SavedAdd your journal

Journals / Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 1

An Examination of the Turkish Century Education Model Turkish Language Curriculum for Middle Schools within the Context of Language Structures and Lexicon

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı’nın Dil Yapıları ve Söz Varlığı Alanı Bağlamında İncelenmesi

Seçkin Murtaza(Milli Eğitim Bakanlığı)0009-0004-3602-7878
Gülçin Mutlu(İZMİR DEMOKRASİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0996-9104
Sabahattin Deniz(İZMİR DEMOKRASİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-9595-2917
Pages
708–734
Publication Date
2026-09-20
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The results indicated language structures were not treated as one of the fundamental language skills in the curricula with an attempt to abstain from rote learning and traditional form-focused grammar teaching.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study aimed at investigating how the learning domain of “language structures and lexicon”, formerly known as grammar, was structured in the Middle School Turkish Language Course Curriculum (MSTLCC) published by Turkish Ministry of National Education in 2024.
📊
Key Findings & Data:This study sought to answer how language structures and lexicon were dealt with and positioned and how implementational principles and the assessment of these linguistic structures were performed in MSTLCC.
💡
Conclusion & Impact:The results indicated language structures were not treated as one of the fundamental language skills in the curricula with an attempt to abstain from rote learning and traditional form-focused grammar teaching.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:2024 Verileri
⚙️Variables:dil bilgisi · dil yapıları · dokuman analizi

Abstract

This study aimed at investigating how the learning domain of “language structures and lexicon”, formerly known as grammar, was structured in the Middle School Turkish Language Course Curriculum (MSTLCC) published by Turkish Ministry of National Education in 2024. This study sought to answer how language structures and lexicon were dealt with and positioned and how implementational principles and the assessment of these linguistic structures were performed in MSTLCC. Data were gathered via document analysis in this study in which qualitative methodology was employed. The main source of data included the MSTLCC and content analysis was employed to analyze the data. The results indicated language structures were not treated as one of the fundamental language skills in the curricula with an attempt to abstain from rote learning and traditional form-focused grammar teaching. Though it was determined that language structures and lexicon were not expressed among the fundamental learning outcomes in the themes of the curriculum, it was seen based on program's implementation principles that the program text included statements revealing these structures should be presented in line with other language skills. In this essence, it is possible to say that there is some degree of vagueness regarding the degree and extent of which language structures were required to be related with other main language skills. The results also showed language structures listed according to class levels within the text of the curriculum appeared to possess some inconsistencies regarding spiral teaching approach. The results also provided recommendations for future research and pedagogy.

Özet

Bu çalışma, 2024 yılında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda eski adıyla dil bilgisi olan “dil yapıları ve söz varlığı” öğrenme alanının nasıl yapılandırıldığını ayrıntılı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada 2024 yılında geliştirilen Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda dil yapılarının ve söz varlığının nasıl ele alınmış ve konumlandırılmış olduğuna, dil yapıları ve söz varlığı uygulama esasları ile dil yapılarında ölçme değerlendirme uygulamalarının nasıl yapılacağına ilişkin sorulara yanıt aranmıştır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada veriler doküman incelemesi tekniği ile elde edilmiştir. Çalışmanın ana veri kaynağı olarak Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı kullanılmış ve ilgili dokümandan elde edilen verilerin çözümlenmesinde içerik analizi yönteminden yararlanılmıştır. Çalışma sonuçları mevcut programda dil yapılarının ezberci anlayıştan ve geleneksel yapı odaklı dil bilgisi öğretiminden uzak durmak adına temel dil becerilerinden birisi gibi ele alınmadığını ve işlevsel bir bakış açısı ile uygulamada ihtiyaç duyulduğunda işe koşulması gereken yapılar olarak değerlendirildiğini göstermektedir. Ayrıca söz varlığı ve dil yapılarının öğretim programının öğrenme temalarında temel öğrenme çıktıları arasında ifade edilmemiş oldukları tespit edilmekle birlikte, bu unsurların program metninde programın uygulama esasları bağlamında diğer dil becerileriyle ilişkilendirilerek sunulması gerektiğine yönelik ifadelere yer verildiği görülmüştür. Bu noktada, dil yapılarının hangi temel dil becerileriyle ne derecede ve ne şekilde ilişkilendirilmesi gerektiğine yönelik bir belirsizliğin varlığından söz etmek mümkündür. Çalışma sonuçları program metninde sınıf düzeyleri bağlamında listelenen dil yapılarının sarmal öğretim yaklaşımı hususunda birtakım tutarsızlıklarının olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen sonuçlar dahilinde dil yapıları ve söz varlığı unsurlarının daha etkili öğretimine ve gelecekte bu alanda yürütülecek araştırmalara yönelik bazı önerilere yer verilmiştir.

