SavedAdd your journal

Journals / Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 2

THE SOCIAL DIMENSION OF OTTOMAN MODERNIZATION: INSTITUTIONALIZATION OF SOCIAL POLICY DURING THE REIGN OF ABDULHAMID II

OSMANLI MODERNLEŞMESİNİN SOSYAL BOYUTU: II. ABDÜLHAMİD DÖNEMİNDE SOSYAL POLİTİKANIN KURUMSALLAŞMASI

Hamit Coşkun(OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-1287-2052
Susran Erkan Eroğlu(OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ)0009-0006-7772-7218
Pages
—
Publication Date
2026-07-16
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The findings indicate that social assistance activities evolved from traditional charity-based practices into state-controlled and institutionalized social policy mechanisms.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Social assistance activities in the Ottoman Empire were traditionally carried out through waqfs, guild organizations, public kitchens, and other charitable institutions.
📊
Key Findings & Data:However, economic transformations, wars, migration movements, and modernization efforts during the nineteenth century necessitated more systematic and institutional approaches to addressing social problems.
💡
Conclusion & Impact:The findings indicate that social assistance activities evolved from traditional charity-based practices into state-controlled and institutionalized social policy mechanisms.
🔬Design:Derleme
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:II. Abdülhamid · Osmanlı Modernleşmesi · Sosyal Politika

Abstract

Social assistance activities in the Ottoman Empire were traditionally carried out through waqfs, guild organizations, public kitchens, and other charitable institutions. However, economic transformations, wars, migration movements, and modernization efforts during the nineteenth century necessitated more systematic and institutional approaches to addressing social problems. This study aims to examine social policy practices during the Abdulhamid II era from the perspectives of institutionalization and welfare governance. The research employs a qualitative historical research design based on document analysis. Institutions such as Darülaceze, Darüşşafaka, Hamidiye Etfal Hospital, Darülhayr-ı Âlî, Orphan Funds, and Darüleytams are analyzed. The findings indicate that social assistance activities evolved from traditional charity-based practices into state-controlled and institutionalized social policy mechanisms. Furthermore, these institutions provided not only welfare assistance but also education, healthcare, protection, rehabilitation, and vocational training services, thereby contributing to social integration. The study contributes to the literature by highlighting the social dimension of Ottoman modernization and revealing the historical roots of the welfare state tradition in Türkiye.

Özet

Osmanlı Devleti’nde sosyal yardım faaliyetleri uzun yıllar boyunca vakıflar, loncalar, imaretler ve diğer geleneksel dayanışma kurumları aracılığıyla yürütülmüştür. Ancak XIX. yüzyılda yaşanan ekonomik dönüşümler, savaşlar, göç hareketleri ve modernleşme çabaları, sosyal sorunların çözümünde daha sistematik ve kurumsal yaklaşımların geliştirilmesini zorunlu hale getirmiştir. Bu çalışmanın amacı, II. Abdülhamid döneminde gerçekleştirilen sosyal politika uygulamalarını kurumsallaşma ve sosyal devlet perspektifinden incelemektir. Araştırma nitel araştırma yaklaşımına dayalı olarak tarihsel araştırma yöntemi ve doküman incelemesi tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada Darülaceze, Darüşşafaka, Hamidiye Etfal Hastanesi, Darülhayr-ı Âlî, Eytam Sandıkları ve Darüleytamlar gibi kurumlar incelenmiştir. Bulgular, II. Abdülhamid döneminde sosyal yardım faaliyetlerinin geleneksel hayır anlayışından çıkarak devlet denetiminde kurumsal sosyal politika mekanizmalarına dönüştüğünü göstermektedir. Ayrıca bu kurumların yalnızca yardım faaliyetleri yürütmediği; eğitim, sağlık, bakım, koruma ve meslek edindirme işlevleri üstlenerek sosyal bütünleşmeye katkı sağladığı görülmektedir. Çalışma, Osmanlı modernleşmesinin sosyal boyutuna dikkat çekerek Türkiye’de sosyal devlet anlayışının tarihsel kökenlerine ilişkin literatüre katkı sunmaktadır.

