Journals / İlahiyat / 2025 / Sayı: 15

WEST AFRICAN ARABIC POETRY FROM AN ECOCRITICAL PERSPECTIVE: ENVIRONMENTAL AWARENESS AND THE HUMAN-NATURE RELATIONSHIP

EKOELEŞTİRİ PERSPEKTİFTEN BATI AFRİKA ARAP ŞİİRİ: ÇEVRESEL FARKINDALIK VE İNSAN-DOĞA İLİŞKİSİ

Mohamadou Aboubacar Maiga(TOGÜ, İslami İlimler Fakültesi, Arap Dili ve Belagatı)0000-0001-7586-2754
Journal
İlahiyat
Pages
203–241
Publication Date
2025-12-31
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The research findings reveal that environmental consciousness in African Arabic poetry is neither a secondary nor an accidental theme; rather, it is a structural component that reflects the poetry’s capacity to integrate aesthetic sensibility, practical knowledge, and ethical responsibility.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study examines the presence of environmental consciousness in African Arabic poetry, motivated by the scarcity of critical studies that approach this literature from an ecological perspective.
📊
Key Findings & Data:The research findings reveal that environmental consciousness in African Arabic poetry is neither a secondary nor an accidental theme; rather, it is a structural component that reflects the poetry’s capacity to integrate aesthetic sensibility, practical knowledge, and ethical responsibility.
💡
Conclusion & Impact:In this regard, this poem stands out as an influential cultural tool that encourages a reconsideration of humanity's relationship with the natural world.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Arap Şiiri · Çevresel Bilinç · Ekoeleştiri

Abstract

This study examines the presence of environmental consciousness in African Arabic poetry, motivated by the scarcity of critical studies that approach this literature from an ecological perspective. Most existing studies have confined this poem to aesthetic or historical interpretations. The research problem is framed by the question of how the environment is represented in this poem: Does nature remain merely a descriptive and passive background, or does it become an active element contributing to the formation of the poetic vision and cultural consciousness? Within this framework, the study seeks to answer the question of the extent to which African Arabic poetry reflects an environmental consciousness that transcends mere artistic ornamentation and establishes a moral and spiritual relationship between humanity and its natural environment. The importance of this research lies in its opening up a new critical horizon by adopting ecocriticism as a methodology for studying African Arabic poetry. This approach treats the literary text as a space for the interaction between humanity and the environment and as an expression of the collective consciousness of environmental responsibility. Furthermore, it highlights the African cultural specificity that views the natural environment as an inseparable part of human existence. This characteristic lends poetry to a humanistic and cognitive dimension that intersects with contemporary debates on sustainability and ecological balance. The scope of the research is limited to the examination of selected texts that represent diverse poetic trends and experiences, without claiming to encompass the entirety of the African Arabic poetic tradition. The study remains committed to the framework of ecocriticism, drawing on cultural and ethical approaches, but does not venture into purely historical or linguistic analyses. The research findings reveal that environmental consciousness in African Arabic poetry is neither a secondary nor an accidental theme; rather, it is a structural component that reflects the poetry’s capacity to integrate aesthetic sensibility, practical knowledge, and ethical responsibility. In this regard, this poem stands out as an influential cultural tool that encourages a reconsideration of humanity's relationship with the natural world.

