Journals / Asya Studies / 2026 / Cilt: 8 Sayı: 28

Неглагольная Предикация В Русском И Турецком Языках (На Материале Романов «Красная Планета» И «Чумные Ночи»)

Rusça ve Türkçede Fiil Dışı Yüklemleme ("Kızıl Gezegen" ve "Veba Geceleri" Romanları Örneğinde)

Derya Arıcan(Saint Petersburg State University)0009-0008-5093-9530
Pages
93–108
Publication Date
2024-06-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Dilbilimin bu dalının amacı, farklı yapıdaki diller arasındaki tipolojik benzerlikleri ve farklılıkları keşfetmek, böylece ortak dilbilimsel evrenselleri ortaya çıkarmak ve gramer kategorileri arasındaki yapısal uygunlukların ve tutarsızlıkların nedenleri hakkındaki bilgiyi genişletmektir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Bu makale, genel dilbilimde hem Rusça hem de Türkçede "nominal yüklemler" gibi çeşitli yüklem türlerinin yanı sıra varoluşsal, iyeliksel, yer bildiren cümleleri birleştiren Rusça ve Türkçedeki fiil dışı yüklemlerin özelliklerinin incelenmesine adanmıştır.
📊
Key Findings & Data:Makalenin amacı, Gleb Şulpyakov'un "Kızıl Gezegen" romanı ve Türkçeye çevirisi ile Orhan Pamuk'un "Veba Geceleri" romanı ve Rusçaya çevirisi üzerinden modern Rusçadaki fiil dışı yapıların yapısal-anlamsal türlerini Türkçedeki eşdeğer yapılarla karşılaştırarak aralarındaki benzerlik ve farklılıkları, örtüşme ve ayrışma özelliklerini belirleyerek fiil dışı yüklem olgusunu analiz etmektir.
💡
Conclusion & Impact:Dilbilimin bu dalının amacı, farklı yapıdaki diller arasındaki tipolojik benzerlikleri ve farklılıkları keşfetmek, böylece ortak dilbilimsel evrenselleri ortaya çıkarmak ve gramer kategorileri arasındaki yapısal uygunlukların ve tutarsızlıkların nedenleri hakkındaki bilgiyi genişletmektir.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Nominal Yüklem · Kopula · Dil Bilgisi

Özet

Bu makale, genel dilbilimde hem Rusça hem de Türkçede "nominal yüklemler" gibi çeşitli yüklem türlerinin yanı sıra varoluşsal, iyeliksel, yer bildiren cümleleri birleştiren Rusça ve Türkçedeki fiil dışı yüklemlerin özelliklerinin incelenmesine adanmıştır. Tüm bu yapılar, varoluşsal fiilleri ya tam teşekküllü bir yüklem biçiminde ya da bildirme kipinin şimdiki zamanında kopula biçiminde kullanmaları gerçeğiyle birleşir. Yüklemi fiil olmayan cümlelerde, genellikle fiil yapısını sağlayan ve fiillerin zaman, tür ve kiplik özelliklerini örtük olarak ifade eden boş bir fiil bağlayıcısı (kopula) vardır. Makalenin amacı, Gleb Şulpyakov'un "Kızıl Gezegen" romanı ve Türkçeye çevirisi ile Orhan Pamuk'un "Veba Geceleri" romanı ve Rusçaya çevirisi üzerinden modern Rusçadaki fiil dışı yapıların yapısal-anlamsal türlerini Türkçedeki eşdeğer yapılarla karşılaştırarak aralarındaki benzerlik ve farklılıkları, örtüşme ve ayrışma özelliklerini belirleyerek fiil dışı yüklem olgusunu analiz etmektir. Fiil dışı (isim veya nominal) yüklemlerin incelenmesi dilbilimde aktif olarak gelişen bir alandır. Her dilin kendine has özelliklerinin ve anlamsal nüanslarının daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunur. Günümüzde karşılaştırmalı tipoloji, isimsel yüklem üzerine yapılan araştırmaların önde gelen alanlarından biridir. Farklı dil sistemlerinin ortak kalıplarını belirlemeye çalışır. Dilbilimin bu dalının amacı, farklı yapıdaki diller arasındaki tipolojik benzerlikleri ve farklılıkları keşfetmek, böylece ortak dilbilimsel evrenselleri ortaya çıkarmak ve gramer kategorileri arasındaki yapısal uygunlukların ve tutarsızlıkların nedenleri hakkındaki bilgiyi genişletmektir.

🔖

Cite This Article

Arıcan, D. (2024). Неглагольная Предикация В Русском И Турецком Языках (На Материале Романов «Красная Планета» И «Чумные Ночи»). Asya Studies, Cilt: 8 Sayı: 28, 93–108. https://doi.org/10.31455/asya.1441677

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (35)

