Journals / Akademik Düşünce Dergisi / 2026 / Sayı: 13

A Periodization Proposal For The Turkish Fire Department In Terms Of “Administrative History”

TÜRK İTFAİYE TEŞKİLATI İÇİN “İDARE TARİHİ” AÇISINDAN BİR DÖNEMLENDİRME ÖNERİSİ

Pages
1–22
Publication Date
2026-06-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In conclusion, it is possible to divide the Turkish Fire Department into the following periods: the 267-year Civil Society Service Period (1453-1720), the 106-year Central Administration Period (1720-1826), the 97-year Hybrid Administration Period (1826-1923), the 49-year Central Administration Period (1874-1923) within the hybrid period, and finally the Local Administration Period (1923-…) from 1923 to the present.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The findings of this study indicate that the Turkish Fire Department lacks an original and valid periodization in terms of its "administrative history." The vast majority of studies have assumed that the Turkish Fire Department began serving in local governments and continued this way throughout its history.
📊
Key Findings & Data:However, it has been understood that the Turkish Fire Department primarily began its institutionalization and development under centralized governance, and that it has served under this authority for a significant portion of its history.
💡
Conclusion & Impact:In conclusion, it is possible to divide the Turkish Fire Department into the following periods: the 267-year Civil Society Service Period (1453-1720), the 106-year Central Administration Period (1720-1826), the 97-year Hybrid Administration Period (1826-1923), the 49-year Central Administration Period (1874-1923) within the hybrid period, and finally the Local Administration Period (1923-…) from 1923 to the present.
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İtfaiye · İdare Tarihi · Tulumbacılar

Abstract

The findings of this study indicate that the Turkish Fire Department lacks an original and valid periodization in terms of its "administrative history." The vast majority of studies have assumed that the Turkish Fire Department began serving in local governments and continued this way throughout its history. However, it has been understood that the Turkish Fire Department primarily began its institutionalization and development under centralized governance, and that it has served under this authority for a significant portion of its history. A qualitative synthesis was undertaken using existing studies in the literature, and subsequently, a periodization proposal for the Turkish Fire Department, consistent with the approach and methodology of the study, was proposed. It is expected that this periodization will enrich the literature and lead to new syntheses. In conclusion, it is possible to divide the Turkish Fire Department into the following periods: the 267-year Civil Society Service Period (1453-1720), the 106-year Central Administration Period (1720-1826), the 97-year Hybrid Administration Period (1826-1923), the 49-year Central Administration Period (1874-1923) within the hybrid period, and finally the Local Administration Period (1923-…) from 1923 to the present. As can be seen, it is not possible to evaluate the history of the Turkish Fire Department solely as a local administration unit in terms of its organizational model and administrative history.

Özet

Bu çalışmanın tespitleri neticesinde Türk İtfaiye Teşkilatı’nın “İdare Tarihi” açısından orijinal ve geçerli bir dönemlendirmeye sahip olmadığı görülmüştür. Yapılan çalışmaların büyük çoğunluğunda Türk İtfaiye Teşkilatı’nın yerel yönetimlerde hizmet vermeye başladığı ve bütün tarihi boyunca bu şekilde devam ettiği yönünde bir ön kabul ile hareket edildiği görülmüştür. Ancak Türk İtfaiye Teşkilatı’nın esas olarak merkezi yönetim altında kurumsallaşmaya başladığı, geliştiği, tarihin büyük bir bölümünde de merkezi yönetimin altında hizmet sunduğu anlaşılmıştır. Literatürdeki mevcut çalışmalardan yararlanılarak niteliksel bir senteze gidilmiş, sonrasında çalışmanın yaklaşımına ve metoduna uygun olarak Türk İtfaiye Teşkilatı için bir dönemlendirme önerisinde bulunulmuştur. Yapılan dönemlendirmenin literatürü zenginleştirmesi ve yeni sentezlere yol açması beklenmektedir. Sonuç olarak Türk İtfaiye Teşkilatı’nı 267 yıllık Sivil Toplum Hizmeti Dönemi (1453-1720), 106 yıllık Merkezi Yönetim Dönemi (1720-1826), 97 yıllık Karma Yönetim Dönemi (1826-1923), karma dönem içerisinde 49 yıllık Merkezi Yönetim Dönemi (1874-1923) ve son olarak 1923’ten günümüze kadar gelen Yerel Yönetim Dönemi (1923-…) diye ayırmak mümkündür. Görüldüğü üzere Türk İtfaiye Teşkilatı’nın tarihini salt yerel yönetim birimi olarak değerlendirmek teşkilatlanma modeli ve idare tarihi açısından mümkün değildir.

