SavedAdd your journal

Journals / Doğu Araştırmaları / 2025 / Cilt: 1 Sayı: 31

RUSYA'DA ARABİSTİK ÇALIŞMALARI: ARAPÇA-RUSÇA VE RUSÇA-ARAPÇA SÖZLÜKLERİN YAZARLARI

Luıza Asukhanova(ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ)0009-0002-4835-0993
Pages
153–175
Publication Date
2025-06-23
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Böyle bir sözlüğün hazırlanmasının, Rusya ile Arap dünyası arasındaki bilimsel ve kültürel entegrasyonu güçlendirmede önemli bir rol oynayacağı vurgulanmaktadır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Bu makalede 19-20. yüzyıllarda Rus şarkiyatçılarının katkılarıyla hazırlanan ilk Arapça-Rusça sözlükler ele alınmakta ve Arabistik çalışmalarının gelişimi bağlamında sözlükbilimsel yaklaşımların nasıl şekillendiği incelenmektedir.
📊
Key Findings & Data:Avrupa'da Arabistik, Arapların tarihi, kültürü ve dili gibi konuları inceleyen bağımsız bir bilim dalı olarak 16. ve 17. yüzyılların dönüm noktasında ortaya çıkmış ve Avrupa ile Doğu arasındaki ticari ve diplomatik ilişkilerin gelişimiyle bağlantılı olmuştur.
💡
Conclusion & Impact:Böyle bir sözlüğün hazırlanmasının, Rusya ile Arap dünyası arasındaki bilimsel ve kültürel entegrasyonu güçlendirmede önemli bir rol oynayacağı vurgulanmaktadır.
🔬Design:Tez Özeti
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Arabistik · şarkiyatçılık · leksikografi

Özet

Bu makalede 19-20. yüzyıllarda Rus şarkiyatçılarının katkılarıyla hazırlanan ilk Arapça-Rusça sözlükler ele alınmakta ve Arabistik çalışmalarının gelişimi bağlamında sözlükbilimsel yaklaşımların nasıl şekillendiği incelenmektedir. Avrupa'da Arabistik, Arapların tarihi, kültürü ve dili gibi konuları inceleyen bağımsız bir bilim dalı olarak 16. ve 17. yüzyılların dönüm noktasında ortaya çıkmış ve Avrupa ile Doğu arasındaki ticari ve diplomatik ilişkilerin gelişimiyle bağlantılı olmuştur. Rusya'da ise Arabistik alanının oluşumu biraz daha geç gerçekleşmiş ve 19. yüzyılın 1820'li yıllarında başlamıştır. Yeni yönelimdeki Rus şarkiyatçılarının karşılaştıkları en önemli konulardan biri 19. yüzyıla kadar mevcut olmayan bir Arapça-Rusça sözlüğün hazırlanmasıydı. Şüphesiz o zamanlarda böyle bir eserin varlığı, Rusya ile Arap doğusu arasındaki entegrasyon bağlarının güçlenmesine katkı sağlayacaktı. Yürütülen çalışma neticesinde önceki kaynaklara dayanan ve mevcut bilgileri genişleten ya da düzelten yazarlar tarafından oluşturulmuş çeşitli sözlüklerin ardışık bir dizilimi tespit edilmiştir. Makale kapsamında A. V. Boldırev (1836), İ. F. Gotvald (1861), V. F. Girgas (1881), P. K. Juze (1903), M. O. Attaya (1913), K. V. Ode-Vasilyeva (1929) ve H. K. Baranov (1940-1946) tarafından hazırlanan sözlükler incelenmekte, ayrıca bu eserler hakkında İ. Yu. Kraçkovskiy’nin değerlendirmelerine yer verilmektedir. Makale, Rusya’daki Arabistik çalışmalarının gelişim sürecini anlamak açısından bu sözlüklerin büyük önem taşıdığını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, bu sözlüklerin incelenmesi, Rus şarkiyatçılarının Arap dili ve filolojisine katkılarını daha kapsamlı bir şekilde değerlendirmeye imkân tanımakta ve Arap-Rus sözlükçülüğünün tarihsel gelişimine dair yeni bakış açıları sunarak bu alandaki bilimsel birikimi derinleştirmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca makalede Rusya'da Arabistik alanının 19. yüzyılın başlarında gelişmeye başladığı ve Arapça-Rusça sözlük eksikliğinin, Rus şarkiyatçılarının karşılaştığı temel sorunlardan biri olduğu belirtilmektedir. Böyle bir sözlüğün hazırlanmasının, Rusya ile Arap dünyası arasındaki bilimsel ve kültürel entegrasyonu güçlendirmede önemli bir rol oynayacağı vurgulanmaktadır.

