Journals / Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi / 2026 / Cilt: 9 Sayı: 1

An analysis of differentiation practices in the TYMM 5th grade social studies curriculum according to the revised Bloom’s taxonomy

TYMM 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda yer alan farklılaştırma uygulamalarının Yenilenmiş Bloom Taksonomisi’ne göre incelenmesi

Pages
126–165
Publication Date
2026-05-31
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

When the activities included in the learning areas were classified according to the cognitive process levels of the Revised Bloom’s Taxonomy (RBT), it was found that, within the scope of enrichment, the highest number of activities were related to the application and creation levels, whereas the lowest number were related to the analysis and evaluation levels.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study aims to examine the differentiation practices included in the Century of Türkiye Education Model (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli) Social Studies Curriculum from a taxonomic perspective and to determine the extent to which these practices are reflected in the 5th grade Social Studies textbook.
📊
Key Findings & Data:In addition, the study identified sample enrichment and support activities that could be incorporated into the 5th grade Social Studies textbook.
💡
Conclusion & Impact:When the activities included in the learning areas were classified according to the cognitive process levels of the Revised Bloom’s Taxonomy (RBT), it was found that, within the scope of enrichment, the highest number of activities were related to the application and creation levels, whereas the lowest number were related to the analysis and evaluation levels.
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:öğretim programı · sosyal bilgiler · farklılaştırma

Abstract

This study aims to examine the differentiation practices included in the Century of Türkiye Education Model (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli) Social Studies Curriculum from a taxonomic perspective and to determine the extent to which these practices are reflected in the 5th grade Social Studies textbook. For this purpose, the statements in the “Enrichment” and “Support” sections under the “Differentiation” heading within the learning areas were analyzed based on the Revised Bloom’s Taxonomy (RBT). The study adopted qualitative research design, and document analysis was used as the data collection method. The data obtained from the curriculum and the textbook were analyzed using descriptive analysis. The findings showed that the learning area titled “Living Together” included the highest number of differentiation activities, whereas “Technology and Social Sciences” included the fewest. When the activities included in the learning areas were classified according to the cognitive process levels of the Revised Bloom’s Taxonomy (RBT), it was found that, within the scope of enrichment, the highest number of activities were related to the application and creation levels, whereas the lowest number were related to the analysis and evaluation levels. In contrast, activities related to higher-order cognitive processes such as analysis and evaluation were limited, and no activities addressing the remembering level were identified in any learning area. In addition, the study identified sample enrichment and support activities that could be incorporated into the 5th grade Social Studies textbook. Based on the findings, it is recommended that the Social Studies Curriculum and textbooks include more differentiation activities targeting higher-order cognitive processes, particularly the evaluation and creation stages of RBT. Future research may focus on examining teachers’ views on the implementation of differentiation practices in Social Studies education.

Özet

Bu araştırmanın amacı; Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda yer alan farklılaştırma uygulamalarının taksonomik açıdan incelenmesi ve bu uygulamalara ders kitabında yer verilme durumunun belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda, öğretim programında 5. sınıf düzeyindeki öğrenme alanlarında “Farklılaştırma” başlığı altında yer alan “Zenginleştirme” ve “Destekleme” bölümlerindeki ifadeler Yenilenmiş Bloom Taksonomisi (YBT) bağlamında incelenmiştir. Araştırma kapsamında ayrıca Sosyal Bilgiler 5. Sınıf Ders Kitabı’nda farklılaştırma uygulamalarına yer verilme durumu da incelenmiştir. Nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği araştırmanın verileri doküman incelemesi yoluyla elde edilmiş, betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda TYMM Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nın “Farklılaştırma” başlığında yer alan etkinliklerin en yoğun olduğu öğrenme alanının “Birlikte Yaşamak”, en az olduğu öğrenme alanının ise “Teknoloji ve Sosyal Bilimler” olduğu görülmüştür. Öğrenme alanlarında yer alan uygulamalar YBT’nin bilişsel süreç basamaklarına göre sıralandığında zenginleştirme kapsamında en fazla uygulama ve yaratma, en az analiz ve değerlendirme basamaklarına uygun etkinliklere yer verildiği belirlenmiştir. Hatırlama basamağı ile ilgili etkinliğe hiçbir öğrenme alanında rastlanmamıştır. Araştırmada 5. sınıf ders kitabında zenginleştirme ve destekleme uygulamaları kapsamında kullanılabilecek etkinlikler de belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular doğrultusunda Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda destekleme bölümünde ve ders kitabında YBT’nin değerlendirme ve yaratma basamağı ile ilgili uygulama önerilerine ve ders kitabında da buna uygun etkinliklere yer verilmesi, farklılaştırma uygulamalarıyla ilgili öğretmen görüşlerini inceleyen araştırmalar yapılması önerilmiştir.

