III. Ahmed'e İthaf Edilen Bir Eser: İmâdî’nin Gurer-i Envâr-ı Muhammediyye ve Âfitâb-ı Esrâr-ı Ahmediyye’si

Özet

Bu çalışmada, İslâm tarihinin dinî ve siyasî şahsiyetlerini aynı kurgu zemininde bir araya getiren Gurer-i Envâr-ı Muhammediyye ve Âfitâb-ı Esrâr-ı Ahmediyye adlı eser tanıtılmakta ve değerlendirilmektedir. Eserde anlatım doğrudan dört halifenin kerâmetleriyle başlamakta; ardından dört mezhep İmâmı, Emevî ve Abbâsî halifeleri, Gazneli ve Selçuklu hükümdarları ile devam ederek Osmanlı padişahlarıyla son bulmaktadır. Böylece metin, dinî otoriteyi temsil eden şahsiyetler ile siyasî otoriteyi temsil eden hükümdarları birbirine bağlayan bütünlüklü bir çerçeve ortaya koymaktadır. Eserde dikkat çeken kerâmet merkezli menkıbevî dil, ele alınan şahsiyetlerin yalnız tarihî kimlikleriyle değil, ahlâkî ve manevî yönleriyle de temayüz etmiş örnekler olarak takdim edilmesine zemin hazırlamaktadır. Metnin III. Ahmed’e ithaf edilmiş olması ise eserin dönemle kurduğu siyasî ve kültürel bağı görünür kılmakta; padişaha eser sunma geleneği ve iktidar tasavvuru açısından ayrı bir anlam katmanı oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, eserin yapı, muhteva ve üslup özellikleri üzerinden değerlendirilmesi ve İslâm ahlâkının kıssa merkezli anlatımla ele alındığı edebî geleneğimize katkı sunarak buna örnek bir eseri ilim alemine tanıtmaktır.