Özet

Bu araştırma, Afrika Arap şiirde çevresel bilincin varlığını, bu edebiyatı ekolojik bir bakış açısıyla ele alan eleştirel çalışmaların sınırlı olması bağlamında ele almaktadır. Mevcut çalışmaların çoğu, söz konusu şiiri estetik ya da tarihsel okumalarla kısıtlamıştır. Araştırmanın problemi, bu şiirde çevrenin nasıl temsil edildiği sorusuna odaklanarak ortaya çıkmaktadır: Doğa, yalnızca betimleyici ve pasif bir zemin olarak mı kalmakta, yoksa şiirsel vizyonun ve kültürel bilincin oluşumuna katkıda bulunan etkin bir öğeye mi dönüşmektedir? Bu çerçevede çalışma, Afrika Arap şiirinin, sanatsal süsleme düzeyini aşan ve insan ile doğal çevresi arasında etik ve manevi bir ilişki tesis eden bir çevre bilincini ne ölçüde yansıttığı sorusuna yanıt aramaktadır. Bu araştırmanın önemi, Afrika Arap şiirinin incelenmesinde ekolojik eleştiriyi yöntem olarak benimsemesiyle yeni bir eleştirel ufuk açmasında yatmaktadır. Edebi metni insan ile çevre arasındaki etkileşimin bir alanı ve çevresel sorumluluğun kolektif bilincinin ifadesi olarak ele alan bu yaklaşım, aynı zamanda doğal çevreyi insan varoluşunun ayrılmaz bir parçası olarak gören Afrika kültürel özgüllüğünü vurgulamaktadır. Bu özellik, söz konusu şiire, çağdaş sürdürülebilirlik ve ekolojik denge tartışmalarıyla örtüşen insani ve bilişsel bir veçhe sunmaktadır. Araştırmanın kapsamı, Afrika Arap şiirinin geleneğinin tümünü kapsama amacı gütmeksizin, farklı şiirsel yönelimleri ve deneyimleri temsil eden seçilmiş metinlerin incelenmesiyle sınırlıdır. Çalışma, ekolojik eleştiri çerçevesine bağlı kalmakta; kültürel ve etik yaklaşımlardan yararlanmakla birlikte, salt tarihsel ya da dilbilimsel çözümlemelere odaklanmamaktadır. Araştırma sonuçları, Afrika Arap şiirinde çevresel bilincin ikincil ya da tesadüfi bir izlek olmadığını; aksine, şiirin estetik duyarlılığı, pratik bilgiyi ve etik sorumluluğu bir araya getirme kapasitesini yansıtan yapısal bir bileşen olduğunu göstermektedir. Bu yönüyle söz konusu şiir, insanın doğal dünya ile ilişkisini yeniden düşünmeye yönelten etkili bir kültürel araç olarak değerlendirilmektedir.

🔖

Cite This Article

Maiga, M. A. (2025). WEST AFRICAN ARABIC POETRY FROM AN ECOCRITICAL PERSPECTIVE: ENVIRONMENTAL AWARENESS AND THE HUMAN-NATURE RELATIONSHIP. İlahiyat, Sayı: 15, 203–241. https://doi.org/10.62188/ilahiyat.1818787

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (40)

