Emel Güven(OSTİM TEKNİK ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-6106-9720
Pages
77–98
Publication Date
2025-12-27
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The findings reveal that characteristics such as response speed, durability, and range are prioritized due to the nature of firefighting operations, and indicate that the Avy Aera (VTOL) model is the alternative that best meets these requirements.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Firefighting operations are complex activities involving high risk, critical time and resource management, and requiring quick and accurate decisions.
📊
Key Findings & Data:Based on a literature review, a total of 11 criteria were identified that reflect the challenges firefighters face at the scene of a fire and the basic requirements of their duties: response speed, durability, flight time, camera quality, range, load capacity, operating temperature, ease of maintenance and repair, ease of use, cost, and wind resistance.
💡
Conclusion & Impact:The findings reveal that characteristics such as response speed, durability, and range are prioritized due to the nature of firefighting operations, and indicate that the Avy Aera (VTOL) model is the alternative that best meets these requirements.
🔬Design:Review & Systematic Survey
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İtfaiye · Yangın söndürme · Drone

Abstract

Firefighting operations are complex activities involving high risk, critical time and resource management, and requiring quick and accurate decisions. In this context, selecting the right technologies is vital for increasing operational efficiency, reducing response times, and ensuring the safety of firefighters. Accordingly, the main objective of the research is to determine the most suitable drone alternative for use in firefighting operations in fire services using a scientific and systematic method. In the study, the Analytical Hierarchy Process (AHP) and Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS), which are Multi-Criteria Decision Making (MCDM) methods, were applied together. Based on a literature review, a total of 11 criteria were identified that reflect the challenges firefighters face at the scene of a fire and the basic requirements of their duties: response speed, durability, flight time, camera quality, range, load capacity, operating temperature, ease of maintenance and repair, ease of use, cost, and wind resistance. Seven different drone alternatives meeting these criteria were evaluated. The AHP method was used to calculate the criterion weights, ensure consistency, and rank the alternatives using the TOPSIS method. The findings reveal that characteristics such as response speed, durability, and range are prioritized due to the nature of firefighting operations, and indicate that the Avy Aera (VTOL) model is the alternative that best meets these requirements. The study aims to contribute to operational success by offering a systematic approach to the decision-making processes of firefighting units.

Özet

Yangın söndürme faaliyetleri, yüksek risk içeren, zaman ve kaynak yönetiminin kritik olduğu, aynı zamanda hızlı ve doğru kararlar gerektiren karmaşık operasyonlardır. Böyle bir bağlamda, kullanılacak teknolojilerin doğru seçilmesi; operasyonel etkinliği artırmak, müdahale süresini kısaltmak ve itfaiyecilerin güvenliğini sağlamak açısından hayati öneme sahiptir. Bu doğrultuda araştırmanın temel amacı, itfaiye hizmetlerinde yangın söndürme operasyonlarında kullanılacak en uygun drone alternatifini bilimsel ve sistematik bir yöntemle belirlemektir. Çalışmada, Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) ve Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) birlikte uygulanmıştır. Literatür taraması sonucunda belirlenen ve itfaiyecilerin yangın sahasında karşılaştıkları zorluklar ile görev kapsamındaki temel gereksinimleri yansıtan müdahale hızı, dayanıklılık, uçuş süresi, kamera kalitesi, menzil, yük kapasitesi, çalışma sıcaklığı, bakım-onarım kolaylığı, kullanım kolaylığı, maliyet ve rüzgâr dayanımı olmak üzere toplam 11 kriter doğrultusunda, bu kriterleri karşılayan 7 farklı drone alternatifi değerlendirilmiştir. AHP yöntemi ile kriter ağırlıkları hesaplanmış, tutarlılık sağlanmış ve TOPSIS yöntemi ile alternatifler sıralanmıştır. Elde edilen bulgular, yangın söndürme operasyonlarının doğası gereği müdahale hızı, dayanıklılık ve menzil gibi özelliklerin öncelikli olduğunu ortaya koymakta ve Avy Aera (VTOL) modelinin bu gereksinimleri en iyi karşılayan alternatif olduğunu göstermektedir. Çalışma, itfaiye birimlerinin karar süreçlerine sistematik bir yaklaşım sunarak operasyonel başarıya katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

