SavedAdd your journal

Journals / Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 1

The Effect of the Reading Apprenticeship Approach on Seventh Grade Students’ Reading Comprehension and Summarization Skills

Okuma Çıraklığı Yaklaşımının Yedinci Sınıf Öğrencilerinin Okuduğunu Anlama ve Özetleme Becerilerine Etkisi

Hatice Altun Alkan(Denizli Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü)0000-0003-3324-774X
Derya Yaylı(PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ)0000-0002-4938-0687
Pages
326–357
Publication Date
2026-03-01
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The findings revealed that students’ summarization achievement was at a moderate level, while their self-efficacy perceptions were at an adequate level.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The purpose of this study is to investigate the effects of instructional practices developed based on the Reading Apprenticeship Approach on seventh-grade students’ comprehension and summarization of narrative texts, as well as their self-efficacy perceptions and attitudes toward summarization.
📊
Key Findings & Data:The study employed an embedded mixed-methods experimental design and was conducted with 59 seventh-grade students attending a public middle school.
💡
Conclusion & Impact:The findings revealed that students’ summarization achievement was at a moderate level, while their self-efficacy perceptions were at an adequate level.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Özetleme · okuma çıraklığı · okuduğunu anlama

Abstract

The purpose of this study is to investigate the effects of instructional practices developed based on the Reading Apprenticeship Approach on seventh-grade students’ comprehension and summarization of narrative texts, as well as their self-efficacy perceptions and attitudes toward summarization. The study employed an embedded mixed-methods experimental design and was conducted with 59 seventh-grade students attending a public middle school. Quantitative data were collected using a Reading Comprehension Test, the Narrative Summary Evaluation Tool, the Attitude Toward Summarization Scale, and the Summarization Self-Efficacy Scale. Qualitative data were obtained through semi-structured interviews and reflective journals to gain a deeper understanding of the research process and outcomes. The findings revealed that students’ summarization achievement was at a moderate level, while their self-efficacy perceptions were at an adequate level. Overall, the results indicate that instructional processes and activities designed in line with the Reading Apprenticeship Approach positively influence students’ narrative text comprehension and summarization skills, as well as their self-efficacy perceptions and attitudes toward summarization. Keywords: Summarizing, reading apprenticeship, reading comprehension, summarizing attitude, summarizing self-efficacy perception.

Özet

Bu araştırmanın amacı, Okuma Çıraklığı Yaklaşımı ile geliştirilen eğitim durumlarının, yedinci sınıf öğrencilerinin öyküleyici metinleri anlama ve özetleme başarılarını, özetleme konusundaki özyeterlik algılarını ve tutumlarını nasıl etkilediğini incelemektir. Çalışma, karma gömülü deneysel desen (iç içe desen) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma, bir devlet okulunda yedinci sınıfta öğrenim gören 59 öğrencinin katılımıyla yürütülmüştür. Katılımcıların özetleme becerileri, “Okuduğunu Anlama Testi, Öykü Özeti Değerlendirme Aracı” kullanılarak öğrencilerin yazdıkları özet metinlerin puanlanmasıyla belirlenmiştir. Bunun yanında, öğrencilerin özetleme tutumları “Özetlemeye Yönelik Tutum Ölçeği” ile özetleme özyeterlik algıları ise “Özetleme Özyeterlik Ölçeği” ile ölçülmüştür. Araştırmanın nitel verileri ise ele alınan konuya ilişkin daha ayrıntılı bir görünüm sunmak için yarı yapılandırılmış görüşmeler ve yansıtıcı günlükler aracılığıyla toplanmıştır. Bulgulara göre öğrencilerin özetleme başarıları orta ve özyeterlik algıları yeterli düzeydedir. Elde edilen sonuçlar, Okuma Çıraklığı Yaklaşımı doğrultusunda düzenlenen eğitim süreçlerinin ve etkinliklerin, öyküleyici metinleri anlama ve özetleme becerileri üzerinde, özyeterlik algılarında ve tutumlarında olumlu bir etki oluşturduğunu göstermektedir. Anahtar sözcükler: Özetleme, okuma çıraklığı, okuduğunu anlama, özetleme tutumu, özetleme özyeterlik algısı.

🔖

Cite This Article

Alkan, H. A., Yaylı, D. (2026). The Effect of the Reading Apprenticeship Approach on Seventh Grade Students’ Reading Comprehension and Summarization Skills. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 1, 326–357. https://doi.org/10.31464/jlere.1800642

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (73)