  1. Abdussamed, Abdullah Muhammed. Eş-Şi‘ru’ l-Arabi fi Garb İfrikiya munzu’l-isti‘mar (Senegal ve Nigeria). Mekke: Ummu’ l-Kura Üniversitesi, Arap Dili ve Edebiyat Fakültesi, Yüksek lisans tezi, 1989.
  2. Abîr, Cûdet Abdul-Hâfız. en-Nakdu’ l-biî ve Nazariyyetü’ el-Edeb: Dirâse fî Nemâzic Rivâye Arabiyye Muâsıra. Cidde: Dâr Kunûz el-Maʿrifeti’l-ilmiyye, 2024.
  3. Âc, Muhammed el-Emin. Min Vahyi’l-Muctema‘. Dakar: Matbaa Mahalliyye, t.s.
  4. Bedrân, Muhammed Ebû’l-Fadl. “Ehemmiyyet en-Nakdu’ l-Edebî el-biî fî’ d-Dirâsât en-Nakdiyye el-Muâsıra.” Mecelletü’l-Muʾtamer ed-Düvelî er-Râbiʿ li’l-Lugati’ l-Arabiyye (2015): 193–215.
  5. Bedrân, Muhammed Ebû’l-Fadl. en-Nakdu’l-edebî el-Biî (en-Nazariyye ve’t-Tatbîk). Kuveyt: Vizâretü’l-Evkâf ve’ş-Şuûni’ l- İslamiyye, 2010.
  6. Bûyil, Lûrans ve Diğerler. en-Nakdu’l-biî beyne’ t-Tanzîr ve’t-Tatbîk. çev. Muʿtez Selâme. Tantâ: Dâru’n-Nâbiğa li’n-Neşr ve’t-Tevzîʿ, 2023.
  7. Dahdûh, Reşid. “Mefhum et-Tabîa fî el-Fikr el-Ikulucî el-Muâsır.” Mecellet Fikr ve Nakd 94 (Ocak 2008): 15–32.
  8. Dālī, Ahmed, “el-ʾĪkolojiyā: en-Neşʾa ve’d-devāfiʿ ve’l-mebādiʾ – el-kuvâ el-kānūniyye ve’l-Ahlākiyye.” Mecelletü’ ş-Şarki’ l-ʾEvsat ed- Dīmukrāṭī, 1/56 (March 2022): 79–92.
  9. Diaby, Muhammed el-Emin. El-Huviyye el-Mafkuda. Gine: Mektebetü’ ş-Şair, yazma eseri, “el-Huviyye el-İfrikiyyeˮ, B7.
  10. Dukure, Yakup. Dîvânü’ l-Bustân. Bamako: el-Mektebetü’ l-İslamiyye, t.s.
  11. el-Advânî, Muʿcib. en-Nakdu’ l-biî: Mefâhîm ve Tatbîkât (Medhal ilâ’ n-Nakdi’ l-biî). eş-Şârika: Müessesetü’ l-İntișâr el-Arabî, 2022
  12. el-Cubeylî, Necâh. en-Nakdu’ l-biî: Mukaddimât, Mukârebât, Tatbîkât. Iraq: Menşûrâtu Dâru Şehriyyâr li’n-Neşr ve’t-Tevzîʿ, 2021.
  13. eş-Şelkanî, Âmânî Hasan. en-Nakdu’l-biî fî et-Turâs el-Arabî ve’l-Vâfid el-Ecanebî. Tantâ: Dâru’ n-Nâbiğa li’n-Neşr ve’t-Tevzîʿ, 2024.
  14. Hamza, Abdurrahim. Şi‘run Maftuh. Nijerya: Mektebetü’ ş-Şair, yazma eseri, “el-Kevnˮ, 11–14.
  15. Hemdâvî, Cemîl ve Hasan Iʿrâb. en-Nakdu’l-biî ev el-ekolojî fî’l-edeb ve’l-fenn. Fas: Dâru’ r-Rîf li’n-Neşr ve’t-Tıbaʿ el-elektronî, 2022.
  16. Hemdâvî, Cemîl. Nazariyyât en-Nakdu’l-Edebî ve’l-Belâğa fî Merhaleti mâ baʿde el-Hadâse. Tantâ: Dâru’ n-Nâbiğa li’t-Tıbaʿ ve’n-Neşr ve’t-Tevzîʿ, 2016.
  17. Jirard, Jirj. en-Nakdu’ l-bi’evi. Çev. Aziz Subhi Cabir. Abu Dabi: Hey’etu Abu Dabi li’s-Sekafe ve’t-Turâs, 2009.
  18. Kaba, Imrân. El-Hayatu’ l-Edebiyye fi Giniya. Trablus: Külliyyetu’ d-Da‘veti’ l-İslamiyye, Yüksek lisans tezi, 1996.
  19. Kaba, Imrân. Eş-Şi‘ru’ l-Arabi fi’l-garbi’ l-İfriki hilale’l-karni’ l-‘işrin el-miladi. Fas: Menşârâtu’ l-Munazzemeti’ l-İslamiyye li’t-Terbiyye ve’l-Ulum ve’s-Sekafe (ISESCO), 2011.
  20. Maiga, Mohamadou Aboubacar. “تصوير الطبيعة في الشعر العربي من الغرب الإفريقي (الليل أنموذجا)”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 22/1 (Haziran2022), 269-295. https://doi.org/10.30627/cuilah.1091788.