🔖

Cite This Article

Bozer, S. G., Sanlı, Y. B., Güven, E., Eren, T. (2025). Selection of Drone to Be Used During Fire in Firefighting Services by Multi-Criteria Decision Making. Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi, Cilt: 7 Sayı: 2, 77–98. https://doi.org/10.51534/tiha.1750344

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (71)

  1. Ağar, E., Kırtaş, H. A., & Korkmaz, K. (2022). Çok kriterli karar verme yöntemiyle finansal performans analizi: İtfaiye malzemeleri ve çok maksatlı yangın müdahale-kurtarma araçları ihracatı yapan bir firma uygulaması. Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 748–769. https://doi.org/10.55179/dusbed.1081258
  2. Aktaş, S., & Kamuk, Y. U. (2020). 8 haftalık egzersiz programına katılımın itfaiye erlerinin göreve yönelik fiziksel hazırbulunuşluk düzeylerine etkileri. Uluslararası Spor Bilimleri Öğrenci Çalışmaları, 2(2), 108–120.
  3. Atalay, S. (2010). Acil durum hizmet grupları verilerinin standartlaştırılması ve TABİS’e uygun hale getirilmesi (Yüksek lisans tezi).
  4. Ateş, H., & Düzgün, M. (2020). İnsansız hava araçları (İHA): Temel bilgiler ve kullanım alanları. Nobel Akademik Yayıncılık.
  5. Avcı, M., & Korkmaz, M. (2021). Türkiye’de orman yangını sorunu: Güncel bazı konular üzerine değerlendirmeler. Turkish Journal of Forestry, 22(3), 229–240. https://doi.org/10.18182/tjf.942706
  6. AVY. (t.y.). Technology. https://avy.eu/technology
  7. Aydın, Y., & Eren, T. (2018). Savunma sanayiinde stratejik ürün için çok kriterli karar verme yöntemleri ile tedarikçi seçimi. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 7(1), 129–148. https://doi.org/10.28948/ngumuh.386379
  8. Bahçıvan, S. (2024). Afet yönetiminde sosyal medya, insansız hava araçları (drone) ve diğer teknolojik araçların rolü. Strategic Public Management Journal, 10(17), 175–193. https://doi.org/10.25069/spmj.1412171
  9. Behzadian, M., Otaghsara, S. K., Yazdani, M., & Ignatius, J. (2012). A state-of-the-art survey of TOPSIS applications. Expert Systems with Applications, 39(17), 13051–13069.
  10. Beyhan, Y. (2020). Özel askeri şirket faaliyetlerinin küresel etkileri ve uluslararası hukuktaki yerlerinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi).
  11. Bozer, S. G., Evren, E., Güven, E., & Eren, T. (2025). İtfaiye alanında yayınlanan lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi. Hastane Öncesi Dergisi, 10(1), 53–71. https://doi.org/10.54409/hod.1506685
  12. Buldu, B. (2025). Yangın gazlarının solunum yönünden riskleri ve yangın atmosferinde solunum sistemlerinin itfaiyeciler için önemi. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Çalışmalar Dergisi, 6(1), 99–109. https://doi.org/10.62001/gsijses.1665546
  13. Bulgun, E. Y., & Yılmaz, M. (2010). İtfaiye elbiseleri tasarımında son gelişmeler. Tekstil ve Mühendis, 17(77), 19–28.
  14. Cevher, Ü. (2023). İnsansız hava araçlarında dayanıklılık. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 51, 181–189. https://doi.org/10.31590/ejosat.1276284
  15. Chen, M. F., & Tzeng, G. H. (2004). Combining grey relation and TOPSIS concepts for selecting an expatriate host country. Mathematical and Computer Modelling, 40(13), 1473–1490.
