Journals / İdil Ural Araştırmaları Dergisi / 2020 / Cilt: 2 Sayı: 2

İDİL – URAL BÖLGESİNDE YAŞAYAN TATAR TÜRKLERİNİN TOPLUMSAL YAPISI İLE KÜLTÜR VE AİDİYET SORUNSALI

Hacı Murat Terzi(Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı)0000-0002-0788-2216
Pages
299–325
Publication Date
2020-12-28
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

İdil-Ural bölgesinde yaşayan Tatar-Türk kültür ve kimliğinin araştırıldığı bu çalışma nitel veri toplama yöntemleri kullanılarak hazırlanmıştır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Toplumsal yapıyı anlayabilmek için “kültürel bellek” ve “toplumsal değişim” kavramlarının izini sürmek gerekmektedir.
📊
Key Findings & Data:Günümüz Rusya Federasyonu içerisinde Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla birlikte tüm federasyonda olduğu gibi İdil-Ural bölgesinde de yeniden gündeme gelen kültür ve aidiyet arayışları, Rusya içerisinde hem nüfus hem de nüfuz olarak önemli bir yer teşkil eden Tatar – Türk milletini de etkilemiştir.
💡
Conclusion & Impact:İdil-Ural bölgesinde yaşayan Tatar-Türk kültür ve kimliğinin araştırıldığı bu çalışma nitel veri toplama yöntemleri kullanılarak hazırlanmıştır.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İdil-Ural · Tatar Türkleri · Kültür

Özet

Toplumsal yapıyı anlayabilmek için “kültürel bellek” ve “toplumsal değişim” kavramlarının izini sürmek gerekmektedir. Sosyokültürel bir ürün olan toplumsal hafıza ile bağımlı/bağımsız değişkenlerden oluşan ve karmaşık bir süreç içerisinde şekillenen toplumsal değişim kavramlarının her biri tarihsel özellik arz eder. Bu bağlamda toplumsal hafızanın ve değişimin bir bütünü olarak ortaya çıkan toplumsal yapı, nesiller boyunca toplanan bilgi ve birikiminin tarihsel süreç içerisinde çeşitli değişimlere uğrayarak sürekli hatırlanışı olarak tanımlanabilir. İdil-Ural bölgesinde yaşayan Tatar Türkleri kendi tarihleri boyunca aynı coğrafyayı paylaştıkları toplumlarla birlikte yaşamanın yollarını aramışlardır. Etnik kimliklerin çeşitliliği ve beraberinde getirdiği çatışmaların en yoğun olduğu dönemlerde bile Tatar Türklerinin birlikte yaşam arayışı devam ederken Tatar Türk toplumsal yapısının ve kültürünün muhafazası için çeşitli mücadele ve savaşlar da verilmiştir. Özellikle bu coğrafyada toplumlar, bazen kaynaştırılarak bazen de ayrıştırılarak çeşitli suni ve politik coğrafi sınırlar içerisinde azınlık kimliklere dönüştürülmüşler, çoğu zaman bir problem nazarıyla bakılan siyasi enstrümana dönüşmüşlerdir. Günümüz Rusya Federasyonu içerisinde Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla birlikte tüm federasyonda olduğu gibi İdil-Ural bölgesinde de yeniden gündeme gelen kültür ve aidiyet arayışları, Rusya içerisinde hem nüfus hem de nüfuz olarak önemli bir yer teşkil eden Tatar – Türk milletini de etkilemiştir. Bu çalışma ile bölgede yüzlerce yıldır farklı toplumlarla kesintisiz etkileşim ile demografik ve toplumsal değişim içerisinde olan Tatar Türk kültür ve kimliğinin araştırılması amaçlanmıştır. İdil-Ural bölgesinde yaşayan Tatar-Türk kültür ve kimliğinin araştırıldığı bu çalışma nitel veri toplama yöntemleri kullanılarak hazırlanmıştır.