🔖

Cite This Article

Demirezen, S., Sırkıntı, N. (2026). An analysis of differentiation practices in the TYMM 5th grade social studies curriculum according to the revised Bloom’s taxonomy. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, Cilt: 9 Sayı: 1, 126–165. https://doi.org/10.33400/kuje.1859034

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (49)

  1. Akdemir, Z. (2019). Sosyal bilgiler dersinde farklılaştırılmış öğretim yönteminin öğretmen ve öğrencilere etkisi: Bir eylem araştırması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Erciyes Üniversitesi.
  2. Akkaş, E. & Tortop, HS (2015). Üstün yetenekliler eğitiminde farklılaştırma: Temel kavramlar, modellerin karşılaştırılması ve öneriler. Üstün Yeteneklilerin Eğitimi ve Yaratıcılık Dergisi, 2(2), 31-44.
  3. Alkan, A., Mertol, H., & Mertol, G. (2020). Özel yetenekli öğrencilerin bilişim teknolojileri derslerinde bir farklılaştırma örneği olarak resfebenin kullanımı. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 8(21), 1-11. https://doi.org/10.33692/avrasyad.702886
  4. Al-rsa’i, M., & Shugairat, M. (2019). Technology driven differentiated instruction in science teaching. International Journal of Education, 11(2), 15. https://doi.org/10.5296/ije.v11i2.14700
  5. Anderson, L. W., Krathwohl, D. R., Airasian, P. W., Cruikshank, K. A., Mayer, R. E., Pintrich, P. R., & Wittrock, M. C. (2001). A taxonomy for learning, teaching, and assessing, a: A revision of Bloom’s taxonomy of educational objectives. NY: Longman. https://eclass.uoa.gr/modules/document/file.php/PPP242/
  6. Atalay, Z. Ö. (2014). Farklılaştırılmış sosyal bilgiler öğretiminin üstün zekâlı öğrencilerin akademik başarı, tutum, eleştirel düşünme ve yaratıcılıklarına etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi.
  7. Bekler, Ö. & Kozikoğlu, İ. (2024). Öğretmenlerin farklılaştırılmış öğretim uygulamaları. Muş Alparslan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 99-128. https://doi.org/10.60107/maunef.1536670
  8. Beler, Y. & Avcı, S. (2011). Öğretimin farklılaştırılmasında etkili bir strateji: Katlı öğretim. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(3), 109-126.
  9. Bergstrom, T. M. (2015). Gatekeepers for gifted social studies: Case studies of middle school teachers. [Doctoral Dissertation]. University of South Florida. https://digitalcommons.usf.edu/etd/5910/
  10. Bloom, B. S., Engelhart, M. D., Furst, E. J., Hill, W. H., & Krathwohl, D. R. (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. Handbook 1: Cognitive domain (ss. 1103-1133). Longman.
  11. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
  12. Büyüköztürk, Ş. Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz ve Ş., Demirel F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi
  13. Çoban, H. (2019). Farklılaştırılmış öğretim tasarımının öğrencilerin matematiksel muhakeme becerilerine, bilişötesi öğrenme stratejilerini kullanma düzeylerine ve problem çözme becerilerine etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi] Balıkesir Üniversitesi.
  14. De Jager, T. (2011). Guidelines to assist the implementation of differentiated learning activities in South African secondary schools. International Journal of Inclusive Education, 17(1), 80–94. https://doi.org/10.1080/13603116.2011.580465
  15. Dodd, P. U. (1995). Regular classroom teachers that differentiate ınstruction for gifted students: Two case studies [Doctoral Dissertation]. Virginia University.
  16. Doğan, A., & Avcıoğlu, A. (2024). İlkokul matematik öğretiminde farklılaştırma örneği olarak resfebenin kullanımı. Uluslararası Ders Kitapları ve Eğitim Materyalleri Dergisi, 7 (2). 156-187. https://doi.org/10.53046/ijotem.1561502
  17. Doğanay, A. (2008). Çağdaş sosyal bilgiler anlayışı ışığında yeni sosyal bilgiler programının değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(2), 77-96.
  18. Doğrukök, B., & Kurnaz, A. (2023). Öğretmen eğitiminde bir model: Sosyal bilgiler öğretmenlerine uygulanan mentör destekli farklılaştırma öğretmen eğitim modelinin özel yetenekli öğrencilerin becerileri üzerindeki etkilerinin incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 52(1), 577-600. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1309145
  19. Eikeland, I., & Ohna, S. E. (2022). Differentiation in education: a configurative review. Nordic Journal of Studies in Educational Policy, 8(3), 157–170. https://doi.org/10.1080/20020317.2022.2039351
  20. Güzel, M. A., & Döş, B. (2024). Farklılaştırılmış öğretim ile ilgili yapılan araştırmaların yöntemsel açıdan incelenmesi. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(17), 1-14. https://doi.org/10.57135/jier.1441272
  21. Gregory, G. H., & Chapman, C. (2012). Differentiated instructional strategies: One size doesn′ t fit all. Corwin Press.
  22. Hall, T., Strangman, N. & Meyer, A. (2003). Differentiated instruction and implications for UDL implementation: Effective classroom practices report. Washington, DC: Office of Special Education Programs.
  23. Heacox, D. (2002) Differentiating instruction in the regular classroom: How to reach and teach all learners, grades 3-12. USA: Free Spirit Publishing.
