AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThese verbs will be presented in a table, along with their meanings in both the Scan Dictionary and the Turkish Dictionary.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Scan Dictionary is a historical dictionary compiled from works written in Turkish between the 13th and 19th centuries, presenting words together with textual attestations. It was published in two series in a total of 12 volumes between 1935 and 1977. In the first stage, under the leadership of Ömer Asım Aksoy and Dehri Dilçin, 160 works were examined between 1943 and 1957, resulting in the preparation of a four-volume dictionary entitled Tanıklarıyla Tarama Sözlüğü (Scan Dictionary with Attestations). In the later stage, between 1963 and 1972, 67 more works were analyzed, and the dictionary was completed in six volumes. Subsequently, the Supplements and Index volumes, prepared between 1974 and 1977, were added, thus finalizing the work. Scan Dictionary is one of the most fundamental reference sources for the study of the Turkish language. As a comprehensive work, it serves not only Turkologists but also many domestic and foreign researchers. The main principle taken into consideration during its compilation was the inclusion of Turkish words that are no longer in use today or that have undergone semantic or formal changes. Over time, the expansion of the Turkish Dictionary has incorporated many of the words included in the Scan Dictionary, which has revealed the necessity of updating the latter. Most of the studies carried out so far emphasize the need to include new words in the dictionary by analyzing new works. Conversely, it should also be considered that some words found in the Turkish Dictionary ought to be excluded from the Scan Dictionary. This study was conducted with that aim in mind. Focusing solely on verbs, a total of 337 verbs were identified. These verbs will be presented in a table, along with their meanings in both the Scan Dictionary and the Turkish Dictionary.
Özet
Tarama Sözlüğü, 13. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar Türkiye Türkçesiyle yazılmış eserlerden derlenerek hazırlanmış, kelimeleri tanıklarıyla aktaran tarihsel bir sözlüktür. 1935-1977 yılları arasında iki dizi hâlinde toplam 12 cilt olarak yayımlanmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında, Ömer Asım Aksoy ve Dehri Dilçin’in öncülüğünde 1943-1957 yılları arasında 160 eser taranmış ve bunun sonucunda dört ciltlik Tanıklarıyla Tarama Sözlüğü ortaya konmuştur. Daha sonraki dönemde, 1963-1972 yılları arasında 67 eser daha taranarak sözlük altı cilt hâlinde tamamlanmıştır. Bu ciltlere, 1974-1977 yılları arasında hazırlanan Ekler ve Dizin bölümleri de eklenmiş ve böylece sözlüğün son şekli verilmiştir. Tarama Sözlüğü, Türk dilinin en temel başvuru kaynakları arasındadır. Çok kapsamlı bir çalışmanın ürünü olan eser, sadece Türkologlar için değil, yerli ve yabancı birçok bilim insanına da kaynaklık etmektedir. Sözlük oluşturulurken dikkate alınan en temel özellik, kelimenin günümüzde kullanılmayan ya da anlamı-şekli değişik olarak kullanılan Türkçe sözlerin esas alınmasıdır. Zamanla birlikte Türkçe Sözlük’ün kapsamının genişlemesi, Tarama Sözlüğü’nde bulunan birçok kelimeyi de içerir duruma gelmesi, sözlüğün yenilenmesi ihtiyacını doğurmuştur. Şu ana kadar sözlük üzerine birçok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmaların neredeyse tamamı, yeni eserlerin de söz varlığının ortaya konmasıyla birlikte yeni kelimelerin de sözlüğe dahil edilmesi gerektiğinin vurgulandığı çalışmalardır. Ancak tam tersi bir durum da Türkçe Sözlük’teki kelimelerin Tarama Sözlüğü’nden çıkarılması bağlamında olmalıdır. Bu çalışma da bu amaca hizmet etmek için hazırlanmıştır. Sadece fiilerin ele alındığı çalışmada 337 fiil tespit edilmiştir. Çalışmada filler, Tarama Sözlüğü ve Türkçe Sözlük’teki anlamlarıyla tablo şeklinde aktarılacaktır.