🔖

Cite This Article

Murtaza, S., Mutlu, G., Deniz, S. (2026). An Examination of the Turkish Century Education Model Turkish Language Curriculum for Middle Schools within the Context of Language Structures and Lexicon. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 1, 708–734. https://doi.org/10.31464/jlere.1921529

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (67)

  1. Armut, M. & Başar, T. (2025). Türkçe 5. sınıf ders kitabındaki etkinliklerin işlev temelli dil yapıları / söz varlığı ve taksonomik düzeyleri. Millî Eğitim, 54(1), 709–758. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1710286
  2. Bakar, E. & Köse, Ş. (2019). Temel eğitimde güncel öğretim programlarının hazırlık süreci. Millî Eğitim, Özel Sayı 1, 917–926.
  3. Banaz, E. (2024). 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortaokul Türkçe dersi öğretim programının dijital okuryazarlık açısından incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 279–290. https://doi.org/10.48066/kusob.1483671
  4. Bellon, J. J., & Handler, J. R. (1982). Curriculum development and evaluation: A design for improvement. Kendall/Hunt.
  5. Briggs, L. J. (1967). Sequencing of instruction in relation to hierarchies of competence (Final report). American Institutes for Research. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED018975.pdf
  6. Brown, H. D. (2007). Teaching by principles: An interactive approach to language pedagogy (3rd ed.). Pearson.
  7. Bruner, J. (1960). The process of education. Harvard University Press.
  8. Büyükkaragöz, S. S., & Çivi, C. (1994). Genel öğretim metotları. Atlas Kitabevi.
  9. Can, F., & Kardaş, M. N. (2024). 2024 Türkçe dersi öğretim programlarının bilişsel ve üstbilişsel stratejiler açısından incelenmesi. İçtimaiyat, 166–185. https://doi.org/10.33709/ictimaiyat.1533868
  10. Canale, M., & Swain, M. (1980). Theoretical bases of communicative approaches to second language teaching and testing. Applied Linguistics, 1(1), 1-47. https://doi.org/10.1093/applin/I.1.1
  11. Caswell, H. L., & Campell, D. S. (1935). Curriculum development. American Book Company.
  12. Chomsky, N. (1985). Aspects of the theory of syntax (14th ed.). The M.I.T Press. https://www.colinphillips.net/wp-content/uploads/2015/09/chomsky1965-ch1.pdf
  13. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). Sage.
  14. Cummins, J. (2000). Language, power and pedagogy: Bilingual children in the crossfire. Multilingual Matters.
  15. Dağ, G. (2024). Türkçe ders kitaplarındaki edat etkinliklerinin işlev temelli dil yapıları ve söz varlığı kazanımlarına göre incelenmesi (Tez No. 909384). [Yüksek lisans tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  16. Demir, E., Cüm, B. I., Kul, N., & Gündem, A. (2025). Türkçe öğretmenlerinin 2024 ortaokul Türkçe dersi öğretim programı’nın (5, 6, 7 ve 8. sınıf) ölçme ve değerlendirme yaklaşımı hakkındaki görüşleri. Journal of Curriculum and Educational Studies, 3(5), 122–152. https://doi.org/10.5281/zenodo.15680687
  17. Demirel, Ö. (2004). Öğretimi planlama ve değerlendirme: Öğretme sanatı. Pegem A Yayıncılık.
  18. Ercan, M., & Doğan Kahtalı, B. (2024). Türkçe öğretmenlerinin bakışıyla ana dili eğitiminde dil bilgisinden dil yapılarına geçiş. İ. Taşçıoğlu ve H. Gökçen Çetinkaya (Ed.), 11th international European congress on scientific research full textbook (ss. 444–456) içinde. Institute of Economic Development and Social Researches Publications.
  19. Eroğlu, A. (2025). 21. yüzyıl becerileri bağlamında 2024 Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 14(2), 587–600. https://doi.org/10.7884/teke.1621698
  20. Eroğlu, A. & Kalyoncu, M. R. (2026). 2024 Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı’na yönelik öğretim elemanı, öğretmen ve öğretmen adayı görüşleri. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 12(1), 45–75. https://doi.org/10.31464/jlere.1846078