🔖

Cite This Article

Geçgil, İ. (2026). A Periodization Proposal For The Turkish Fire Department In Terms Of “Administrative History”. Akademik Düşünce Dergisi, Sayı: 13, 1–22. https://doi.org/10.53507/akademikdusunce.1759199

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (37)

  1. Ay, R. (2016). İstanbul İtfaiyesi, İtfaiyenin Sorunları ve Çözüm Yolları. [yayımlanmamış yüksek lisans tezi], İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  2. Balcı, Y., & Altundağ, H. (2023). Büyükşehirlerde Yangın Risk Değerlendirmesi: Sakarya İli Örneği. Dirençlilik Dergisi, 7(1), 143-152.
  3. Banoğlu, N. A. (2008). İstanbul Cehennemi Tarihte Büyük Yangınlar. İstanbul: Kapı Yayınları.
  4. Baskıcı, M. (2002). Ondokuzuncu Yüzyılda İstanbul’un Eski ve Yeni İtfaiye Teşkilatları ve Bir Yabancının Gözlemleri. Mülkiye Dergisi, 26(233), 175-189.
  5. Bayramoğlu Özuğurlu, S., Çelik, M., Kavas Bilgiç, A., ve Kara, H. (2022). Türkiye’de İtfaiyenin Anatomisi. Ankara: Siyasal Kitabevi.
  6. Bozer, S. G., Evren, E., Güven, E., Eren, T. (2025). İtfaiye Alanında Yayınlanan Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi. Hastane Öncesi Dergisi, 10(1), 53-71.
  7. Cezar, M. (1963). Osmanlı Devrinde İstanbul Yapılarında Tahribat Yapan Yangınlar ve Tabii Âfetler. (İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi Türk San’atı Tarihi Enstitüsü, Ed.), Türk Sanatı Tarihi Araştırma ve İncelemeleri, C.1, (ss. 327-414), Berksoy Matbaası.
  8. Cezar, M. (2002). Osmanlı Başkenti İstanbul. İstanbul: Erol Kerim Aksoy Kültür, Eğitim, Spor ve Sağlık Vakfı Yayını.
  9. Çelik, Y. (2012). Tulumbacı. TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/tulumbaci, Erişim Tarihi: 19.11.2025
  10. Çolak, M. (2020). Macar Ressam Kálmán Beszédes’in Kaleminden Ödön Széchenyi ve İtfaiye Teşkilatı: Osmanlı Modernleşmesine Bir Katkı (Orijinal Karakalem Çizimleriyle Birlikte). Tarih Araştırmaları Dergisi, 39(68), 331-356.
  11. Derviş Efendi-zade Derviş Mustafa Efendi (1994). 1782 Yılı Yangınları (Harik Risalesi 1196) (H. Aksu, Haz.), İstanbul: İletişim Yayınları.
  12. Düşünsel, K. S., (2019). Türkiye’de İtfaiye Hizmetlerinin Örgütlenmesine İlişkin Bir Araştırma: İstanbul Örneği. (yayımlanmamış yüksek lisans tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İstanbul.
  13. Doğan, C. (2019). İtfâiyye-yi Hümâyûn: Osmanlı İstanbulu’nda Yangın, Modernleşme ve Kent Toplumu (1871-1921). İstanbul: Libra Kitap.
  14. Erdoğan, Ö.E. (2014). Osmanlıdan Günümüze Bir Yerel Kamu Hizmeti Olarak İstanbul İtfaiyesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi), İstanbul Aydın Üniversitesi, İstanbul.
  15. Gökkaya, E., & Kaya, A. (2021). Türkiye’de İtfaiyecilik Eğitimi ile Hava Kurtarma ve Yangınla Mücadele Biriminin Yapısal Değerlendirmesi. Hastane Öncesi Dergisi, 6(1), 143-158.
  16. İtfaiyenin Tarihçesi. (1935). İstanbul: Uray Basımevi.
  17. Kerim, A., & Süme, V. (2018). İstanbul’un Eski Su Kaynakları; Sarnıçlar. Türk Hidrolik Dergisi, 2(2), 1-8.
