Journals / Erciyes İletişim Dergisi / 2026 / Cilt: 8 Sayı: 1

Deer Symbolism as Ancient Wisdom Myth and Icon of Consumption Society

Kadim Bilgelik Miti ve Tüketim Toplumu İkonu Olarak Geyik Sembolizmi

Oya Ayan(Pelit Pastacılık ve Çikolata Gıda Sanayi A.Ş.)0000-0002-7071-5891
Pages
295–323
Publication Date
2021-01-29
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

With the semiotics approach, the transformation of the deer symbol from the ancient wisdom myth to the consumer society icon is recorded.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This article focuses on how the deer myth is perceived in legends, rites, and rituals.
📊
Key Findings & Data:In this study, two representative images, one from the East and the other from the Western civilization, containing deer symbols, were selected by making a wide investigation.
💡
Conclusion & Impact:With the semiotics approach, the transformation of the deer symbol from the ancient wisdom myth to the consumer society icon is recorded.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İletişim · Geyik Miti · Hacı Bektaş-i Veli

Abstract

This article focuses on how the deer myth is perceived in legends, rites, and rituals. In this study, two representative images, one from the East and the other from the Western civilization, containing deer symbols, were selected by making a wide investigation. To read these visuals, the semiotics method was used as a theory. Thus, the article focused on the deer figure and tried to reveal how the deer mythos in question was transformed into ancient wisdom and social anthropology, together with its stages. In that respect, it is also emphasized that how a religious and even metaphysical myth is secularized, but its magic and spell have been maintained, and that liberalism has been brought to its own spirituality. In the last part of the article, a comparative visual reading is made through a picture with Haji Bektash Veli, who is loyal to his essence as a religious myth in line with the literature researches, and a poster with Santa Claus, who has been turned into a myth of capitalism. With the semiotics approach, the transformation of the deer symbol from the ancient wisdom myth to the consumer society icon is recorded.

Özet

Bu makalede, geyik mitinin geçmişten günümüze imgeleşerek kült hâline gelişine odaklanılmaktadır. Geyik mitine hem Doğu hem de Batı medeniyetlerinin yazılı kaynaklarında geniş bir şekilde yer verildiği görülmektedir. Bunun nedeni, efsanelerde, menkıbelerde, destanlarda, ayinlerde geçen geyik mitinin insanlar için temsili özellikleri olmalıdır. Söz konusu çalışmada geniş bir tarama yapılarak biri Doğu biri de Batı uygarlığından geyik sembolü içeren temsili iki görsel seçilmiştir. Bu görsellerin okunmasında kuram olarak Göstergebilim yöntemine başvurulmuştur. Böylelikle makalede, geyik figürü üzerine yoğunlaşılarak kadim bilgelikte ve sosyal antropolojide söz konusu geyik mithosunun nasıl dönüştürüldüğü evreleriyle birlikte ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu çerçevede dinsel, hatta metafiziksel bir mitin nasıl dünyevileştirildiği, büyüsünün ve sihrinin muhafaza edilerek liberalizmin potasında nasıl kendisine özgü bir mistik özellik kazandırıldığı vurgulanmaktadır. Son bölümde ise literatür araştırmaları doğrultusunda dinsel bir mit olarak Anadolu efsanelerinin özüne sinen Hacı Bektaş-i Veli’nin bulunduğu bir resim ile kapitalizmin miti hâline dönüştürülen Noel Baba’nın bulunduğu bir poster üzerinde karşılaştırmalı görsel okuma yapılmaktadır. Göstergebilim yaklaşımıyla geyik sembolünün kadim bilgelik mitinden tüketim toplumu ikonu hâline dönüşümü kaydedilmektedir.