  21. Ertürk, S. (1998). Eğitimde program geliştirme (10. baskı). Meteksan.
  22. Fereday, J., & Muir-Cochrane, E. (2006). Demonstrating rigor using thematic analysis: A hybrid approach of inductive and deductive coding and theme development. International Journal of Qualitative Methods, 5(1), 80–92. https://doi.org/10.1177/160940690600500107
  23. Goodman, K. S. (1967). Reading: A psycholinguistic guessing game. Journal of the Reading Specialist, 6(4), 126–135. https://doi.org/10.1080/19388076709556976
  24. Goodman, K. S. (1986). What’s whole in whole language? A parent/teacher guide to children’s learning. Heinemann.
  25. Görgen, İ. (2019). Program geliştirmede temel kavramlar. H. Şeker (Ed.), Eğitimde program geliştirme: Kavramlar yaklaşımlar (5. baskı, ss. 1–18) içinde. Anı Yayıncılık.
  26. Hızal, A. (1983). Uzaktan eğitim süreçleri ve yazılı gereçler (Yayın No: 122). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları.
  27. Hymes, D. (1972). On communicative competence. In J. B. Pride & J. Holmes (Eds.), Sociolinguistics (pp. 269–293). Penguin Books.
  28. İşman, A., & Eskicumalı, A. (1999). Eğitimde planlama ve değerlendirme. Değişim Yayınları.
  29. Karagöl, E. (2025). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı (2024): Yenilenmiş Bloom taksonomisi bağlamında alan becerilerine eleştirel bakış. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (49), 1–28. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1613117
  30. Karakoç Öztürk, B., & Alyaprak, A. M. (2024). 2019 ve 2024 ortaokul Türkçe dersi öğretim programlarının eğitim programı ögeleri açısından değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 9(2), 1122–1158. https://doi.org/10.32321/cutad.1558058
  31. Katz, J. J. (1966). The philosophy of language. Harper & Row.
  32. Kaya, M., & Aydın, E. (2024). 2019 Türkçe dersi öğretim programı ile 2024 Türkçe dersi öğretim programının karşılaştırılması. Harran Maarif Dergisi, 9(1), 108–146. https://doi.org/10.22596/hej.1482003
  33. Kayman, F., & Özdemir, H. (2025). 2024 ortaokul Türkçe dersi öğretim programı: Öğretmen görüşleri ve öneriler. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 14(2), 517–531. https://doi.org/10.30703/cije.1567388
  34. Memiş, M., & Kalyoncu, M. R. (2024). 2024 Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı ile 2019 Türkçe dersi öğretim programının karşılaştırmalı incelenmesi. International Journal of Language Academy, 12(2), 176–199. https://doi.org/10.29228/ijla.76352
  35. Mete, G. (2017). Ortaokul Türkçe dil bilgisi öğretimine ilişkin öğretmen görüşleri. International Journal of Language Academy, 5(3), 306–328. https://doi.org/10.18033/ijla.3604
  36. Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis. Sage.
  37. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024a). Türkiye yüzyılı maarif modeli öğretim programları ortak metni. https://tymm.meb.gov.tr/upload/brosur/ortak_metin.pdf
  38. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024b). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı. https://tymm.meb.gov.tr/ogretim-programlari/ders/ortaokul-turkce-dersi
  39. Moffett, J. (1968). Teaching the universe of discourse. Houghton Mifflin.
  40. Mutlu, G. (2020). A look into curriculum evaluation and curriculum evaluation models. In O. Zahal ve K. Baş (Ed.), Theory and research in educational sciences II (pp. 228–245). Gece Publishing.
  41. Mutlu, G., & Anılan, H. (2025). Eğitim programı ve ilgili temel kavramlar. Ş. S. Anagün, B. Anılan, & Z. M. Demir (Ed.), 21.yy öğrenen ve öğretenler için fen bilimleri öğretim programı (ss. 1–14) içinde Vizetek Yayınları.
  42. Olgun, C. K. (2008). Nitel araştırmalarda içerik analizi tekniği. Sosyoloji Notları, 66–70.
