AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings indicate that Mecca has evolved from being solely a sacred space for religious rituals into a multidimensional field where economic, political, and cultural power relations intersect.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Mecca, described in the Qur’an as “Umm al-Qurā” (Mother of Cities), is one of the most important sacred centers of the Islamic world and occupies a unique historical, cultural, and symbolic position. As the site associated with divine revelation and the emergence of Islam within the prophetic tradition extending from Abraham to Muhammad, Mecca occupies a central place in the collective memory of Muslims. However, since the second half of the twentieth century, accelerating processes of globalization, urbanization, and capitalist transformation have brought significant changes to the city’s physical, social, and symbolic structure. This study aims to examine the sociocultural transformation of Mecca through Pierre Bourdieu’s concepts of habitus, field, and capital. A mixed-method research design was adopted. Quantitative data were derived from Hajj and Umrah statistics, while qualitative data were obtained through document analysis of historical sources, contemporary literature, and official reports. The findings indicate that Mecca has evolved from being solely a sacred space for religious rituals into a multidimensional field where economic, political, and cultural power relations intersect. Large-scale urban transformation projects, luxury accommodation facilities, and digital infrastructure applications are reshaping the Hajj and Umrah experience, generating new tensions between traditional religious habitus and global consumer culture. Consequently, Mecca represents a significant case in which the relationships between sacredness and consumption, memory and development, and tradition and modernity become tangible. By applying Bourdieu’s theoretical framework to the study of sacred cities, this research explains the spatial and social transformation of Mecca and contributes to the literature on the changing nature of sacred spaces in the modern world.
Özet
Kur’ân’da “Ümmülkurâ” (Şehirlerin Anası) olarak tanımlanan Mekke, İslâm dünyasının en önemli kutsal merkezlerinden biri olup tarihsel, kültürel ve sembolik açıdan eşsiz bir konuma sahiptir. Hz. İbrahim’den (a.s.) Hz. Muhammed’e (s.a.s.) uzanan peygamberî gelenek içerisinde vahyin indiği ve İslâm’ın doğduğu mekân olarak Mekke, Müslümanların kolektif hafızasında merkezi bir yer edinmiştir. Ancak 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren hız kazanan küreselleşme, kentleşme ve kapitalist dönüşüm süreçleri, şehrin fiziksel, toplumsal ve sembolik yapısında önemli değişimlere yol açmıştır. Bu çalışma, Mekke’nin geçirdiği sosyokültürel dönüşümü Pierre Bourdieu’nün habitus, alan ve sermaye kavramları çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada karma yöntem yaklaşımı benimsenmiş; nicel boyutta hac ve umre istatistikleri analiz edilmiş, nitel boyutta ise tarihsel kaynaklar, güncel literatür ve resmî raporlar doküman analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, Mekke’nin yalnızca dini ritüellerin gerçekleştirildiği bir kutsal mekân değil aynı zamanda ekonomik, politik ve kültürel güç ilişkilerinin kesiştiği çok katmanlı bir alana dönüştüğünü göstermektedir. Büyük ölçekli kentsel dönüşüm projeleri, lüks konaklama tesisleri ve dijital altyapı uygulamaları hac ve umre deneyimini yeniden şekillendirirken, geleneksel dini habitus ile küresel tüketim kültürü arasında yeni gerilimler ortaya çıkarmaktadır. Sonuç olarak Mekke, kutsallık ile tüketim, hafıza ile kalkınma ve gelenek ile modernlik arasındaki ilişkilerin somutlaştığı önemli bir örnek olarak değerlendirilmektedir. Çalışma, Bourdieu’nün kuramsal yaklaşımını kutsal kent araştırmalarına uygulayarak Mekke’nin mekânsal ve toplumsal dönüşümünü açıklamakta ve kutsal mekânların modern dünyadaki değişimine ilişkin literatüre katkı sunmaktadır.