🔖

Cite This Article

Ayan, O. (2021). Deer Symbolism as Ancient Wisdom Myth and Icon of Consumption Society. Erciyes İletişim Dergisi, Cilt: 8 Sayı: 1, 295–323. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.789164

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (54)

  1. Çamdereli, M. (2004). Yönetişim ve reklam iletişimi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
  2. Çamdereli, M. (2019). İletişime giriş. İstanbul: Dem Yayınları.
  3. Öke, M. K. (2015). Aşkın ekolojisi. İstanbul: Sufi Kitap.
  4. Özçetin, B. (2019). Kitle iletişim kuramları. İstanbul: İletişim Yayınları.
  5. Özkan, T. S. (2010). Bamsı Beyrek ve Bey Böyrek anlatılarında arketip imgeler. Milli Folklor Dergisi, 86.
  6. Öğüt, G. (2013, Aralık 14). Hürriyet. Ağustos 2020 tarihinde Noel Baba’yı Meşhur Eden Marka: https://www.hurriyet.com.tr/noel-baba-yi-meshur-edenmarka- 25358076 adresinden alındı
  7. Akcan, G. (2019). Psikoloji çerçevesinde mitoloji olgusunun incelenmesi. İ. Gümüş içinde, Mitoloji Araştırmaları (s. 51). İstanbul: Hiperlink Eğitim İletişim Yayıncılık.
  8. Albayrak, Y. (2008). Anadolu’da Artemis kültü. Ankara: Ankara Üniversitesi.
  9. Anastpaul. (2019). Ağustos 2020 tarihinde Saint of the Day – 1 September – St Giles: https://anastpaul.com/2017/09/01/saint-of-the-day-1-september-st-giles/ adresinden alındı
  10. Aytaş, G. (1999). Türk kültür ve edebiyatında geyik motifi ve Haza Destân-ı Geyik. Hacı Bektaş Araştırma Dergisi, 161-170.
  11. Barthes, R. (2018). Çağdaş söylenler. İstanbul: Metis Yayınları.
  12. Beşkardeş, V., Uslu, Y., & Uslu, B. (2014). Geyik ile İlgili bazı Türkçe terimler üzerine düşü nceler. 2(1), 18.
  13. Catholicsaints. (t.y.). Saint Giles: https://catholicsaints.info/saint-giles/ adresinden alındı
  14. Cem Vakfı. (2017, Ocak 21). Temmuz 2020 tarihinde Makalât-ı Hünkâr Hacı Bektaş Veli’den: https://www.cemvakfi.org/pages/inancHizmetleriDetay/21/makalât-ihunkâr- haci-bektas-veli’den ( adresinden alındı
  15. County Deers Talking. (2019). How did Saint Hubertus become the Patron Saint of Hunters?: https://www.countydeerstalking.co.uk/blog/how-did-saint-hubertusbecome- the-patron-saint-of-hunters.html adresinden alındı
  16. Dalkesen, N. (2015). Orta Asya’dan Anadolu’ya Türk kültüründe geyik kültü. Milli Folklor Dergisi, 27(106).
  17. Dervişcemaloğlu, B. (2016). Göstergebilim. Ege Edebiyat Dergisi.
  18. Doğanay, O. (2010). Isauria heykeltraşlık sanatında Herakles’in Keryneia geyiğini yakalaması sahnesi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(6), 51- 60.
  19. Eliade, M. (2006). Şamanizm. Ankara: İmge Kitabevi.
  20. Eliade, M. (2018). Mitlerin özellikleri. İstanbul: Alfa Yayım Dağıtım.
  21. Erginli, Z. (. (2006). Metinlerle tasavvuf terimleri sözlüğü. İstanbul: Kalem Yayınevi.
  22. Ersoy, P. (2008). Cumhuriyet döneminde yılbaşı kutlamaları üzerine halkbilimsel bir inceleme. Ankara: Gazi Üniversitesi.
  23. Gök, E. Ç. (2019). Türk tekstil sanatında görülen geyik figürü. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 12(26).
  24. Güngör, N. (2018). İletişim, kavram,yaklaşımlar. Ankara: Siyasal Kitabevi.
  25. Güray, C. (2010). Semâ’dan semah’a bir sonsuz devir. Türk Kültür ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 119-152.
  26. Güzel, A. (2009). Dil-güşâ. Ankara: Türk Diyanet Vakfı.
  27. Gavaz, Ö. S. (2016). MÖ 2. bin yıl bazı gelenek ve halk motiflerinin günümüze yansıyan örnekleri. TÜBA-AR.