  43. Ornstein, A. C., & Hunkins, F. P. (2018). Curriculum: Foundations, principles, and issues (7th ed.). Pearson.
  44. Oxford, R. L. (2001). Integrated skills in the ESL/EFL classroom (ERIC Digest No. ED456670). ERIC Clearinghouse on Languages and Linguistics. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED456670.pdf
  45. Özden, Y. (1997). Öğrenme ve öğretme. Pegem Yayınları.
  46. Özkan, N. K. (2025). Türkiye yüzyılı maarif modeli 2024 ortaokul Türkçe dersi öğretim programında üst düzey düşünme becerileri. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 68–89. https://doi.org/10.48066/kusob.1611586
  47. Özmantar, M. F., Akkoç, H., Kuşdemir Kayıran, B., & Özyurt, M. (Ed.). (2018). Ortaokul matematik öğretim programları: Tarihsel bir inceleme. Pegem Akademi.
  48. Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (3rd ed.). Sage.
  49. Pinar, W. F. (2004). What is curriculum theory? Lawrence Erlbaum Associates, Inc.
  50. Popkewitz, T. S. (2011). Curriculum history, schooling and the history of the present. History of Education, 40(1), 1–19. https://doi.org/10.1080/0046760X.2010.507222
  51. Posner, G. J. (1974). The extensiveness of curriculum structure: A conceptual scheme. Review of Educational Research, 44(4), 401–407. https://www.jstor.org/stable/1170099
  52. Priestley, M., & Nieveen, N. (2020). Understanding curriculum. In Chartered College of Teaching (Ed.), The early career framework handbook (pp. 135–143). Sage.
  53. Richards, J. C. (2006). Communicative language teaching today. Cambridge University Press.
  54. Saylor, J. G., Alexander, W. M., & Lewis, A. J. (1981). Curriculum planning for better teaching and learning. Holt, Rinehart and Winston.
  55. Schrader, B. H. (1972). Function and group as unifying themes in secondary school algebra [Unpublished doctoral dissertation]. State University of New York at Albany.
  56. Sönmez, V. (2012). Program geliştirmede öğretmen elkitabı. (17. baskı). Anı Yayıncılık.
  57. Stake, R. E. (1967). The countenance of educational evaluation. Teachers College Record, 68(7), 523–540. http://www.tcrecord.org/Content.asp?ContentId=2184
  58. Stufflebeam, D. L. (1971, 24 Şubat). The relevance of the CIPP evaluation model for educational accountability [Konferans bildirisi]. Annual meeting of the American Association of School Administrators, Atlantic City, NJ, Amerika Birleşik Devletleri. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED062385.pdf
  59. Taba, H. (1962). Curriculum development: theory and practice. Harcourt, Brace & World.
  60. Talancı, Ş. S. (2025). 2006, 2019 ve 2024 Türkçe dersi öğretim programlarında dil yapılarının sınıf düzeylerine göre dağılımının karşılaştırmalı analizi. Uluslararası Akademik Dil Eğitimi Kültürel Çalışmalar Dergisi, 1(1), 10–30. https://www.ulakdil.com/index.php/pub/article/view/2
  61. Tanner, D., & Tanner, L. (1980). Curriculum development: Theory into practice. Merrill.
  62. Trilling, B., & Fadel, C. (2009). 21st century skills: Learning for life in our times. Jossey-Bass/Wiley.
  63. Tyler, R. W. (1949). Basic principles of curriculum and instruction. University of Chicago Press.
  64. Varış, F. (1988). Eğitimde program geliştirme “teori ve teknikler” (4. Baskı). Ankara Üniversitesi Basımevi.
  65. Wheeler, D. K. (1976). Curricular questions and model answers. Vestes, 19, 52–55. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ146774.pdf
  66. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Seçkin Yayıncılık.
  67. Yıldırım, N. (2025). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programının (Türkiye yüzyılı maarif modeli-2024) konuşma öğrenme alanı bağlamında değerlendirilmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 14(2), 568–586. https://doi.org/10.7884/teke.1598993