🔖

Cite This Article

Terzi, H. M. (2020). İDİL – URAL BÖLGESİNDE YAŞAYAN TATAR TÜRKLERİNİN TOPLUMSAL YAPISI İLE KÜLTÜR VE AİDİYET SORUNSALI. İdil Ural Araştırmaları Dergisi, Cilt: 2 Sayı: 2, 299–325. https://doi.org/10.47089/iuad.820020

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (48)

  1. AKSOY Erdal, MARAŞ İbrahim & TÜRKOĞLU İsmail, Günümüz Tataristan'ın Sosyal ve Kültürel Yapısı (Kazan Örneği), Ankara: TİKA, 2003
  2. ALLEN J. Frank, Islamic Historiography and “Bulghar” Identity among the Tatars and Bashkirs of Russia, Leiden; Boston: Brill, 1998
  3. ASSMANN Jan. Kültürel Bellek, (çev. Ayşe Tekin). İstanbul: Ayrıntı Yay., 2001
  4. D'ENCAUSE Helene Carrere, Sovyetler'de Müslümanlar, (A. Tekşen, Çev.) İstanbul: Ağaç Yayınları, 1992
  5. DEVLET Nadir, “İsmail Bey Gaspıralı”, Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Yayınları, Ankara, 1990
  6. DEVLET Nadir, Millet ile Sovyet Arasında 1917 Ekim Devriminde Rusya Türklerinin Varoluş Mücadelesi, İstanbul: Başlık Yayın Grubu, 2011
  7. DEVLET Nadir, Tataristan'da Siyasal Süreç. Sovyetler Birliği'nin Dağılmasından Yirmi Yıl Sonra Rusya Federasyonu, Ankara: AKM, 2012
  8. DÖNMEZLER Sulhi, Toplumbilim, İstanbul: Beta Basım Yayım, 1994
  9. GASPIRALI İsmail Bey, Rossiya i Vostok: Ruskoe Musulmanstvo (Россия и Восток: Русское мусульманство). Kazan: TKİ. 1993
  10. GÖKALP Ziya, Türkçülüğün Esasları, İstanbul: Bilgi, 1976
  11. HALBWACHS Murice, Hafızanın Toplumsal Çerçeveleri, Çev: Büşra Uçar, Ankara, Heretik Yayınları, 2016
  12. İZMAYLOV İ. L., “Dilemma natsionalnoy istorii v federativnoy strane: gosudarstvennost i etniçnost”, Kazanskiy Federalist, No. 2, 2002
  13. KAMALOV İlyas, Altın Orda ve Rusya, Ankara: Ötüken Neşriyat, 2009
  14. KARAMZİN Nikolay Mikhailovich, История государства Российского (İstoriya Gosudarrtva Rossiyskogo), Moskova, EKSMO, 2010
  15. KURAT Akdes Nimet, IV - XVI. yüzyıllarda Karadeniz Kuzeyindeki Türk Kavimleri ve Devletleri, Ankara: TTK Yayınları, 1972
  16. LEONTYEV Konstantin, Vostok, Rossia i Slavyanstvo, Moskova: OKO, 2007
  17. PAREKH Bhikhu, Çokkültürlülüğü Yeniden Düşünmek. Ankara: Phoenix Yayınları, 2002
  18. SAVİTSKİ Pyotr, Kontinent Evrazii, (A. Dugin, Dü.) AGRAF, 1997
  19. WEEKS Jeffrey, “Farklılığın Değeri”, Kimlik: Topluluk, Kültür, Farklılık, çev. İrem Sağlamer, İstanbul, Sarmal Yayınevi, 1998
  20. DOĞAN Fatih, “Alman Milliyetçiliği” Yüce Gökberk (Ed.) Milliyetçiliğin Coğrafyaları, 1-16 Ankara, 2019
  21. ALP Alper, Cemaleddin Velidiye Göre Kazan Tatarları Arasında Milli Kimlik Meselesi, Türk Dünyası: Dünü ve Bugünü (s. 321-326). Bakü: Azerbaycan Tarih Kurumu, 2012
  22. ARIK Durmuş, Türk Kültürünün Farklı Bir Boyutu Olarak Kreşin-Hıristiyan Tatarların Dini İnanışları, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (1), 67-86, 2006
  23. AYDOĞDU Hüseyin, “Modern Kimlikte Öznenin Ölümü”, Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 2004
  24. BECKER Samuel, Russia Between East and West, The Intelligentsia, Russian National Identity and the Asian Borderlands, Central Asian, 1991
  25. BUDAK Muhammet Musa, “Savaşın Kökenleri ve Vekaleten Savaş Aktörleri Olarak Terör Örgütleri”, Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi 2020, s. 91-112
  26. ERŞAHİN Seyfettin, Rusya'da Müslümanlar: Tatar Kavimlerinin Tarihçesi, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 561-602, 1996
