AI Summary & Key Takeaways
AI InsightIt concludes that these buildings were multifunctional institutions supporting commerce, economic vitality, and political authority.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study examines the ribāts, caravanserais, and khans constructed along the trade routes between Iran and Anatolia during the twelfth and thirteenth centuries from architectural, economic, and political perspectives. It evaluates way stations and commercial structures belonging to the Great Seljuks, Karakhanids, Saltukids, Mengujekids, Ilkhanids, and Anatolian Seljuks. The study analyses the transformation of the Iranian ribāt tradition into the Anatolian sultan han typology and its relationship with trade security, logistical organization, and state authority. Iranian examples such as Ribāt-i Sharīf, Ribāt-i Anūshirvān, and Akça Kale are compared with Anatolian structures including Alay Han, Zazadin Han, and Tuzhisar Sultan Hanı. It concludes that these buildings were multifunctional institutions supporting commerce, economic vitality, and political authority.
Özet
Bu çalışma, XII-XIII. yüzyıllarda İran ile Anadolu arasındaki ticaret yolları üzerinde inşa edilen ribât, kervansaray ve hanları mimarî, ekonomik ve siyasî yönleriyle incelemektedir. Çalışmada yalnızca Anadolu Selçuklu yapıları değil; Büyük Selçuklular, Karahanlılar, Saltuklular, Mengücekliler ve İlhanlılar dönemine ait menzil yapıları da değerlendirilmiştir. İran sahasında gelişen ribât geleneğinin Anadolu’da sultan hanı tipolojisine dönüşüm süreci ele alınmış olup ticaret yollarının güvenliği, lojistik organizasyonu ve devlet otoritesiyle ilişkisi incelenmiştir. Ribât-ı Şerîf, Ribât-ı Anûşirvân ve Akça Kale gibi İran örnekleri ile Alay Han, Zazadin Han ve Tuzhisar Sultan Hanı gibi Anadolu yapıları karşılaştırmalı biçimde değerlendirilmiştir. Sonuç olarak ribât ve kervansarayların yalnızca konaklama yapıları olmadığı, ticarî dolaşımı destekleyen, ekonomik canlılığı artıran ve siyasî hâkimiyeti görünür kılan çok işlevli kurumlar olduğu ortaya konulmuştur.