Journals / Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 34 Sayı: 34

NİSÂRÎ DİVANINDA BULUNAN KÜLTÜREL UNSURLAR ÜZERİNE BİR İNCELEME

Şule Gümüş(SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-7028-6292
Pages
212–227
Publication Date
2025-06-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Onun divanında yer alan kültürel unsurlar, kültür aktarımı bağlamında işlevselliğini ortaya koymaktadır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Kültür toplumların somut ve soyut olarak ortaya koydukları üretimlerin bütünüdür.
📊
Key Findings & Data:Bu sebeple kültürel değerlerin yaşatılması, korunması ve gelenekten geleceğe taşınması son derece önemlidir.
💡
Conclusion & Impact:Onun divanında yer alan kültürel unsurlar, kültür aktarımı bağlamında işlevselliğini ortaya koymaktadır.
🔬Design:Survey & Empirical Study
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:kültür · şiir · Nisârî Divânı

Özet

Kültür toplumların somut ve soyut olarak ortaya koydukları üretimlerin bütünüdür. Bir toplumun kültürü o toplumun manevi kimliğini oluşturmaktadır. Bu kimliğin yitimi o toplumun tarih sahnesindeki varlığının da sona ermesini beraberinde getirmektedir. Bu sebeple kültürel değerlerin yaşatılması, korunması ve gelenekten geleceğe taşınması son derece önemlidir. Kültür aktarımı çeşitli şekillerde gerçekleştirilebilmektedir. Kültürel değerlerin aktarımı edebî eserler aracılığıyla da sağlanmaktadır. Divân edebiyatı içerisinde gelişen divan şiiri de kültürel değerlerin aktarımına aracılık etmiştir. Kültürel değerleri şiirlerinde işleyen şairlerden biri de Nisârî’dir. 17. yüzyıl divan şairlerinden Nisârî’nin divanında yer alan şiirlerde Türk kültürüne dair hususlar incelikle işlenmiştir. Onun divanındaki şiirlere bakıldığında “ab-ı hayat inancı”, “sihir / büyü inancı”, “Hızır inancı”, “Kafdağı”, “nazar inancı”, “kader / felek”, “kurban kesme / etme” “kutlu saat inancı”, “halk hikâyesi kahramanları”, “tarihî Türk kahramanları”, kalıp sözler, sosyokültürel yapı içerisinde yer alan ve mitolojik anlam değerleri de taşıyan hayvanlar, kuşlar, ağaç ve bitkiler gibi kültüre dair pek çok unsurla karşılaşmak mümkündür. Bu makalede Nisârî divanında yer alan kültürel unsurlar metin analizi ve örneklem yöntemlerinden haraketle tespit ve tahlil edilmiş ve divanın kültürel değerler bakımından zengin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Nisârî, içinden çıktığı toplumun kültürel değerlerini şiirlerine yansıtan bir şairdir. Onun divanında yer alan kültürel unsurlar, kültür aktarımı bağlamında işlevselliğini ortaya koymaktadır.

🔖

Cite This Article

Gümüş, Ş. (2025). NİSÂRÎ DİVANINDA BULUNAN KÜLTÜREL UNSURLAR ÜZERİNE BİR İNCELEME. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Cilt: 34 Sayı: 34, 212–227. https://doi.org/10.15247/devdergisi.1649252

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (33)

