Journals / Medeniyet Sanat Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 1

The Construction Process of the Konya People’s House (Konya State Theatre) Designed by Architect Şevki Balmumcu

Y. Mimar Şevki Balmumcu Tarafından Tasarlanan Konya Halkevi’nin (Konya Devlet Tiyatrosu) İnşa Süreci

Oya Şenyurt(Kocaeli Üniversitesi)0000-0002-4837-3960
Pages
29–48
Publication Date
2026-07-04
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In this context, the Konya People’s House is considered a unique example representing the architectural reflection of the cultural policies of the Early Republican Period.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This article aims to examine the construction process of the Konya People’s House building, designed by Architect Şevki Balmumcu and currently used as the Konya State Theater, based on documents from the Republic Archive.
📊
Key Findings & Data:The building, designed by the architect in the mid-1940s, is an architectural example of the cultural mission undertaken by the People's Houses in bringing the ideology of the Republic to Anatolian cities.
💡
Conclusion & Impact:In this context, the Konya People’s House is considered a unique example representing the architectural reflection of the cultural policies of the Early Republican Period.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Şevki Balmumcu · Konya Halkevi · Konya Devlet Tiyatrosu

Abstract

This article aims to examine the construction process of the Konya People’s House building, designed by Architect Şevki Balmumcu and currently used as the Konya State Theater, based on documents from the Republic Archive. The documents in the Republic Archive related to the construction process of the Konya People’s House have helped reveal an unknown structure by the architect. The building, designed by the architect in the mid-1940s, is an architectural example of the cultural mission undertaken by the People's Houses in bringing the ideology of the Republic to Anatolian cities. The study evaluates in detail the design process, material procurement, site selection, and administrative and technical problems encountered during the construction process. The documents show that Şevki Balmumcu played an active role not only in the Ankara Exhibition Hall but also in the design of a cultural structure in Anatolia. Furthermore, the use of local materials emphasized in the People's Houses Regulations is concretized as an economic and ideological principle through architecture, specifically in the Konya People's House. Stylistically distinct from Şevki Balmumcu's design for the Exhibition Hall, the Konya People’s House building bears traces of the Second National Architecture movement. In this context, the Konya People’s House is considered a unique example representing the architectural reflection of the cultural policies of the Early Republican Period.

Özet

Bu makale, Yüksek Mimar Şevki Balmumcu tarafından tasarlanan ve günümüzde Konya Devlet Tiyatrosu olarak kullanılan Konya Halkevi binasının inşa sürecini Cumhuriyet Arşivi belgelerine dayanarak incelemeyi amaçlamaktadır. Cumhuriyet Arşivi’nde bulunan Konya Halkevi’nin inşa sürecine ait belgeler mimarın bilinmeyen bir yapısının ortaya çıkmasına yardımcı olmuştur. Mimar tarafından 1940’ların ortasında projelendirilen yapı, Halkevleri’nin Cumhuriyet ideolojisini Anadolu kentlerine taşımada üstlendiği kültürel misyonun mimari bir örneğidir. Çalışmada, yapının tasarım süreci, malzeme temini, yer seçimi ve inşa sürecinde karşılaşılan idari ve teknik sorunlar ayrıntılı biçimde değerlendirilmiştir. Belgeler, Şevki Balmumcu’nun yalnızca Ankara Sergievi’nde değil, Anadolu’daki bir kültür yapısının tasarımında da etkin rol üstlendiğini göstermektedir. Ayrıca, Halkevleri Talimatnameleri’nde vurgulanan yerel malzeme kullanımı, mimarlık aracılığıyla ekonomik ve ideolojik bir ilke olarak Konya Halkevi özelinde somutlaşmaktadır. Şevki Balmumcu’nun Sergievi’ndeki tasarımından üslupsal olarak farklılaşan Konya Halkevi binası II. Ulusal Mimarlık akımının izlerini taşımaktadır. Bu bağlamda Konya Halkevi, Erken Cumhuriyet Dönemi’nin kültür politikalarının mimari düzlemdeki yansımasını temsil eden özgün bir örnek olarak değerlendirilmektedir.