  18. Kılıç, A. (2010). Ateşi Tutan Eller Ateş Kahramanları. İstanbul: Teknik Yayıncılık Grubu.
  19. Kılıç, A. (2022). İstanbul Yangın Kuleleri ve Çığırtkanları. İstanbul: Alfa.
  20. Koçan, M.E. (2013). Yerel Yönetimlerde İtfaiyenin Rolü. (yayımlanmamış yüksek lisans tezi), İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın.
  21. Koçu, R. E. (2016). İstanbul Tulumbacıları (2. baskı), İstanbul: Doğan Kitap.
  22. Korkmaz, Ş. (2010). Çanakkale’de Yangınlar (1836-1866). Tarih Araştırmaları Dergisi, 29(48), 51-67.
  23. Kuzucu, K. (2006). Széhenyi Paşa ve Osmanlı İtfaiyesinin Modernleşmesi. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, (14), 31-52.
  24. Kuzucu, K. (2018). Yangın Tulumbasının İcadı ve Türk İtfaiyesinin İlk Yüzyılı. İ. Gökhan, H. Saraç ve G. Özcan (Ed.), Lale Devri’nde Osmanlı Devleti ve Nevşehir (ss. 327-353), Konya: Kömen Yayınları.
  25. Kuzucu, K. (2019). ÖDÖN SEÇENYİ PAŞA. TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/odon-secenyi-pasa, Erişim Tarihi: 19.11.2025.
  26. Kuzucu, K. (2020). İtfaiye. TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/itfaiye Erişim Tarihi: 19.11.2025.
  27. Kuzucu, K. (2022). İstanbul'un Sokak Köpekleri. İstanbul: Kapı Yayınları.
  28. Kuzucu, K. (2023). İlk Çağlardan Günümüze İstanbul İtfaiyesi. M. Erdin (Ed.), Yangın Olur Biz Yangına Gideriz İstanbul’da İtfaiye (ss. 14-57), İstanbul Kültür ve Sanat Ürünleri Ticaret A.Ş.
  29. Kuzucu, K. (2023). İstanbul’un Yarım Asırlık İtfaiye Komutanı: Szechenyi Paşa (1839-1922). M. Erdin (Ed.), Yangın Olur Biz Yangına Gideriz İstanbul’da İtfaiye (60-89) içinde. İstanbul Kültür ve Sanat Ürünleri Ticaret A.Ş.
  30. Kuzucu, K. (2025). Babıali Yanıyor Osmanlı Hükümet Merkezinde Yangınlar. İstanbul: Timaş Yayınları. Ortaylı, İ. (2001). Kadı. TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/kadi#2-osmanli-devletinde-kadi, Erişim Tarihi: 19.11.2025.
  31. Ortaylı, İ. (2011). Osmanlı İmparatorluğunda İdari Modernleşme ve Mahalli İdare Alanındaki Gelişmeler. İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi, 3(1-3), 137-148.
  32. Özgür, H., ve Azaklı, S. (2001). Osmanlı’da Yangınlar ve İtfaiye Hizmetleri. Gazi Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(1), 153-172.
  33. Saraç, C., (2019). Ödön Széchenyi Ve Türk İtfaiye Teşkilatı. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  34. Soyyanmaz, İ.H. (2002). Tulumbacılar ve Edirne Tulumbacıları. Edirne: Eser Matbaacılık.
  35. Söylemez, A. (2012) Bir Yerel Hizmet Olarak İtfaiyenin Tarihi. Sosyal Bilimler Yüksekokulu Dergisi, 15(2), 29-47.
  36. Uzunçarşılı, İ.H. (1988). Osmanlı Devleti Teşkilatından Kapıkulu Ocakları Acemi Ocağı ve Yeniçeri Ocağı (3. Baskı Cilt 1). Ankara: Türk Tarihi Kurumu Basımevi.
  37. Yıldız, K. (2017). 1660 İstanbul Yangını ve Etkileri: Vakıflar, Toplum ve Ekonomi. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.