🔖

Cite This Article

Asukhanova, L. (2025). RUSYA'DA ARABİSTİK ÇALIŞMALARI: ARAPÇA-RUSÇA VE RUSÇA-ARAPÇA SÖZLÜKLERİN YAZARLARI. Doğu Araştırmaları, Cilt: 1 Sayı: 31, 153–175. https://ajindex.com/articles/1473862

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (38)

  1. Attaya, M. O. (1913). Slovar arabsko-russkiy. Moskva: Izdana na sredstva poçetnogo popeçitelya Lazarevskogo instituta vostochnıkh yazıkov knyazya. S. S. Abamelek-Lazareva.
  2. Baziyants, A. P. (1973). Lazarevskiy institut vostoçnıh yazykov v istorii oteçestvennogo vostokovedeniya. Moskva: Nauka.
  3. Baranov, H. K. (2006). Predisloviye k 5-mu izdaniyu. Bolşoy arabsko-russkiy slovar: v 2 ç. içinde (s. 5). Moskva: Zhivoy yazık.
  4. Blagova, E., Tseytlin, R. M. ve Gerodes, S. (1994). Staroslavyanskiy slovar (po rukopisyam X–XI vekov). (R. M. Tseytlin, R. Veçerki ve E. Blagova, Ed.), Moskva: Russkiy yazık.
  5. Dyaçenko, G. (2004). Polnıy tserkovnoslavyanskiy slovar. Moskva: Otçiy Dom.
  6. el-‘Akîkî, N. (1964). el-Müsteşrikûn. Kahire: Dâru'l-Ma‘ârif.
  7. Girgas, V. F. (2006). Slovar k arabskoy hrestomatii i Koranu. Sankt-Peterburg: Dilya.
  8. Gulbin, G. G. (2007). Biobibliografiçeskiy slovar. I. Yu. Kraçkovskiy, S. A. Frantsuzov, ve N. G. Romanova (Ed.), Neizvestnıye stranitsı oteçestvennogo vostokovedeniya içinde (vıpusk 3, s. 613-614). Moskva: Voctoçnaya literatura.
  9. İnstitut vostoçnıh rukopisey. Arabsko-russkiy slovar k Koranu i hadisam. Erişim adresi: http://www.orientalstudies.ru/rus/index.php?option=com_publications&Itemid=75&pub=894
  10. Juze, P. K. (1903). Polnıy russko-arabskiy slovar: v 2 çastyah. Çast 1. (A-O). Kazan.
  11. Juze, P. K. (1930). K voprosu o nauçnoy terminologii u sovremennıh arabov. Izvestiya AzGNİİ, 1(3), 7-10.
  12. Kelzi, F. (1863). Russko-arabskie obşçhestvennıye razgovorı. Sankt-Peterburg: Tipografiya Imperatorskoy akademii nauk.
  13. Kirillina, S. A. (2008). Arabskiye uçenıye v Rossii (XIX – naçalo XX stoletiya). Meyer, M. S. (Ed.), Voshvaleniye: Isaaku Moiseyeviçu Filştinskomu posvyaşçayestsya içinde (s. 145-165). Moskva: Klyuç.
  14. Kostryukov, M. A. (2014). Izuçeniye arabskogo yazıka v Rossii: Istoriya sozdaniya arabsko-russkih slovarey. Naука i sovremennost: sbornik XXX Mezhdunarodnoy nauçno-prakticheskoy konferentsii içinde (s. 46-51). Novosibirsk: Izdatelstvo TsRNS.
  15. Kraçkovskiy, İ. Yu. (1915). Retsenziya na slovar M. O. Attaya [Slovar arabsko-russkiy başlıklı M. O Attaya kitabın değerlendirmesi, 1913]. Zapiski Vostoçnogo Otdeleniya İmperatorskogo Russkogo Arheologiçeskogo Obşçestva, tom 22 (s. 209-224). Sankt-Peterburg: Tipografiya İmperatoskoy Akademii Nauk.
  16. Kraçkovskiy, I. Yu. (1922). Arabskiye perevodı basen I. A. Krılova. Bibliograficheskiye Listı Russkogo Bibliologiçeskogo Obşçhestva, 1, 6-8.
  17. Kraçkovskiy, I. Y. (Ed.). (1926). Naçalnaya arabskaya hrestomatiya. Leningrad.
  18. Kraçkovskiy, I. Yu. (1950). Oçerki po istorii russkoy arabistiki. Moskva, Leningrad: Izdatelstvo AN SSSR.
  19. Kraçkovskiy, I. Yu. (2006). Iz predisloviya akademika I. Krachkovskogo k 1-mu izdaniyu slovarya H. K Baranova.
  20. Baranov, H. K., Bolshoy arabsko-russkiy slovar: v 2 ç. içinde (s. 10). Moskva.
  21. Krımskiy, A. E. (1971). Istoriya novoarabskoy literatury XIX - naç. XX v. Moskva: Nauka.
  22. Krımskiy, A. E. (1975). Pisma iz Livana (1896–1898). Moskva: Nauka.