  21. MAIGA, Mohamadou Aboubacar. Va‘yu’ ş-Şair bi-Zatihi’l-İbda‘iyye: Dirase fi’l-Metâşi‘riyye dimne’t-Turâsi’ l-İfriki el-Arabi. Ankara: Sonçağı, 2025.
  22. Maykil, Brânş. “en-Nakdu’ l-ekolojî.” Çev.: Maʿîn Rumiyye. Mecellet en-Nâdî el-Edebî es-Sekâfî 36 (Mayıs 2007): 44–65.
  23. Maykil, Zimran. el-Felsefetü’l-biiyye: min Hukuki’l-Hayevan ila el-ekolojiya el-Cedriyye. çev. Ma’in Şefik Rumiyye. Kuveyt: el-Meclis el-Vatani li’s-Sekafe ve’l-Funûn ve’l-Adab, 2006.
  24. Mecmûʿat Bâhisîn. en-Nakdu’l-biî: Mefâhîm ve Tatbîkât. Ed. Ebû el-Meʿâtî er-Remâdî ve Muʿcib el-Advânî. Şârika: Müesseset el-İntișâr el-Arabî, 2022.
  25. Mektep Tansīk el-Taʿrīb. el-Muʿjemu’ l-Muvaḥḥad li-Muṣṭalaḥāti’ Ilmi’ l-ahyāʾ (Injlīzī, Faransī, ʿArabī). Tunus: Matbaatu’l-Munazẓamati’ l-ʿArabiyye li-l-Terbiye ve’s-sekāfe ve-l-ʿUlūm, 1993.
  26. Minkeyla, Yusuf. Eş-Şi‘ru’l-Arabi fi’n-Nijir ve Muessirâtu’ l-İsti‘mâri’ l-Feransi fi Mecra Tatvvurih. Trablus: Külliyyetu’ d-Da‘veti’ l-İslamiyye, Doktora tezi, 2009.
  27. Mudbu, Muhtar Nana. “Tatvvuru’ ş-Şi‘ri’l-Arabi fi İfrikiya.” Mecelletü Dirasat İfrikiyye 2/10 (Maris 2023): 71–88.
  28. Mūrān, Jū. “al-ʿIlm wa-l-Makān wa-l-Ṭabīʿa fī al-Naqd al-Bīʾī.” Tarjama: Samar Ṭalba. Majallat Fuṣūl 102/26 (Shitāʾ 2018): 403–426.
  29. Muran, Ju. “el-İlm ve’l-Mekan ve’t-Tabi‘a fi’n-Nakdi’l-bi’i.” çev. Samar Talba.ˮ Mecelletü Fusul 102/26 (Güz 2018): 403–426.
  30. Navfal, Seyyid. Şi‘ru’ t-Tabi‘a fi’l-Edebi’ l-Arabi. Kahire: Dâru’l-Maarif li’t-Tıb‘ ve’n-Neşr, 1993.
  31. Ömer, Muhammed Salih. Es-Sekâfetü’l-Arabiyyeti’l-İslamiyye fi Garb İfrikiya. Cidde: Dâru’ l-Minhac, 2015.
  32. Rueckert, The William. “Literature and Ecology: An Experiment in Ecocriticism”, The Ecocriticism Reader, ed. Cheryll and Harold Fromm. Athen: The University od Georgia Press, 1995.
  33. Sâku, Ömer. Kasidetü ‘n-Nasiha ve’l-Va‘z. Konakhri: Mektebetü’ ş-Şair, yazma eseri, “en-Nasihaˮ, 6.
  34. Samba, Amir. El-Edebu’ s-Senegâlî el-Arabi. Cezayir: eş-Şerikatü’ l-Vataniyye li’n-Neşr ve’t-Tevzi‘, 1978.
  35. Sar, Abdülaziz Sar. Kasidetü’ l-İnsan ve’l-Kevn. Senegal: Mektebetü’ ş- Şair, yazma eseri, “Teemmülü’t-Tabi‘aˮ, A5
  36. Serhân, Muhammed Abdullâh. er-Rivâyetü’l-Arabiyye: Dirâse Nakdiyye ekolociyye. Kâhire: el-Heyʾetü’l-Mısriyyetü’ l-ʿAmme li’l-Kitâb, 2023.
  37. Sy, Şeyh Ahmed et-Ticânî. Divânu’ s-Seyyid Şeyh Ahmed et-Ticânî Sy el-Mektûm rahmetullah aleyh. Senegal: el-Lecnetü’ s-Sekafiyye et-Tabi‘a li-Munteda el-İrşad, 2024.
  38. Şukrī, Ibrāhīm el-Ḥasan. Mukaddima fī ʿilmi’l-bīʾa ve Muşkilātuhā. Irāq: Mektebetü Dāru’ l-Maʿārif li-l-Kutubi’ l-CāmiʿiyyE, 2018.
  39. Maykil, Brânş. “en-Nakdu’ l-ekolojî.” Çev.: Maʿîn Rumiyye. Mecellet en-Nâdî el-Edebî es-Sekâfî 36 (Mayıs 2007): 44–65.
  40. Rueckert, The William. “Literature and Ecology: An Experiment in Ecocriticism”, The Ecocriticism Reader, ed. Cheryll and Harold Fromm. Athen: The University od Georgia Press, 1995.