SavedAdd your journal

Journals / İlahiyat / 2026 / Sayı: 16

LEGITIMIZING MARRIAGE FROM ISLAMIC JURISPRUDENCE AND ISLAMIC OBJECTIVES PERSPECTIVE - SCHOLARS SAYINGS

HÜLLE NİKÂHININ USÛL VE MAKÂSID AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ VE FAKİHLERİN BU KONUDAKİ GÖRÜŞLERİ

Amer Aldershewi(AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ, İSLAMİ İLİMLER FAKÜLTESİ)0000-0001-5126-5744
Journal
İlahiyat
Pages
81–107
Publication Date
2026-06-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The research concluded that if the legitimizing was not stipulated in the contract, the marriage is valid, and the woman is permitted to remarry her ex-husband.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This research deals with the issue of legitimizing marriage (Nikāḥ al-Taḥlīl) according to the four schools of thought, the Zahiris and The Shiites and The Ibadis and The Zaydis.
📊
Key Findings & Data:The disagreement on this issue between the mentioned schools comes from several matters.
💡
Conclusion & Impact:The research concluded that if the legitimizing was not stipulated in the contract, the marriage is valid, and the woman is permitted to remarry her ex-husband.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İslam Hukuku · Hülle (Tahlîl) Nikâhı · Niyet

Abstract

This research deals with the issue of legitimizing marriage (Nikāḥ al-Taḥlīl) according to the four schools of thought, the Zahiris and The Shiites and The Ibadis and The Zaydis. The disagreement on this issue between the mentioned schools comes from several matters. First, the effect of intention in transactions, where the Hanafis, Shafi’is, Ibn Hazm and Zaidis opined that intention does not affect transactions. Therefore, legitimizing marriage is valid if it is not stipulated in the contract. The Malikis, Hanbalis, Ibadis, and Ja`faris, on the other hand, considered the effect of the intention in the contract, and said that the marriage is not valid when there is an intention to legitimize the wife for her ex-husband. Second, the prohibition in the transactions, whether it invalidates the prohibited matter. Third, the legal tricks, which is the intention to change a ruling to another by means that are originally legitimate, and they are divided into three types, some of which are agreed upon to be permissible, some of which are agreed to be prohibited, and some of which are disagreed between jurists. Examples of this include legitimizing marriage. The reason behind the disagreement stems from whether the issue is aligned with Sharia objectives. Each school has proven what they opined with a set of evidence. The researcher utilized the comparative analytical method. The research concluded that if the legitimizing was not stipulated in the contract, the marriage is valid, and the woman is permitted to remarry her ex-husband.

Özet

Bu araştırma, hülle (tahlîl) nikâhı meselesini dört Sünnî mezhep ile Zâhirî, Ca‘ferî, İbâdî ve Zeydî mezheplerinin fıkhî ve usûlî yaklaşımları çerçevesinde mukayeseli olarak incelemektedir. Söz konusu ihtilafların temelinde başlıca bazı usûlî meseleler yer almaktadır. Bunların ilki, niyet ve bâtınî maksatların akitler üzerindeki etkisi meselesidir. Hanefî ve Şâfiî fakihlerin ağırlıklı görüşüne göre, akitlerin sıhhati esas itibarıyla zahirî unsurlara bağlıdır. Bu sebeple akit meclisinde tahlîl şartı açıkça zikredilmediği sürece, taraflarda böyle bir niyet bulunsa dahi yapılan evlilik sahih kabul edilmektedir. Buna karşılık Mâlikî, Hanbelî, İbâdî ve Ca‘ferî fakihler, tahlîl kastını akdin hükmünü etkileyen bir unsur olarak değerlendirmiş ve bu kastın varlığı hâlinde nikâhın geçersiz olacağını savunmuşlardır. İhtilafın bir diğer boyutu, muamelât alanında varid olan nehyin akdin fesadını gerektirip gerektirmediği meselesidir. Tartışma aynı zamanda fıkhî hilelerin meşruiyetiyle de yakından ilişkilidir. Zira bir hakkı ortadan kaldırmayan veya şer‘î bir hükmü hükümsüz bırakmayan hilelerin cevazı genel olarak kabul edilmekle birlikte, harama ulaşmayı hedefleyen yahut şer‘î hükümlerin maksatlarını bertaraf eden hilelerin meşruiyeti hususunda ciddi ihtilaflar bulunmaktadır. Hülle nikâhı da bu çerçevede değerlendirilen meselelerden biridir.Tartışmaların merkezinde, söz konusu uygulamanın şeriatın maksatlarıyla ne ölçüde bağdaştığı sorusu yer almaktadır. Özellikle nikâhın devamlılık ve istikrar amacı, bu konuda ileri sürülen temel makâsıdî gerekçelerden biri olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada konuya ilişkin görüşler ve deliller analitik ve mukayeseli bir yöntemle değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, akit esnasında lafzî bir tahlîl şartı zikredilmeksizin kurulan nikâhın vaz‘î hüküm bakımından sahih olduğu ve kadının ilk eşine dönebilmesi için gerekli olan şer‘î hılliyeti sağladığı yönündeki görüşün daha isabetli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

