AI Summary & Key Takeaways
AI InsightIn this study, we have discussed archaism as usages that are different from Istanbul Turkish, because a structure that is archaic for Istanbul Turkish may not be for Anatolian dialects or Contemporary Turkish Dialects.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Kitâb-ı Kelîle ve Dimne, translated from Persian by Kul Mes'ud for Aydınoğlu Gazi Umur Bey (1309-1348), is one of the best prose examples of Old Anatolian Turkish. Translating this educational book, which the translator said, "I would convert it from Tat language to Turkish" into new letters, was explained to Evliya Çelebi in his Seyahatname: "Saying Oghuz is a euphemism for saying Turk." It is important to understand the truth that makes you say, that in almost every line of the text there are structures such as the meaningful tomorrow of the next day (58a/5), the meaningful sun without the sun (106a/2), which can be the subject of an article in terms of sound, form or meaning. These works, which are a kind of early "Türki-i Simple" attempts, are based on the Turkish language movement of the Principalities Period. The simplification movements, which started with localization and reached the purity and clarity in the poem "Inn Walls" after the efforts of the "National Literary People", are based on the linguistic understanding of that period. Kelîle Dimne is important because it contains both archaic elements and Eastern Turkish characteristics. One of the important sources of Turkish culture, from the Uyghurs to the Tanzimat period and even today, is translations. The importance of the need to meet new concepts in translations in the development of the expressive power of Turkish is obvious. In this study, we had to consider words while explaining suffixes; because morphology is a whole and full of surprises. Ancient linguists even considered syntax together. When it comes to archaism, we encounter archaism in many forms in terms of shape, form and structure, and each is defined in different ways. In this study, we have discussed archaism as usages that are different from Istanbul Turkish, because a structure that is archaic for Istanbul Turkish may not be for Anatolian dialects or Contemporary Turkish Dialects.
Özet
Kul Mes’ud’un Aydınoğlu Gazi Umur Bey (1309-1348) için Farsçadan çevirdiği Kitâb-ı Kelîle ve Dimne, Eski Anadolu Türkçesinin en iyi nesir örneklerinden biridir. Mütercimin “Tat dilinden Türkçeye dönderdüm” dediği bu eğitim kitabının yeni harflere aktarılması, Evliya Çelebi’ye Seyahatname’de “Oğuz demek Türk demenin hüsnütabiridir.” dedirten gerçeğin anlaşılması bakımından önemlidir ki metnin hemen her satırında ses, şekil ya da anlam bakımın dan bir makaleye konu olabilecek ertesi gün anlamlı yarındası (58a/5), güneşi olmadan anlamlı güneşisinsüz (106a/2) gibi yapılar mevcuttur. Bir tür erken “Türki-i Basit” girişimleri olan bu eserler, Beylikler Dönemi Türkçecilik hareketine dayanır. Mahallîleşme’yle başlayan ve “Millî Edebiyatçılar”ın gayretleri sonrasında “Han Duvarları” şiirindeki arılık ve duruluğa ulaşan sadeleşme hareketleri, o dönemin dilcilik anlayışına dayanmaktadır. Kelîle Dimne hem arkaik ögeler bulunması hem de Doğu Türkçesi özelliklerini barındırması bakımından önemlidir. Uygurlardan Tanzimat’a hatta bugüne Türk kültürünün önemli kaynaklarından biri, tercümelerdir. Türkçenin ifade gücünün gelişmesinde tercümelerdeki yeni kavramların karşılanma ihtiyacının önemi açıktır. Bu çalışmada ekleri açıklarken kelimeleri de ele almak durumunda kaldık; çünkü şekil bilgisi bir bütün ve sürprizlerle dolu. Hatta eski dilciler, söz dizimini de bir arada ele alırlardı. Arkaizme gelince şes, şekil ve yapı olarak pek çok şekilde karşımıza çıkan ve her biri ayrı şekillerde tanımlanan arkaizmi biz bu çalışmada, İstanbul Türkçesinden farklı olan kullanımlar olarak ele aldık, zira İstanbul Türkçesi için arkaik olan bir yapı Anadolu ağızları veya Çağdaş Türk Lehçeleri için olmayabilir.