AI Summary & Key Takeaways
AI InsightFinally, the Port of Hyssos will be evaluated together with the data obtained from the field studies conducted by us; the routes and remains of the historical roads connecting the port to the inland regions, especially Satala, will be identified, and the strategic importance of the port in the historical process will be comprehensively revealed.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study focuses on Hyssos (Old Port of Araklı), one of the strategically important ports of the Pontos Region during the Roman Empire, and the historical road networks connecting it to the interior of Anatolia. Located about 30 km east of the modern Trabzon Port, at the point where the Karadere River flows into the Black Sea, this port offered strategic advantages throughout history thanks to its bay structure and the natural shelter it provided, especially against westerly winds. For this reason, the port became an important military and commercial centre from the 2nd century AD, hosted a Roman auxiliary unit, and served as a critical base for military expeditions under the Byzantine Emperor Heraclius. While the existing scholarly literature focuses on the port itself, the ancient routes connecting Hyssos to the interior, especially to Satala (Sadak), an important Roman garrison, have so far not been studied in sufficient depth. Based on extensive surveys conducted in 2022 and an analysis of historical sources, this paper aims to document connected the Hyssos port with the interior the two main historical routes (Araklı-Aydıntepe-Bayburt and Araklı-Yağmurdere-Satala): Archaeological evidence, such as settlements and fortresses along these routes, will be highlighted to illuminate the role of Hyssos as a critical logistical and strategic link connecting the Black Sea coast with the Anatolian interior throughout Antiquity and the Middle Ages. To this end, data on the port of Hyssos from ancient Roman texts and modern research will first be analysed, and then these findings will be compared with Byzantine and Ottoman sources. Finally, the Port of Hyssos will be evaluated together with the data obtained from the field studies conducted by us; the routes and remains of the historical roads connecting the port to the inland regions, especially Satala, will be identified, and the strategic importance of the port in the historical process will be comprehensively revealed.
Özet
Bu çalışma, Roma İmparatorluğu döneminde Pontos Bölgesi’nin stratejik açıdan önemli limanlarından biri olan Hyssos’u (Eski Araklı Limanı) ve onu Anadolu’nun iç kesimlerine bağlayan tarihi yol ağlarını mercek altına almaktadır. Modern Trabzon Limanı’nın yaklaşık 30 km doğusunda, Karadere’nin Karadeniz’e döküldüğü noktada konumlanan bu liman, sahip olduğu körfez yapısı ve bilhassa batı rüzgârlarına karşı sağladığı doğal korunaklılık sayesinde tarihsel süreçte stratejik avantajlar sunmaktaydı. Bu nedenle liman MS II. Yüzyıldan itibaren önemli bir askerî ve ticari merkez kimliği kazanmış, bir Roma yardımcı birliğine ev sahipliği yapmış ve Bizans İmparatoru Herakleios tarafından askerî seferler için kritik bir üs olarak kullanılmıştır. Mevcut akademik literatür limanın kendisine odaklansa da Hyssos’u iç bölgelere, özellikle de önemli bir Roma garnizonu olan Satala’ya (Sadak) bağlayan antik güzergâhlar şimdiye dek yeterince derinlemesine incelenmemiştir. Bu makale, 2022 yılında gerçekleştirilen kapsamlı yüzey araştırmaları ve tarihsel kaynakların analizi temelinde, Hyssos Limanı’nı çevreleyen tahkimatları ve limandan iç bölgelere uzanan iki ana tarihi rotayı (Araklı-Aydıntepe-Bayburt ve Araklı-Yağmurdere-Satala) belgelemeyi hedeflemektedir. Bu güzergâhlar üzerindeki yerleşimler ve kaleler gibi arkeolojik kanıtlar vurgulanarak, Hyssos’un Antik ve Orta Çağ boyunca Karadeniz kıyısını Anadolu’nun iç kesimleriyle buluşturan kritik bir lojistik ve stratejik bağlantı noktası olarak oynadığı rol aydınlatılacaktır. Bu doğrultuda, öncelikle Roma dönemine ait antik metinler ve modern araştırmalardaki Hyssos Limanı’na dair veriler incelenecek, ardından bu bulgular Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait kaynaklarla karşılaştırılacaktır. Son olarak, Hyssos Limanı, tarafımızca yürütülen saha çalışmalarından elde edilen verilerle birlikte değerlendirilecek; limanı başta Satala olmak üzere iç bölgelere bağlayan tarihi yolların güzergâhları ve kalıntıları tespit edilerek, limanın tarihsel süreçteki stratejik ehemmiyeti kapsamlı bir şekilde ortaya konulacaktır.