🔖

Cite This Article

Aldershewi, A. (2026). LEGITIMIZING MARRIAGE FROM ISLAMIC JURISPRUDENCE AND ISLAMIC OBJECTIVES PERSPECTIVE - SCHOLARS SAYINGS. İlahiyat, Sayı: 16, 81–107. https://doi.org/10.62188/ilahiyat.1863735

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (49)

  1. ʿAbdürrezzâḳ. el-Muṣannef. thk. Merkezü’l-Buḥûs̱ ve Teknîketi’l-Maʿlûmât. Kahire: Dârü’t-Tâṣîl, 2. bs., 1437.
  2. ʿAleş, Muḥammed. Mineḥu’l-Celîl şerḥu Muḫtaṣar seyyidî Ḫalîl. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1409.
  3. Aṭfeyş, Muḥammed Yûsuf. Kitâbü’n-neyl ve şifâʾü’l-ʿalîl. Mektebetü’l-İrşâd, 1407.
  4. el-Âmidî, ʿAlî b. Muḥammed. el-İḥkâm fî uṣûli’l-Aḥkâm. thk. ʿAbdürrezzâḳ ʿAfîfî. Beyrut: el-Mektebü’l-İslâmî, 2. bs., 1402.
  5. el-Behûtî, Manṣûr b. Yûnus. Keşşâfü’l-ḳınâʿ ʿan metni’l-İḳnâʿ. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, trs.
  6. el-Beyhakî, Aḥmed b. el-Ḥüseyn. es-Sünenü’l-Kübrâ. thk. Muḥammed ʿAbdulkādir ʿAṭâ. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, 3. bs., 1424.
  7. el-Buḫârî, ʿAbdülʿAzîz b. Aḥmed. Keşfü’l-esrâr ʿan uṣûli’l-Bezdevî. İstanbul: Şirket-i Ṣaḥâfiyye-i ʿOsmâniyye, 1. bs., 1308/1890.
  8. el-Buḫârî, Muḥammed b. İsmâʿîl. Ṣaḥîḥu’l-Buḫârî. thk. Muṣṭafâ el-Buġâ. Dımaşk: Dâru İbn Kesîr, 5. bs., 1414.
  9. el-Bûtî, Muhammed Saîd Ramazan. Mebâhisü’l-Kitâb ve’s-Sünne. Dımaşk: Menşûrâtü Câmiati Dımaşk, Külliyyetü’ş-Şerîa, 2008.
  10. el-Bûṭî, Muḥammed Saʿîd. Ḍavâbiṭu’l-maṣlaḥa fi’ş-şerîʿati’l-İslâmiyye. Beyrut: er-Risâle, trs.
  11. el-Ḥâkim, Ebû ʿAbdullah Muḥammed b. ʿAbdullah. el-Müstedrek ʿale’ṣ-Ṣaḥîḥayn. thk. Mektebü H̱idmeti’s-Sünne. Dımaşk: Dârü’l-Minhâci’l-Ḳavîm, 1. bs., 1990.
  12. el-Karâfî, Ahmed b. İdrîs. Nefâʾisü’l-Usûl fî Şerhi’l-Mahsûl, thk. Âdil Ahmed Abdülmevcûd vd. Mekke: Mektebetü Nizâr Mustafa el-Bâz, 1995.
  13. el-Kâsânî, ʿAlâeddîn. Bedâʾiʿu’ṣ-ṣanâʾiʿ fî tertîbi’ş- şenâiʿ. Beyrut: Dârü’l-Kitâbi’l-ʿArabî, 2. bs., 1982.
  14. el-Merġînânî, ʿAlî b. Ebî Bekr. el-Hidâye şerḥu Bidâyeti’l-mübtedî. Beyrut: Dârü’l-Mektebeti’l-İslâmî, trs.
  15. er-Râzî, Fahreddin. el-Mahsûl fî İlmi Usûli’l-Fıkh, thk. Tâhâ Câbir el-Alvânî. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 3. Baskı, 1997.