  23. Kuhareva, E. V. (2018). Arabsko-russkiy slovar Baranova H. K. kak odin iz istoçnikov arabskoy frazeologii i paremiologii. Ştanov, A. V. (Ed.), Aktualnıye problemı arabskoy filologii: Materialı Vserossiyskoy nauçno-praktiçeskoy konferentsii, posvyaşçennoy 125-letiyu so dnya rozhdeniya K. K. Baranova i K. V. Ode-Vasilyevoy içinde (s. 92–93). Moskva: MGIMO-Universitet.
  24. Maşanov, M. A. (1908). Otzıv ekstrordinarnogo professora M. A. Mashanova o soçinenii P. K. Juze Polniy russko-arabskiy slovar çasti pervaya i vtoraya [Polnıy russko-arabskiy slovar: v 2 çastyah başlıklı P. K. Juze kitabın değerlendirmesi, 1903]. Pravoslavnyy sobesednik, Ekim, 254-259.
  25. Nauçnaya elektronnaya biblioteka. Arabskaya hrestomatiya. Erişim adresi: https://kp.rusneb.ru/item/reader/arabskaya-hristomatiya
  26. Nauçnaya elektronnaya biblioteka. Opıt arabsko-russkogo slovarya. Erişim adresi: https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_004425865?page=1&rotate=0&theme=white
  27. Ode-Vasilyeva, K. V. (1926). Naçalnaya arabskaya hrestomatiya. Kraçkovskiy, İ. Yu. (Ed.). Leningrad.
  28. Ode-Vasilyeva, K. V. (1956). Moi vospominaniya ob akademike I. Yu. Kraçkovskom. Pravoslavnyy Palestinskiy sbornik. Pamyatniki pismennosti i literaturı Blizhnego Vostoka, 2(64–65), 134-136.
  29. Ode-Vasilyeva, K. V. (1964). Vzglyad v proshloe. Pravoslavnyy Palestinskiy sbornik: Pamyatniki pis'mennosti i literatury Blizhnego Vostoka, 13(76), 173.
  30. Prozrov, S. M. ve Romanov, M. G. (2006). Predisloviye k pereizdaniyu. Girgaz, V. F. Slovar k arabskoj khrestomatii i Koranu içinde (s. 3). Moskva, Sankt-Peterburg: Dilya.
  31. Sarina, A. (2007). Arapça-Rusça ve Rusça-Arapça sözlüklerin değerlendirilmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara: Ankara Üniversitesi.
  32. Sedankina, T. E. (2022). Mesto nauçnogo naslediya rossiyskikh vostokovedov XVIII–XX vekov v sovremennıh teologiçeskih issledovaniyah: arabsko-russkiye slovari k Koranu. Minbar. Islamic Studies, 15(1), 135-150.
  33. Serikov, N. I. ve Kaşaf, Ş. R. (2023). Istoriya prepodavaniya vostoçnıh yazıkov v Sankt-Peterburgskom universitete v XIX v.: “Russko-arabskiye obşçestvennıye razgovorı” Abdallaha Kelzi i yego perevodı basen Krılova. Minbar. Islamic Studies, 16(3), 537-561. doi:10.31162/2618-9569-2023-16-3-537-561
  34. Starikov. A. A. (1960). Vostoçnaya filologiya v moskovskom universitete, A. V. Boldırev ve P. Ya. Petrov (Ed.), Oçerki po istorii russkogo vostokovedeniya içinde (s. 147-165). Sankt-Peterburg: Vostoçnaya literatura.
  35. Smirnova, E. V. (2016). Mihail Osipoviç Attaya i ego vklad v rossiyskoye vostokovedeniye (po dokumentam arhiva Lazarevskogo instituta vostokovıh yazıkov). Gramota, 9(71), 187-191.
  36. Uspenskaya, N. A. (2018). Pamyati H. K. Baranova i K. V. Ode-Vasilyevoy. Ştanov, A. V. (Ed.), Aktualnıye problemı arabskoy filologii. Vserossiyskaya nauçno-praktiçeskaya konferentsiya k 125-letiyu so dnya rozhdeniya H. K. Baranova i K. V. Ode-Vasilyevoy içinde (s. 19-21). Moskva: MGIMO-Universitet.
  37. Usmanov, N. K. (2012). Patriarh rossiyskoy arabistiki. Vestnik MGIMO-Universiteta, 3(24), 244-245. doi:10.24833/2071-8160-2012-3-24-244-245.
  38. Veselovskiy, N. (1896). Bibliografiçeskiy slovar professorov i prepodavateley İmperatorskogo Sankt-Peterburgskogo universiteta za istekşuyu tretyu çetvert veka yego suşçestvovanıya (1869-1894). Sankt-Peterburg: Tip. i lit. B. M. Volfa.