  28. Ürkmez, E. (2015). Türk-İslâm mitolojisi bağlamında Mi‘râç motifi ve Türkiye kültür tarihine yansımaları. Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
  29. Küçüküstel, S. (2020). Rengeyiği Türkleri - Dukhalar. İstanbul: Kolektif Kitap.
  30. Kıran, A. E., & Kıran, Z. (2011). Yazınsal okuma süreçleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  31. Kemal, Y. (2016). Üç Anadolu efsanesi. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  32. Kumartaşlıoğlu, S. (2015). Geyik boynuzunun yatırlarda şifa için kullanımı. Millî Folklor Dergisi(107), 137-148.
  33. Les Compagnons De Saint-Hubert. (t.y.). The History and the customs: http://www. lescompagnonsdesainthubert.com/the_history_and_the_customs.ws adresinden alındı
  34. Metinlerle tasavvuf terimleri sözlüğü. (2006). İstanbul: Kalem Yayınevi.
  35. Morristown & Morris Township Library. (2013). Mart 2020 tarihinde Thomas Nast and Santa Claus: https://mmtlibrary.org/nj-history-genealogy/guides-for-researchpathfinders/ thomas-nast-and-santa-claus/ adresinden alındı
  36. Ocak, A. Y. (t.y.). İslam ansiklopedisi. Ağustos 2020 tarihinde Geyikli Baba: https:// islamansiklopedisi.org.tr/geyikli-baba adresinden alındı
  37. Okuryazarim. (2018). Ağustos 2020 tarihinde Yunan Mitolojisinde Artemis: https:// okuryazarim.com/yunan-mitolojisinde-artemis/ adresinden alındı
  38. Parla, C. (2014). Büyük Selçuklu Sultanı Melik Şah’ın Diyarbakır’da yaptırdıĞı zafer anıtı iki burca İkonografik yaklaşım. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature And History Of Turkish Or Turkic, 9(10).
  39. Rifat, M. (2009). Göstergebilimin ABC’si. Ankara: Say Yayınları.
  40. Roux, J. P. (2005). Orta Asya’da kutsal bitkiler ve hayvanlar. İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
  41. Sözümüz1.blogspot. (2019, Mayıs 9). Ağustos 2020 tarihinde hoylu geyikli Baba Arzı, Düzeltmeler ve Okunuş Önerileri: http://sozumuz1.blogspot.com/2019/05/ hoylu-geyikli-baba-arz-duzeltmeler-ve.html adresinden alındı
  42. Şahin, E. (2014). Alageyik ile avcının ölümcül dansı. Turkish Studies, 9(12), 633-646.
  43. Tören, H. (2005). Sadreddin’in Dâsıtân-ı Geyik adlı mesnevisi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 33(33), 239-282.
  44. Türk Dil Kurumu Sözlükleri. (t.y.). Eylül 2020 tarihinde Genel Türkçe Sözlük: https:// sozluk.gov.tr adresinden alındı
  45. Toynbee, A. (1975). Tarih bilinci (Cilt 1). İstanbul: Bateş Yayınları.
  46. Un, F. H. (2011). Karşılaştırmalı Yunan ve Hint mitolojisi. Ankara.
  47. Vedat Beşkardeş, Y. U. (2014). Geyik ile ilgili bazı Türkçe terimler üzerine düşünceler. Avrasya Terim Dergisi, 2(1), 17-24.
  48. Weber, M. (2014). Protestan ahlakı ve kapitalizmin ruhu. Ankara: Tutku Yayınevi.
  49. Wikipedia. (t.y.). Diana (mitoloji): https://tr.wikipedia.org/wiki/Diana_(mitoloji) adresinden alındı
  50. Wikipedia. (t.y.). 2020 tarihinde Deer in Mythology: https://en.wikipedia.org/wiki/Deer_ in_mythology adresinden alındı
  51. Yayla, A. (t.y.). https://web.itu.edu.tr/~yayla/turkmit.pdf adresinden alındı
  52. Yaylagül, L. (2019). Kitle iletişim kuramları. Ankara: Dipnot Yayınları.
  53. Youtube. (2016). Ağustos 2020 tarihinde Türk kültüründe geyik boynuzlu atlar ve şaman inancı: https://www.youtube.com/watch?v=sB36O_KIqtg adresinden alındı
  54. Ersoy, P. (2008). Cumhuriyet döneminde yılbaşı kutlamaları üzerine halkbilimsel bir inceleme. Ankara: Gazi Üniversitesi.