  16. eṣ-Ṣanʿânî, Muḥammed b. İsmâʿîl. Sübelü’s-selâm şerḥu Bulûği’l-merâm. Beyrut: Dâru Ṣâdir, 1. bs., 1989.
  17. es-Süyûṭî, ʿAbdürraḥmân. el-Eşbâh ve’n-neẓâʾir. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, 1. bs., 1403.
  18. eş-Şâfiʿî, Muḥammed b. İdrîs. el-Ümm. 8 cilt. Beyrut: Dârü’l-Maʿrife, trs., 1990.
  19. eş-Şâṭıbî, İbrâhîm b. Mûsâ. el-Muvâfaḳāt. thk. Meşhûr Âl Selmân. Kahire: Dâr İbn ʿAffân, 1. bs., 1417.
  20. eş-Şevkânî, Muḥammed b. ʿAlî. Neylü’l-evṭâr şerḥu Munteḳa’l-aḫbâr. Beyrut: Dârü’l-Cebel, 1973.
  21. eş-Şeybânî, Muḥammed b. el-Ḥasen. el-Maḫâric fi’l-ḥiyel. Kahire: Mektebetü’s̱-S̱eḳāfe ed-Dîniyye, 1419.
  22. eş-Şîrâzî, İbrâhîm. el-Müheẕẕeb. Beyrut: Dârü’l-Fikr, trs.
  23. eş-Şirbînî, Muḥammed el-Ḫaṭîb. Muġnî’l-muḥtâc ilâ maʿrifeti meʿânî elfâẓi’l-Minhâc. thk. ʿAlî Muḥammed Muʿavvaḍ. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, 1. bs., 1415.
  24. et-Teftâzânî, Mesʿûd b. Umar. et-Telvîḥ ʿalâ’t-Tavżîḥ. Kahire: Meṭbaʿatu Muḥammed ʿAlî Ṣabîḥ, 1377/1957.
  25. et-Tirmizî, Muḥammed b. ʿÎsâ b. Sevre. Sünenü’t-Tirmizî. thk. Aḥmed Muḥammed Şâkir, Muḥammed Fuâd ʿAbdülbâḳī, İbrâhîm ʿAṭve ʿAvaḍ. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 2. bs., 1975.
  26. ez-Zerkeşî, Muḥammed b. Bahâdir. el-Men¬s̱ûr fi’l-ḳavâʾid. thk. Teysîr Fâʾiḳ. Kuveyt: Evḳāf Bakanlığı, 2. bs., 1405.
  27. ez-Zeylaʿî, ʿAbdullah. Naṣbu’r-râye li-ehâdis-Hidâye. thk. Muḥammed ʿAvvâme. Beyrut: Müessesetü’r-Reyyân, 1. bs., 1418.
  28. ez-Zuhaylî, Vehbe. “Naẓariyyetü’l-bâʿis̱ fi’l-ʿuḳūd fi’l-Fıḳhi’l-İslâmî”. Şârika: Dârü’l-Mektebî. 2000.
  29. Ibin Müflih Şemsüddîn Muhammed. Usûlü’l-Fıkh, thk. Fehd b. Muhammed es-Sedhân. Riyad: Mektebetü’l-Ubeykân, 1999.
  30. İbn ʿÂbidîn, Muḥammed Emîn. Ḥâşiyetü reddi’l-muḥtâr ʿale’d-Dürri’l-muḫtâr. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1421.
  31. İbn ʿArafa ed-Desûḳî, Muḥammed. Ḥâşiyetü’d-Desûḳî ʿale’ş-şerḥi’l-Kebîr. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1. bs., 2016.
  32. İbn Emîr el-Hâc, et-Takrîr ve’t-Tahbîr (Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1316), 1:329 vd.