  16. Cheng, S., Chan, C. W., & Huang, G. H. (2002). Using multiple criteria decision analysis for supporting decisions of solid waste management. Journal of Environmental Science and Health, 37(6), 975–990.
  17. Çay, K. (2021). Dijital topluma geçiş sürecinde Türkiye toplumunun mekânla olan ilişkisinde olası değişimler (Yüksek lisans tezi).
  18. DJI. (t.y.-a). Matrice 300 RTK. https://www.karfoshop.com/dji-matrice-300-rtk
  19. DJI. (t.y.-b). Matrice 30T Combo. https://www.karfoshop.com/dji-matrice-30t-combo
  20. DJI. (t.y.-c). Mavic 3 Thermal Basic Combo. https://www.karfoshop.com/dji-mavic-3-thermal-basic-combo
  21. Ekşi, A. (2016). Kamu yönetiminde değişimin afet yönetimi uygulama alanına etkileri. Hastane Öncesi Dergisi, 1(1), 27–41.
  22. Erdem, K. F. (2024). Afet ve acil durumlarda gönüllü katılımcıların görüşlerinin incelenmesi: Karaman örneği (Yüksek lisans tezi).
  23. Fırat, S., & Dabak, R. (2023). Afetlerde yardım malzemeleri ulaştırmasında insansız hava aracı kullanımı. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 7(Özel Sayı), 35–58. https://doi.org/10.54707/meric.1325462
  24. Geçen, R. (2019). Ağ analizi kullanılarak acil durumlarda itfaiye araçlarının erişebilirlik analizi: Ceyhan (Adana) örneği. Ege Coğrafya Dergisi, 28(2), 199–211.
  25. Gök, G. (2006). Ankara Büyükşehir Belediyesi’nde görev yapan itfaiye çalışanlarının iş tutumları ile iş doyumlarının analizi. TTB Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 7(25), 40–47.
  26. Gülci, S., Yurtseven, H., & Akgül, M. (2021). Düşük maliyetli insansız hava araçları için uçuş öncesi blok planlamanın değerlendirilmesi. Turkish Journal of Forest Science, 5(1), 114–126. https://doi.org/10.32328/turkjforsci.856994
  27. Işık, S. (2022). Ekonomi-doğa çatışmasına bir çözüm olarak yeşil yeni düzen (Doktora tezi).
  28. İren, Z., & Yeşilay, R. B. (2025). Tarımda drone kullanımının potansiyel faydaları. Ege Üniversitesi Ulaştırma Yönetimi Araştırmaları Dergisi, 2(1), 50–64.
  29. Kadıoğlu, M., & Özdamar, E. (2008). Afet zararlarını azaltmanın temel ilkeleri (Yayın No. 2). JICA Türkiye Ofisi.
  30. Kara, M., Yumuşak, R., & Eren, T. (2023). Anız yangınlarına müdahale için itfaiye drone seçimi: Giresun örneği. Journal of Aviation Research, 5(1), 1–15. https://doi.org/10.51785/jar.1180613
  31. Karaoğlan, S. (2016). BIST kimya petrol plastik endeksi’ndeki (XKMYA) işletmelerin finansal performanslarının çok kriterli karar verme yöntemleri ile ölçümü (Yüksek lisans tezi).
  32. Kazancı, U., & Kocaoğlu, B. (2025). Depolarda kullanılmak üzere reach truck seçimi: Analitik hiyerarşi prosesi ve hedef programlamanın bir arada kullanımı. Maltepe Üniversitesi Akademik Bakış Dergisi, 1(1), 30–41.
  33. Kenger, M. D. (2017). Banka personel seçiminin çok kriterli karar verme yöntemleri ile değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi).
  34. Kırtaş, H. A. (2019). Yangınlarla mücadelede itfaiyecilerin organizasyon yapılanması ve müdahale biçimlerinin araştırılması (Yüksek lisans tezi).
  35. Kırtaş, H. A., & Altundağ, H. (2021). İtfaiye teşkilatlarında COVID-19 salgını tedbirleri. Resilience, 5(2), 187–205. https://doi.org/10.32569/resilience.937143
