AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings reveal that themes such as environmental degradation, the human–nature relationship, ecological balance, and responsibility toward nature occupy a significant place in the poems.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
The relationship between human beings and nature has been interpreted in various ways throughout history, and the meanings attributed to the natural environment have evolved in response to social, cultural, and economic transformations. Literature, as a reflection of human experiences and perceptions, has consistently incorporated natural elements and, particularly in the modern era, has developed new perspectives in response to growing environmental concerns. Within this context, ecocriticism has emerged as an interdisciplinary approach that examines the representation of nature in literary works and evaluates the impact of human activities on the environment. This study investigates the ecocritical perspectives found in the poetry of the Uzbek poet Tursunoy Sodiqova by focusing on her portrayal of natural elements and environmental themes. Her poems “Darg‘a” (Leader) and “Tabiat Xato Ketdi” (Nature Went Wrong) were translated into Turkish and subsequently analyzed through an ecocritical framework. The findings reveal that themes such as environmental degradation, the human–nature relationship, ecological balance, and responsibility toward nature occupy a significant place in the poems. The study highlights the role of literature in raising environmental awareness and fostering ecological consciousness, while also demonstrating that ecological attitudes and behaviors are closely connected to cultural and psychological value systems.
Özet
İnsan ve doğa arasındaki ilişki, tarih boyunca farklı biçimlerde yorumlanmış ve doğal çevreye yüklenen anlamlar toplumsal, kültürel ve ekonomik değişimlere bağlı olarak dönüşmüştür. İnsan yaşamını ve deneyimlerini yansıtan edebiyat da bu süreçte doğayı önemli bir unsur olarak ele almış, özellikle modern dönemde artan çevresel sorunlarla birlikte doğa ve çevre temalarına yönelik yeni yaklaşımlar geliştirmiştir. Bu bağlamda ekoeleştiri, edebî eserlerde doğanın temsillerini inceleyen ve insanın çevre üzerindeki etkilerini değerlendiren disiplinlerarası bir yaklaşım olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada, Özbek edebiyatının önemli isimlerinden Tursunoy Sodiqova’nın şiirlerinde yer alan çevresel duyarlılık ve doğa algısı ekoeleştirel perspektiften incelenmiştir. Şairin “Darg‘a” ve “Tabiat Xato Ketdi” adlı şiirleri Türkçeye aktarılmış, ardından ekoeleştirel yöntem doğrultusunda analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, şiirlerde çevresel bozulma, insan-doğa ilişkisi, ekolojik denge ve doğaya yönelik sorumluluk gibi temaların ön plana çıktığı görülmüştür. Çalışma, edebiyatın çevresel farkındalık oluşturma ve ekolojik bilinç geliştirme konusundaki işlevini vurgularken, çevreye yönelik tutum ve davranışların kültürel ve psikolojik değer sistemleriyle yakından bağlantılı olduğunu ortaya koymaktadır.