  33. İbn Ḥacer el-ʿAsḳalânî, Aḥmed b. ʿAlî. Fetḥu’l-Bârî bi-şerḥi’l-Buḫârî. Kahire: el-Mektebetü’s-Selefiyye, 1. bs., 1390.
  34. İbn Ḥacer el-ʿAsḳalânî, Aḥmed. ed-Dirâye fî taḫrîci eḥâdîsi’l-Hidâye. thk. ʿAbdullah Hâşim. Beyrut: Dârü’l-Maʿrife, trs.
  35. İbn Ḥacer el-ʿAsḳalânî, Aḥmed. Tehẕîbü’t-Tehẕîb. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1. bs., 1404.
  36. İbn Ḥacer el-Heytemî, Aḥmed b. Muḥammed. Tuḥfetu’l-muhtâc bi-şerḥi’l-Minhâc. Mısır: el-Maṭbaʿatü’t-Ticâriyye el-Kübrâ, 1357.
  37. İbn Ḥazm, ʿAlî. el-Muḥallâ bi’l-âs̱âr. thk. Licǧnetü İḥyâʾi’t-Turâsi’l-ʿArabî. Beyrut: Dârü’l-Âfâḳi’l-Cedîde, trs.
  38. İbn Ḳudâme, ʿAbdullah. el-Muġnî. thk. ʿAbdullah et-Türkî. Riyad: Dâru ʿÂlemi’l-Kütüb, 3. bs., 1417/1997.
  39. İbn Mâce, Ebû ʿAbdullah Muḥammed b. Yezîd. Câmiʿu’s-Sünen (Sünenü İbn Mâce). thk. ʿİṣâm Mûsâ Hâdî. Suudi Arabistan: Dârü’ṣ-Ṣıddîḳ, 2. bs., 2014.
  40. İbn Nüeceym, Zeynüddîn. el-Eşbâh ve’n-neẓâʾir. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1. bs., 1983.
  41. İbn Rüşd, Muḥammed b. Aḥmed. Bidâyetü’l-müctehid ve nihâyetü’l-muḳteṣid. Kahire: Dârü’l-Ḥadîs̱, 1425/2004.
  42. İbnü’l-ʿArabî, Ebû Bekir. Aḥkâmu’l-Ḳurʾân. thk. Muḥammed ʿAbdulkādir ʿAṭâ. Beyrut: Dârü’l-Fikr, trs.
  43. İbnü’l-Hümâm, Muḥammed b. ʿAbdülvâḥid. Şerḥu Fetḥi’l-ḳadîr. Mısır: Mektebetü Muṣṭafâ el-Bâbî el-Ḥalebî, 1389.
  44. İbnü’l-Ḳayyim, Muḥammed. Iʿlâmu’l-muvakkiʿîn ʿan Rabbi’l-ʿâlemîn. thk. Muḥammed ʿAbdüsselâm. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, 1. bs., 1411.
  45. İbnü’l-Münce, Münce b. ʿOsmân. el-Mümtiʿ fî şerḥi’l-Muḳniʿ. thk. ʿAbdülmelik Dehîş. Mekke: Mektebetü’l-Esedî, 3. bs., 1424.
  46. Karâfî, Şehâbeddin Ahmed b. İdrîs. Şerḥu Tenḳîḥi’l-fuṣûl fî iḫtiṣâri’l-Maḥṣûl fi’l-uṣûl. Kahire: Şeriketü’t-Tıbaati’l-Fenniyyeti’l-Müttehide, 1. Basım, 1973.
  47. Mecmaʿu’l-Lüġa el-ʿArabiyye (Ḳahire). el-Muʿcemü’l-Vasîṭ. 2. bs, 1972.
  48. Muġniyye, Muḥammed Cevâd. Fıḳhu’l-İmâm Câʿfer eṣ-Ṣâdıḳ. Beyrut: Dârü’l-Cevâd, 4. bs., 1402.
  49. Zeydân, ʿAbdülkerîm. el-Vecîz fî uṣûli’l-fıḳh. Beyrut: er-Risâle, trs.