  36. Korkut, Y. (2019). Afet yönetiminde kritik başarı faktörlerini belirlemek için AHP ve metin madenciliği destekli bir model önerisi (Yüksek lisans tezi).
  37. Küçükçelebi, A., & Yaldız, E. (2020). Kablolu İHA sistemleri ve uygulamaları. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 154–159. https://doi.org/10.31590/ejosat.802734
  38. Lafcı, B. (2020). İnsansız hava araçları sistemlerinin adli bilimler açısından önemi (Yüksek lisans tezi).
  39. Meydan, B. (2025). Sürdürülebilir kalkınma hedefleri kapsamında TR33 bölgesi illerinin performanslarının TOPSIS yöntemi ile değerlendirilmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İİBF Dergisi, 27(Özel Sayı), 227–249. https://doi.org/10.33707/akuiibfd.1610410
  40. Oruç, P. (2023). Sürdürülebilir yapılardaki yangın risklerinin L matrisi yöntemi ile değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi).
  41. Özgüven, M., Altaş, Z., Güven, D., & Çam, A. (2022). Tarımda drone kullanımı ve geleceği. Ordu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 12(1), 64–83. https://doi.org/10.54370/ordubtd.1097519
  42. Özlek, A. (2023). İnsansız hava araçlarında elektro-optik sistem seçimi için BWM–COPRAS yaklaşımı (Yüksek lisans tezi).
  43. Parrot. (t.y.). Anafi USA. https://www.parrot.com/en/drones/anafi-usa
  44. Pınarcı, E. Ş., Güven, E., & Eren, T. (2025). Yeşil hastanelerin çok kriterli karar verme yöntemleri ile değerlendirilmesi. Selçuk Sağlık Dergisi, 6(1), 39–58. https://doi.org/10.70813/ssd.1449527
  45. Saaty, T. L. (1977). A scaling method for priorities in hierarchical structures. Journal of Mathematical Psychology, 15(3), 234–281.
  46. Saaty, T. L. (1990). How to make a decision: The analytic hierarchy process. European Journal of Operational Research, 48, 9–26.
  47. Saaty, T. L. (2008). Decision making with the analytic hierarchy process. International Journal of Services Sciences, 1(1), 83–98.
  48. Savaç, N., & Genç, F. N. (2024). Afetlerde koordinasyon: 2021 Antalya Manavgat orman yangını örneği. Strategic Public Management Journal, 10(17), 61–83. https://doi.org/10.25069/spmj.1433827
  49. Sever, H. (2021). İnsansız hava aracı sistemlerinde stratejik yönetim ve SWOT analizi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(2), 1179–1207. https://doi.org/10.15869/itobiad.869189
  50. Skydio. (t.y.). Skydio X2E datasheet. https://pages.skydio.com
  51. Şafak, A. (2023). Gazetecilik ve travma: Sakarya’daki yerel gazetecilerin 1999 Marmara depremi deneyimleri (Yüksek lisans tezi).
  52. Şahan, C. (2021). İtfaiyelerin afet ve acil durum yönetimi açısından yerinin ve öneminin değerlendirilmesi: Samsun örneği. Resilience, 5(2), 93–117. https://doi.org/10.32569/resilience.793490
  53. Taş, C., Bedir, N., Eren, T., & Alağaş, H. M. (2018). AHP–TOPSIS yöntemleri entegrasyonu ile poliklinik değerlendirilmesi: Ankara’da bir uygulama. Sağlık Yönetimi Dergisi, 2(1), 1–17.
  54. Taş, Y. (2013). Otonom hava aracının kokpit görüntüsünün modellenmesi ve simülasyonu (Yüksek lisans tezi).