  1. Çengel, H. (2005). Kırgız Türkçesi Grameri. Ankara: Akçağ Yayınları.
  2. Gemalmaz, E. (1982). Standart Türkiye Türkçesi (STT)nin Formanlarının Enformatif Değerleri ve Bu Değerlerin İhtiyaç Halinde Bu Dilin Gelişimine Muhtemel Etkileri, Erzurum.
  3. Haspelmath, M. (2022). Nonverbal Clause Constructions. Max Planck Institute for Evolutionary Anthropolog, https://lingbuzz.net/lingbuzz/00667.
  4. Hengeveld, K. (1992). Non-Verbal Predication: Theory, Typology, Diachrony. Berlin: Mouton de Gruyte.
  5. Korkmaz, Z. (2007). Gramer Terimleri Sözlüğü. Ankara: TDK Yayınları.
  6. Korkmaz, Z. (2009). Türkiye Türkçesi Grameri: Şekil Bilgisi, 3. Baskı, Türk Dil Kurumu.
  7. Pamuk, O. (2021). Veba Geceleri. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  8. Şulpyakov, G. (2021). Kızıl Gezegen. İstanbul: Çeviribilim Yayınları.
  9. TDK (Türk Dil Kurumu). (2015). Genel Açıklamalı Sözlük. Ankara: TDK Yayınları. URL: https://sozluk.gov.tr/.
  10. Topal, E. (2012). Türkçede Ek Fiil (İ-) Üzerine Düşünceler. Kastamonu Eğitim Dergisi, 20(2), 649-654.
  11. Арутюнова, Н. Д. & Ширяев, Е. Н. (1983). Русское предложение. Бытийный тип: (Структура и значение). Москва: Рус. яз.
  12. Биджиев, З. А.-Дж. (2009). Односоставное номинативное предложение в карачаевобалкарском языке (в сопоставлении с русским и английским языками). Авторефер. дисс. канд. филол. наук. Махачкала.
  13. Бондарко, А. В. (1996). Теория функциональной грамматики: Качественность. Количественность. СПб.: Наука.
  14. Бондарко, А.В. (1996). Теория функциональной грамматики: Локативность. Бытийность. Посессивность. Обусловленность. СПб.: Наука.
  15. Виноградов, В. В. Основные вопросы синтаксиса предложения. Дата доступа 23.10.2023. URL: http://project.phil.spbu.ru/lib/data/ru/vinogradov/syntax.html.
  16. Вольф, Е. М. (1978). Грамматика и семантика прилагательного: на материале иберороман. яз. Москва: Наука.
  17. Гиро-Вебер, М. (1996). Бисинхронный метод описания прилагательного в предикативной позиции в современном русском языке. Теория функциональной грамматики. Качественность. Количественность. Спб.
  18. Гращенков, П. В. (2019). Прилагательные в русской именной предикации. Труды Института русского языка им. В.В. Виноградова, 4(22), 51–66.
  19. Джанашиа, Н. Н. (1987). Категории бытия и обладания в турецком языке Автореф. дис. на соиск. учен. степ. канд. филол. Наук.
  20. Джевдет-заде, Х. & Кнонов, А. Н. (1934). Грамматика современного турецкого языка: (Фонетика, морфология и синтаксис) Ленинград: Ленингр. вост. инт им. А.С. Енукидзе.
  21. Дымарский, М. Я. (2015). Способы воплощения предикативного отношения, Acta Linguistica Petropolitana. Труды института лингвистических исследований, 1, URL: https://cyberleninka.ru/article/n/sposoby-voploscheniyapredikativnogo-otnosheniya.
  22. Дымарский, М.Я. (2013). Предикация и предикативность. Глагольные и именные категории в системе функциональной грамматики: сборник материалов конференции, Спб: институт лингвистических исследований РАН, 81-86.
  23. Ивина А. А., Переверзева, В. Н. & Петрова, В. В. (1994). Логический словарь: ДЕФОРТ. Москва: Мысль, 171-172. Кононов, А. Н. (1956). Грамматика современного турецкого литературного языка. Ленинград: Изд-во Акад. Наук СССР.
  24. Кораблева, Г. Н. & Горелова, Л. Н. (2020). Тавтология как стилистический прием (на материале произведений М. Зощенко). Москва: Вестник Нижегородского университета им. Н. И. Лобачевского, 3, 205-209.
  25. Лингвистический энциклопедический словарь. (1990). file:///C:/Users/USER/AppData/Local/Temp/Rar$EXa12068.29918/393a.html 23.
  26. Липеровский, В. П. (2009). Посессивные конструкции в хинди и русском языке. Москва: Институт востоковедения РАН, 72.
  27. Любимов, К. М. (1974). Предикативное прилагательное var/bar в тюркских языках (на материале турецкого языка) Советская тюркология. Баку, 4, 85-88.
  28. Манаенко, Г. Н. (2004). Предикация, предикативность и пропозиция в аспекте информационного осложнения предложения. Филологические науки, 2, 59-68.
  29. Памук, О. (2022). Чумные ночи. Москва: Иностранка. Попова, Л. В. Именное сказуемое со значением таксономического тождества. Дата доступа 15.09.2023. http://www.gramota.net/materials/1/2008/2-2/63.html.
  30. Селиверстова, О. Н. (1982). Экзестенциальность и посессивность в языке и речи: Автореф. дис. на соиск. учен. степ. д-ра филол. наук. Москва.
  31. Ушаков, Д.Н. (1939) Толковый словарь русского языка. Т. 3. П – Ряшка. Москва: Гос. изд-во иностр. и нац. слов., с. 712.
  32. Федосеева, Л. Н. & Алексеева, Т. Е. (2020). Слова с локативным значением в функкции обстоятельсва. Евразийский Союз Ученых публикация научных статей в ежемесячном научном журнале. Филологические науки.10.31618/ESU.2413-9335.2020.2.71.585, 35-40.
  33. Чугунекова, А. Н. (2021). Дейктические местоименя в хакасском языке. Томский журнал лингвистических, антропологических и лингвистических исследований, Вып. 4(34), 102-110.
  34. Шульпяков, Г. Ю. (2019). Красная планета. Москва: Эксмо.
  35. Селиверстова, О. Н. (1982). Экзестенциальность и посессивность в языке и речи: Автореф. дис. на соиск. учен. степ. д-ра филол. наук. Москва.