  24. Kaya, N. G., Mertol, H., Turhan, G., Araz, D. (2022). Üstün yetenekli öğrencilerin eğitiminde farklılaştırma ve zenginleştirme uygulamalarına ilişkin yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (41), 102-114.: http://dx.doi.org/10.14582/DUZGEF.2022.189
  25. Kılınç, Ş. & Sözer, M. A. (2022). Kültüre duyarlı farklılaştırılmış öğretim yaklaşımının öğrencilerin empati becerilerine etkisi. The Journal of Academic Social Science Studies, 15(90), 23-50. http://dx.doi.org/10.29228/JASSS.57369
  26. Kuruoğlu, F., & Demir, M. K. (2024). Resfebe etkinliklerinin 4. sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersinde eleştirel düşünme becerilerine etkisinin değerlendirilmesi. Maarif Mektepleri Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(2), 27-54. https://doi.org/10.46762/mamulebd.1442205
  27. Lawrence-Brown, D. (2004). Differentiated instruction: Inclusive strategies for standards-based learning that benefit the whole class. American Secondary Education, 32(3), 34-62. https://knilt.arcc.albany.edu/images/b/b9/Brown.pdf
  28. Massaad, M. & Chaker, L. Y. A. (2020). The influence of differentiated instruction on Lebanese students’ motivation, knowledge, and engagement. International Journal of English Literature and Social Sciences, 5(3), 755–774. https://doi.org/10.22161/ijels.53.31
  29. Mengistie, S. M. (2020). Primary school teachers’ knowledge, attitude and practice of differentiated instruction. International Journal of Curriculum and Instruction, 12(1), 98-114. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1249555.pdf
  30. MEB (2024a). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları ortak metni, Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı. https://mufredat.meb.gov.tr/
  31. MEB (2024b). Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı. Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı. https://mufredat.meb.gov.tr/
  32. MEB (2024c). Sosyal bilgiler 5. sınıf ders kitabı. https://tymm.meb.gov.tr/upload/kitap/sosyal_bilgiler_5_1.pdf
  33. Miles, M.B. & Huberman, A.M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. (2nd ed). Thousand Oaks, CA: Sage
  34. Mutlu, N. & Öztürk, M. (2017). Sosyal bilgiler ve tarih derslerinde farklılaştırılmış öğretime yönelik öğretmen algıları ve uygulamaları. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 379-402. https://doi.org/10.24315/trkefd.301189
  35. NCSS (National Councillor the Social Studies) (1994). Curriculum standards for social studies: Expectations of excellence. Bulletin 89. National Council for the Social Studies. https://scispace.com/pdf/expectations-of-excellence-curriculum-standards-for-social-xijihp67lh.pdf
  36. Öztürk, C. & Dilek, D. (2002). Hayat bilgisi ve sosyal bilgiler öğretim programları. C. Öztürk & D. Dilek, (Ed.) içinde, Hayat bilgisi ve sosyal bilgiler öğretimi (ss.2-11). Pegem Yayıncılık.
  37. Saldana, J. (2011). Fundamentals of qualitative research. Oxford University Press.
  38. Tanyel, H. H. (2022). Sosyal bilgiler dersinde finansal okuryazarlık becerisinin kazandırılmasında farklılaştırılmış öğretim etkinliklerinin etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
  39. Tomlinson, C. A. (2001). How to differentiate instruction in mixed-ability classrooms. ASCD (Association for Supervision and Curriculum Development).
  40. Tomlinson, C. A. (2014). The differentiated classroom: responding to the needs of all learners. (2nd ed). ASCD (Association for Supervision and Curriculum Development).
  41. Ulusoy, A., & Taşer, S. (2024). Sosyal bilgiler dersinde farklılaştırılmış öğretim uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (72), 571-601. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1495720
  42. Uzun, A. (2022). Özel yetenekli öğrencilerin sosyal bilgiler dersinde farklılaştırılmış öğretim etkinliklerine yönelik görüşleri [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
  43. Üçarkuş, E. (2020). Sosyal bilgiler dersinde farklılaştırılmış öğretimin öğrencilerin akademik başarı ile beceri erişilerine etkisinin ve görüşlerinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
  44. Varış, F. (1976). Eğitimde program geliştirme: Teori ve teknikler. Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi yayınları, No:53.
  45. Waid, N. (2016). Social studies teachers’ use of differentiated instruction to help struggling learners [Doctoral Dissetation]. Walden University.
  46. Woo, Y. S. (1991). A differentiated social studies curriculum model for gifted students on the junior high school level in Korea [Doctoral Dissertation] Columbia University.
  47. Yalçın, A., & Akhan, N. E. (2019). Cumhuriyetten günümüze sosyal bilgiler programlarının sosyal bilgiler öğretim yaklaşımlarına göre incelenmesi. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 12(3), 842-873. https://doi.org/10.30831/akukeg.414578
  48. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
  49. Kaya, N. G., Mertol, H., Turhan, G., Araz, D. (2022). Üstün yetenekli öğrencilerin eğitiminde farklılaştırma ve zenginleştirme uygulamalarına ilişkin yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (41), 102-114.: http://dx.doi.org/10.14582/DUZGEF.2022.189