  55. Taşkıran, B. H., & Ağca, M. E. (2023). Kamusal halkla ilişkiler perspektifinden afet iletişimi ve sosyal medya kullanımı: Orman yangınları üzerine bir inceleme. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi, (11), 1–25. https://doi.org/10.56676/kiad.1251910
  56. Tataroğlu, O., & Altundağ, H. (2022). Türkiye’de itfaiye teşkilatlarının yangınla mücadelesindeki teşkilat kültürünün değerlendirilmesi. Resilience, 6(2), 247–256. https://doi.org/10.32569/resilience.1213669
  57. Toptaş, M., & Yılmaz, M. (2021a). Akıllı yangın söndürme mühimmatının sayısal analizi. Havacılık Dergisi, 5(1), 22–35. https://doi.org/10.30518/jav.900833
  58. Toptaş, M., & Yılmaz, M. (2021b). Yangın söndürme için alternatif bir tasarım: Akıllı yangın söndürme bombası. Mühendis ve Makina, 62(705), 806–829. https://doi.org/10.46399/muhendismakina.926169
  59. Uluca, M., Yel, K., Güzel, S., & Çakır, Z. (2024). Yapay zekâ ve drone teknolojileri ile spor etkinliklerinin gözlem ve analizinde güncel yaklaşımlar. Dede Korkut Spor Bilimleri Dergisi, 2(2), 47–70.
  60. Uygun, M., & İnal, E. (2019). Türkiye’nin itfaiye hizmetlerinin afet ve acil durum yönetimi süreçlerine göre değerlendirilmesi. Hastane Öncesi Dergisi, 4(1), 13–22.
  61. Ütük, A., & Baraçlı, H. (2024). Türkiye itfaiye teşkilatının verimliliğini artırmada etkili faktörlerin belirlenmesi. Verimlilik Dergisi, 58(1), 137–154. https://doi.org/10.51551/verimlilik.1308254
  62. Villi, O., & Yakar, M. (2022). İnsansız hava araçlarının kullanım alanları ve sensör tipleri. Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi, 4(2), 73–100. https://doi.org/10.51534/tiha.1189263
  63. Vural, E. (2024). Şanlıurfa merkez ilçelerinde itfaiye istasyonlarının CBS ile erişilebilirlik analizi. Kent Akademisi, 17(3), 852–866. https://doi.org/10.35674/kent.1437424
  64. Yapıcı, S., Yumuşak, R., & Eren, T. (2020). Çok kriterli karar verme yöntemleri ile medikal depo yeri seçimi. Trakya Üniversitesi İİBF E-Dergi, 9(2), 203–221.
  65. Yavuz, Ö., & Bozatay, Ş. A. (2015). Türkiye’de itfaiye hizmetlerinin örgütlenmesi ve etkinliği sorunu. Çankırı Karatekin Üniversitesi İİBF Dergisi, 5(2), 785–804.
  66. Yeşilay, R. B., & Macit, A. (2020). Dünyada ve Türkiye’de drone ekonomisi: Geleceğe yönelik beklentiler. Beykoz Akademi Dergisi, 8(1), 239–251. https://doi.org/10.14514/byk.m.26515393.2020.8/1.239-251
  67. Yılmaz, A., & Ulvi, H. (2022). Kentsel hava sahasında İHA trafik yönetimi için gerekli hizmetler ve teknolojiler. Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi, 4(1), 8–18. https://doi.org/10.51534/tiha.1103761
  68. Yoon, K. P., & Hwang, C. L. (1995). Multiple attribute decision making: An introduction. Sage.
  69. Yuneec. (t.y.). H520. https://yuneec.kayako.com/en-us/section/9-h520/1
  70. Yücel, D., & Yucel, M. A. (2024). Düşük Sıcaklıklı Bir Jeotermal Alanın İnsansız Hava Aracı Termal ve Rgb Görüntüleri ile Modellenmesi: Kocabaşlar Jeotermal Alanı Örneği, Kuzeybatı Türkiye. Türkiye Jeoloji Bülteni, 67(1), 115-136. Https://Doi.Org/10.25288/Tjb.1331011
  71. Zafer, M. (2024). Afet-acil durumda itfaiye ve sosyal çalışma: Kriz temelli müdahalede benzerlikler ve gereksinimler. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 11(1), 230–239.