🔖

Cite This Article

Coşkun, H., Eroğlu, S. E. (2026). THE SOCIAL DIMENSION OF OTTOMAN MODERNIZATION: INSTITUTIONALIZATION OF SOCIAL POLICY DURING THE REIGN OF ABDULHAMID II. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 10 Sayı: 2. https://ajindex.com/articles/1534699

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (23)

  1. Acar, H., Çamur Duyan, G. (2003). Dünyada sosyal hizmet mesleğinin ortaya çıkışı ve gelişimi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 14(1), 1–19.
  2. Aslan, S., Erdem, R. (2017). Hastanelerin tarihsel gelişimi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27(2), 7–21.
  3. Aytekin, H. (2006). 1914–1924 yılları arasında korunmaya muhtaç çocuklar ve eğitimleri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul.
  4. Birol, N. (2017). Abdülhamid dönemi hayır kurumlarından Darülaceze’nin yapımı ve Halil Rıfat Paşa’nın çalışmaları. Akra Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, 5(13), 33–53. https://doi.org/10.31126/akrajournal.325711
  5. Coşkun, H. (2025). Sultan II. Abdülhamid döneminde sosyal hizmet çalışmaları (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi, Osmaniye.
  6. Demirci Akyol, E. (2013). Sultan II. Abdülhamid döneminde sosyal politika uygulamaları. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 13(31), 34–54.
  7. Eraslan, C. (2018). Fotoğraflarla Sultan II. Abdülhamid Dönemi Sağlık Müesseseleri: Hastaneler. İstanbul.
  8. Kapcı, Z. H. (2012). Yetimlere yönelik bir eğitim kurumu Darülhayr-ı Âlî (Doktora tezi). Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri.
  9. Karasar, N. (2023). Bilimsel Araştırma Yöntemi (38. Baskı). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
  10. Karataşer, B. (2020). Darülaceze’nin kuruluş gelir giderleri üzerine bir değerlendirme. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 15(2), 793–810.
  11. Karatay, A. (2007). Cumhuriyet dönemi korunmaya muhtaç çocuklara ilişkin politikanın oluşumu (Yayımlanmamış doktora tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  12. Kongar, E. (1972). Sosyal Çalışmalar ve Toplumsal Değişme. Ankara: Bilgi Yayınevi.
  13. Marshall, T. H. (1950). Citizenship and Social Class. Cambridge: Cambridge University Press.
  14. Özbek, N. (1999). II. Abdülhamid ve kimsesiz çocuklar: Darülhayr-ı Âlî. Tarih ve Toplum, 182, 10–20.
  15. Özbek, N. (2002). Osmanlı’dan günümüze Türkiye’de sosyal devlet. Toplum ve Bilim, 92, 7–33.
  16. Özbek, N. (2004). Osmanlı İmparatorluğu’nda Sosyal Devlet: Siyaset, İktidar ve Meşruiyet (1876–1914). İstanbul: İletişim Yayınları.
  17. Özbek, N. (2016). Osmanlı’dan günümüze Darülaceze: Sosyal politika zihniyeti ve kent yoksulluğunun değişen niteliği. Sosyal Tarih, 52–64.
  18. Özcan, T. (2006). Osmanlı toplumunda yetimlerin himayesi ve eytam sandıkları. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 14, 103–121.
  19. Reçber, B. (2019). Sosyal hizmetin gelişiminde Türkiye’nin konumu: Teorik bir analiz. Toplum ve Sosyal Hizmet, 30(2), 715–738.
  20. Selçuk, O., Güzel, B. (2016). Sosyal hizmet mesleğinin çalışma alanı ve sosyal hizmet uygulamasının Türkiye ölçeğinde değerlendirilmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(46), 461–469.
  21. Titmuss, R. M. (1974). Social Policy: An Introduction. London: Allen and Unwin.
  22. Yazıcı, N. (2007). Osmanlılarda yetimlerin korunması üzerine bazı değerlendirmeler. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 48(1), 1–46.
  23. Yıldırım, N. (1997). İstanbul Darülaceze Müessesesi Tarihi. İstanbul: Darülaceze Vakfı Yayınları.