  1. Aksoyak, İsmail Hakkı. “Fâik’in, ‘Elâ Yâ Eyyühe's-Sâkî Edir Ke’sen ve Nâvilhâ’ Mısraına Tasavvufî Şerhi: Lübb-İ Sühan”. Hikmet-Akademik Edebiyat Dergisi Prof. Dr. Abdulkerim Abdulkadiroğlu Özel Sayısı, (2016), Sayı 3, s. 223-251.
  2. Altan, Selim. Manisa Tıp Folkloru/Manisa Yörük Köylerinde Bilinen Halk Tedavileri. İzmir: Emek Matbaası, 2000.
  3. Artun, Erman. Türk Halk Bilimi. İstanbul: Kitabevi Yayınları, 2005.
  4. Atlansoy, Kadir (Hzl.). Bursa Şairleri. Bursa: Asa Yayınları, 1998.
  5. Aydın, Erhan. Orhon Yazıtları, Köl Tegin, Bilge Kağan, Tonyukuk, Ongi, Küli Çor, İstanbul: Bilge Kültür Sanat, 2017.
  6. Aydın, Mihriban. “Eski Türk Yazıtlarında Alın Yazısı Ve Bunun Dinî Anlamı Üzerine Notlar”, Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, 2024, S. 19, s. 139-147.
  7. Bayat, Fuzuli. Türk Mitolojik Sistemi I-II. İstanbul: Ötüken Yayınları, 2007.
  8. Beydili, Celal. Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük. Ankara: Yurt Kitap Yayın, 2005.
  9. Çağlayan, Nagihan. Nisârî Dîvânı (Metin-İnceleme). Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2007.
  10. Çıblak, Nilgün. "Çukurova’da Halk Hekimliği ve İlgili Uygulamalarda Eski Türk İnançlarının İzleri". Türk Kültürü, 2005, S. 507-508, s.199-214.
  11. Durbilmez, Bayram ve Tekin, Fatma. “Kazan-Tatar Türklerinin Halk Anlatılarında ‘Yılan’, ‘Ejderha’ ve ‘Yuha”. Türk Dünyası Araştırmaları, 2020, S.245, s.307-326.
  12. Duymaz, Ali. “Anadolu ve Balkan Türklerinin Halk Anlatmalarında Mitolojik Bir Kuş: Zümrüdü Anka”. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1998, S.1, s.91-97.
  13. Elçin, Şükrü. Halk Edebiyatı Araştırmaları 1-2. Ankara: Akçağ Yayınları. 1997.
  14. Eliade, Mircea. Ebedi Dönüş Mitosu (çev. Ümit Altuğ). Ankara: İmge Yayınevi, 1994.
  15. Ergin, Muharrem (2019). Orhun Abideleri, İstanbul: Boğaziçi Yayınları.
  16. Ergun, Pervin. Türk Kültüründe Ağaç Kültü, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, 2004.
  17. Eyduran, Aysun. “Türk Kültürü ve Edebiyatında Çevgan Oyunu”. Erdem, 2009, S.53, s. 83-114.
  18. Gezer, Şule. “Alageyik Efsanesi ile Kococaş Destanında Ortak Unsurlar”. Folklor / Edebiyat, 2017, S. 89, s. 9-25.
  19. Gömeç, Saadettin. Şamanizm ve Eski Türk Dini. İstanbul: Berikan Basım Yayım, 2011.
  20. Gümüş, Şule. “Türk Dünyası Ortak Kültürü: Halk Hekimliği Örneği”. Prof. Dr. Bayram Durbilmez'e Armağan -55. Yaş Anısına- (Ed. Nevzat Özkan), Kriter Yayınevi, 2023, s.469-492.
  21. İbn Haldun. Mukaddime (Çev. Süleyman Uludağ). İstanbul: Dergâh Yayınları, 2018.
  22. İnan, Abdülkadir. Makaleler ve İncelemeler. Ankara: TTK Yayınları, 1987.
  23. Korkmaz, Esat. Eski Türk İnançları ve Şamanizm Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Anahtar Kitaplar Yayınevi, 2008.
  24. Kurnaz, Cemal. “Hümâ”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, C.18, s.478, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1998.
  25. Malinowski, Bronislaw. Büyü, Bilim ve Din (çev. Saadet Özkal). İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2000.
  26. Mazıoğlu, Hasibe. Fuzulî-Hâfız. Ankara: İş Bankası Yayınları, 1956.
  27. Ocak, Yaşar. İslam-Türk İnançlarında Hızır yahut Hızır-İlyas Kültü. Ankara: Kabalcı Kitabevi, 1985.
  28. Ögel, Bahaeddin. Türk Mitolojisi I-II. Ankara: TTK Yayınları, 2014.
  29. Seyidoğlu, Bilge. “Kültürel Bir Sembol: Yılan”. Dursun Yıldırım Armağanı (ed. M. Özarslan ve Ö. Çobanoğlu). Ankara: TDV Yayınları, 1998, s. 86-92.
  30. Seyidoğlu, Bilge. Mitoloji Üzerine Araştırmalar Metinler ve Tahliller. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2005.
  31. Sharpe, Eric J. Dinler Tarihinde 50 Anahtar Kavram (çev. Ahmet Güç). Bursa: Arasta Yayınları, 2000.
  32. Şimşek, Esma. “Ölümsüzlük İlacı Elma”. Turkish Studies, 2008, C. 3, S. 5, s. 192-204.
  33. Tüzel, Ahmet. “Türk Halk Hikâyelerinde Kâf Dağı Motifi Üzerine Bir İnceleme”, TÜRKBİTİG Kültür Araştırmaları Dergisi, 2004,C. 2, S. 2, s. 128-136.