  27. GLEASON Philip, “Identifying Identity”, B. Ashcroft, G. Griffiths ve H. Tiffin (Der.) içinde, The post-colonial studies reader (2nd Edition) (p. 194-196), Oxford:Routledge, 2006
  28. GULYGA Arseniy Vladimirovich, «Я видел истину» (Достоевский) // Русская идея и ее творцы ("Ya Videl İstinu" Dostoyvskiy - Ruskaya İdeya i Ee Tvorsty), Moskova: ESKMO, 2003
  29. HALPERİN Charles J., “Soviet Historiography on Russia and the Mongols”, Russian Review, Vol. 41, No. 3, 1982
  30. HANAZAROV Kuchkar H., Sblijeniye Natsıy i Natsionalnıye Yazıki v SSSR, Taşkent: Gos. İzd., 1963
  31. HUNTİNGTON Samuel P., The Clash of Civilizations? Foreign affairs, 1993
  32. İLİYEV İvan G., Short History Of The Cyrillic Alphabet. International Journal Of Russian Studies, 221-285, 2013
  33. KAYA Sezgin ve İŞYAR Ömer Göksel, “Rus Yayılmacılığı ve Slavofil Düşüncenin Tarihsel Gelişimi” USAK, Cilt:4, Sayı: 8, ss. 25-49, 2009
  34. KURAT Akdes Nimet, Kazan Hanlığı, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi - DTCF Dergisi, 12(3.4), 227-246, 1954
  35. LAZZERİNİ Edward J., “Tatarovedenie and the “New Historiography’ in the Soviet Union: Revising the Interpretation of the Tatar-Russian Relationship”, Slavic Review, Vol. 40, No. 4, 1981
  36. LOTMAN Yuriy Mihailoviç, Беседы о русской культуры (Besedy O Ruskoy Kulture), St. Peterburg: SPB, 1999
  37. MAKAROVA Guzel İ., Etnokulturnaia politika federalnogo tsentra i respubliki Tatarstan: strategii integratsii, Kazan: Institut istorii AN RT, 2009
  38. MARAŞ İbrahim, İdil Ural Bölgesi Müslümanları ve Ceditçilik Düşüncesi. Uluslararası Türk Dünyasının İslamiyete Katkıları, Isparta: S.D.Ü. İlahiyat Fakültesi Yayınları, 2007
  39. SOLTAN Elnur, “Coğrafya, Tarih ve Rus Kimliği”, Avrasya Dosyası, 6(4), 2001
  40. SOMUNCUOĞLU B. Tümen “Çarlık Rusyası Dönemi Türkistanı’nda İslam ve Modernleşme” TSA / YIL: 18 S: 2, Ağustos 2014
  41. TATARSKAYA ENTSİKLOPEDİYA, “Bulgarskiy Natsionalnıy Kongress”,
  42. TOLZ Vera, Forging the Nation: National Identity and Nation Building in Post-Communist Russia, Europe-Asia Studies, 1998
  43. TOPSAKAL İlyas, 1910 Misyoner Kongresi Kayıtlarına Göre Kazan Bölgesinde Açılan Okul ve Tercüme Faaliyetleri: N.V. Nikolskiy'nin Raporu, B. Bayram içinde, Milliyetlerin Kesişme Noktası: İdil-Ural Çalıştayı Bildiri Kitabı, 2014
  44. VELİDİ Cemaleddin, Millet ve Milliyet, Orenburg: OKİ, 1914
  45. YAZICI Nesimi, İlk Türk-İslam Devletleri Tarihi, Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları No: 192, 1992
  46. Gosduma Zapretila Tataram Pisat Latinitsey” (Devlet Duması Tatarlara Latin Harfleri ile YazmayıYasakladı), 15 Kasım 2002: http://lenta.ru/russia/2002/11/15/language/ (Erişim Tarihi: 22.02.2020)
  47. GRADİROVSKİY, S. Kulturnoe Pograniche: Russkiy İslam (Культурное пограничье: русский ислам). 2003, Temmuz: www.antropotok.archipelag.ru: http://antropotok.archipelag.ru/text/a258.htm (Erişim Tarihi: 11.12.2019) Rus dili ve edebiyatı, http://www.rusdiliveedebiyati.com/kiril-alfabesi-tarihcesi/ (Erişim Tarihi: 12.10.2019)
  48. TERZİ Hacı Murat, Rusya’da Çokkültürlülük ve Tatar Kimliği, ASBÜ Yayınlanmamış Doktora Tezi http://acikerisim.ybu.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/123456789/1283/haci_murat_terzi_tez.pdf?sequence=1&isAllowed=y (Erişim Tarihi: 05.09.2019)