🔖

Cite This Article

Şenyurt, O. (2026). The Construction Process of the Konya People’s House (Konya State Theatre) Designed by Architect Şevki Balmumcu. Medeniyet Sanat Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 1, 29–48. https://doi.org/10.46641/medeniyetsanat.1817945

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (27)

  1. Akhan, Nadire, Yılmaz, Durmuş, Akhan Nadire Emel (Süntar). (2011). İlk Dönem Halkevlerinin Eğitim Faaliyetleri “Konya Halkevi Örneği”. Karadeniz Araştırmaları, 29(29): 59-95.
  2. Akpolat, Mustafa S. (2003). Mimar Şevki Balmumcu’nun ve Ankara Sergievi Binası’nın Üzüntü Verici Öyküsü. Kebikeç, 16: 309-321.
  3. Alsaç, Üstün. (1976). Türkiye'deki Mimarlık Düşüncesinin Cumhuriyet Dönemindeki Evrimi. Doktora Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.
  4. Arıkan, Z. (1999). Halkevlerinin Kuruluşu ve Tarihsel İşlevi. Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 6 (23): 261-281.
  5. Arslan, H. Derya, Alagöz, Meryem. (2015). Cumhuriyet Döneminde Bir Modernleşme Hareketi: Konya Halkevi Örneği. Mimaran, 9(11): 7-13.
  6. Çeçen, Anıl. (2000). Atatürk’ün Kültür Kurumu Halkevleri. İstanbul: Cumhuriyet Yayınları.
  7. Demir, Mustafa. (2023). Cumhuriyet Dönemi Mimarlık Üretiminde Faaliyet Gösteren Ermeni Mimar ve Mühendisler (1923-1960). Y.L. Tezi, Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kocaeli.
  8. Demiriz, Aygen. (2019). Cumhuriyet Mimarlığının Uluslararası Dönemi (1940-1970). Y. L. Tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  9. Dilber, Zınar. (2025). Gaziantep Halkevi ve Faaliyetleri. Y.L. Tezi, Batman Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Batman.
  10. Durukan, Ayşe. (2006). Cumhuriyetin Çağdaşlaşma Düşüncesinin Yaşama ve Mekana Yansımaları: Halkevi Binaları Örneği. Doıktora Tezi, İTÜ, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
  11. Gercik, Ezel. (2021). Halkevlerinin Kurulmasına Giden Süreç ve Edirne Halkevi. Y.L. Tezi, Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çanakkale.
  12. Gülcü, Durukan. (2016). Antalya Halkevi ve Faaliyetleri (1932-1951). Doktora Tezi, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
  13. Hasol, D. (2014). Ansiklopedik Mimarlık Sözlüğü (Onüçüncü Baskı). İstanbul: YEM Yayınları.
  14. Kahraman, Murat. (2023). Simav Halkevinin Kuruluşu ve Faaliyetleri (1935-1951). Y.L. Tezi, Dumlupınar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kütahya.
  15. Kaynar, Osman. (2007). Konya Halkevi’nin Türk Modernleşmesindeki Faaliyetleri (1932-1951). Yüksek Lisans Tezi, Dumlupınar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kütahya.
  16. Koçer, Gülsün, Özcan, Mustafa. (2021). Konya’da Halkevlerinin Kapatılması ve Binalarının Kullanılması İle İlgili Konya Basınında Yer Alan Tartışmalar Üzerine Bir Araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(4): 1617-1645.
  17. Küçük, Sezgi Giray. (2025). Yerel Malzeme İle İnşa Edilmiş Bir Cumhuriyet Dönemi Yapısı: İnşa Öncesi Çalışmalardan Yıkıma Maraş Halkevi. METU JFA, 2025/1 (42:1): 29-63.
  18. Parlak, Özge, Yaldız, Esra. (2022). Konya Devlet Tiyatrosu (Halkevi) Binasının Modern Mimarlık Mirası Kapsamında Değerlendirilmesi. Türk İslâm Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, 17(34): 223-252.
  19. Sözen, M. (1984). Cumhuriyet Dönemi Türk Mimarlığı. Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  20. Şener, Mehmet. (2023). Cumhuriyet’in Kuruluşundan 1950’lere Meslek Anılarıyla Yapı Müteahhitleri ve Türkiye’de Çimento ve Betonun Gelişimi. Betonart, 79: 28-35.
  21. Tanyeli, Uğur. (2007). Mimarlığın Aktörleri: Türkiye 1900-2000. İstanbul: Garanti Galeri.
  22. Taşdemir, Serap. (2002). Konya Halkevi Tarih Kolu Çalışmaları ve Konya Dergisi. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 18(52): 265-278.
  23. Uzun, Sema. (2015). Modern Mimarlığın Gelişim Süreci ve Organik Mimarlığın Modern Mimarlıktaki Yeri. Y. L. Tezi, İstanbul Arel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
  24. Vanlı, Ş. (2006). 20. Yüzyıl Türk Mimarlığı. Ankara: Matsa Basımevi.
  25. Varlı, Haydar. (2023). Muş Halkevi ve Faaliyetleri (1934-1951). Y.L. Tezi, Batman Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitsü, Batman.
  26. . Türk Yüksek Mimarlar Birliği: Azaları ve Yüksek Mimarlık Mesleği ile Alakadar Mevzuat. Cumhuriyet Matbaası, İstanbul.
  27. Cumhuriyet Arşivi, (CA.) Kurum: 490-1-0-0/Cumhuriyet Halk Partisi, Yer: 1753-1121.