  1. Akyol, H. (2019). Türkçe ilk okuma ve yazma öğretimi (12. bs.). Pegem Akademi.
  2. Alan, B. (2016). Özetleme stratejisinin doğrudan öğretiminin öğrencilerin özetleme başarısı üzerindeki etkisi. Journal of Teacher Education and Educators, 5(3), 315-334.
  3. Altun Alkan, H., ve Çetinkaya, G. (2021). Okuma çıraklığı yaklaşımı. İ. S. Aydın ve Ö. Yahşi (Ed.), PISA ve okuma kültürü (ss. 63–81). Nobel Yayınları.
  4. Altunkaya, H. (2018). Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin okur özyeterlikleri ile okuduklarını anlama becerileri arasındaki ilişki. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(1), 202-219. https://doi.org/10.16916/aded.368192
  5. Arslan, A. (2012). Üniversite öğrencilerinin “topluluk karşısında konuşma” ile ilgili çeşitli görüşleri (Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi örneği). Turkish Studies, 7(3), 221-231. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.3360
  6. Atmaca, Ç., Çetinkaya, G. ve Polat, B. (2024). Türkçe ve İngilizce öğretmeni adaylarının başarı düzeyleri, öz-yeterlik algıları ve özetleme becerisine ilişkin tutumları. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 162-180. https://doi.org/10.14686/buefad.1267032
  7. Aydın, Y. (2022). Özetleme stratejileri eğitiminin 7. sınıf öğrencilerinin özetleme başarısına etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
  8. Bahap Kudret, Z. ve Baydık, B. (2016). Başarılı ve başarısız dördüncü sınıf okuyucularının okuduğunu anlama ve özetleme becerileri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 17(3), 317-346. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.268558
  9. Bahçıvan, K. ve Çetinkaya, G. (2021). Ortaokul öğrencilerinin özetleme başarıları ile özetlemeye yönelik tutumları ve özyeterlik algıları arasındaki ilişki. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 137-162. https://doi.org/10.33400/kuje.907447
  10. Bandura, A. (1993). Perceived self- efficacy in cognitive development and functioning. Educational Psychologist, 28(2), 117-148.
  11. Bogaerds-Hazenberg, S. T. M., Evers-Vermeul, J., & Van den Bergh, H. (2020). A metaanalysis on the effects of text structure instruction on reading comprehension in the upper elementary grades. Reading Research Quarterly, 56(3), 435-462. https://doi.org/10.1002/rrq.311
  12. Bong, M. (2006). Asking the right question: How confident are you that you could successfully perform these tasks. In F. Pajares and T. Urdan (Eds), Self-Efficacy Beliefs of Adolescents (pp. 287-305). Greenwich, CT: Information Age.
  13. Brown, A. L., Day, J. D. & Jones, R. S. (1983). The development of plans for summarizing texts. Child Development, 54(4), 968-979.
  14. Bulut, P. (2013). İlköğretim 5. sınıf öğrencileri ve öğretmenlerinin özetleme stratejilerinin değerlendirilmesi: Türkçe dersi örneği [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
  15. Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum (25. Baskı). Pegem Akademi.
  16. Chiang, E., Therriault, D. & Franks, B. (2010). Individual differences in relative metacomprehension accuracy: Variation within and across task manipulations. Metacognition Learning, 5, 121–135. https://doi.org/10.1007/s11409- 009-9052-6
  17. Clark, K. A. (2012). Student attitudes toward writing and the effects on writing progress [Unpublished master’s thesis]. The College at Brockport, State University of New York.
  18. Cohen, L., Manion, L. & Morrison, K. (2000). Research methods in education. (5th Edition). London: Routledge. Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları (Çev. Ed: S. B. Demir). (3. baskı.) Ankara: Eğiten Kitap. (Orijinal çalışmanın basım tarihi 2013).
  19. Çetinkaya, G., & Dikici, A. (2023). Özetleme özyeterlik algısı ölçeğinin geliştirilmesi. Diyalektolog – Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 32, 13–33. https://doi.org/10.29228/diyalektolog.68896
  20. Çetinkaya, G. ve Polat Demir, B. (2017). Özetlemeye yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesi: Güvenirlik ve geçerlik. 9. Uluslararası Türkçenin Eğitim-Öğretimi Kurultayı Bildirileri Kitapçığı, 206-221.
  21. Çetinkaya, G., Şentürk, R. ve Dikici, A. (2020). Özetleme stratejilerinin kullanımı ile özetleme başarımı arasındaki ilişki. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 6(2), 1-17. https://doi.org/10.31464/jlere.763574
  22. Çıkrıkçı, S. S. (2004). İlköğretim öğrencilerinde özetleme becerisinin gelişimi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  23. Dilidüzgün, Ş. (2013). Ortaokul Türkçe derslerinde oku(ma)dan özet yaz(ma)ya. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 46(2), 47-68. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000001294
  24. Dromsky, A. M. (2011). A comparison of two strategies for teaching third graders to summarize information text [Doctoral dissertation]. University of Maryland, Department of Curriculum and Instruction.
  25. Duran, E. ve Özdil, Ş. (2018). Matris tekniğinin metin özetleme becerisine etkisi. Avrasya Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 2(1), 41-58.
  26. Duran, E. ve Özdil, Ş. (2019a). Metin özetleme becerisinin geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması: PQRST tekniği. Milli Eğitim Dergisi, 48(221), 215-230.
  27. Duran, E. ve Özdil, Ş. (2019b). WINDOW tekniğinin metin özetleme becerisinin gelişimine katkısı. Turkish Studies, 14(2), 55-71. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.14845
  28. Elledge, D. (2013). Improving reading comprehension through explicit summarization instruction (Doctoral dissertation). University of Cincinnati.
  29. Epçaçan, C. (2018). Okuduğunu anlama becerisinin gelişiminde özetleme tekniğinin etkisi üzerine bir değerlendirme. Ekev Akademi Dergisi, 74, 11-30.
  30. Eroğlu, B. (2019). Ortaokul öğrencilerinin özetleme tutumlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
  31. Eyüp, B., Stebler, M. Z. & Uzuner Yurt, S. (2012). Türkçe öğretmeni adaylarının özetleme stratejilerini kullanmadaki eğilimleri. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 1(1), 22-30.
  32. Foster, K. (2020). The effects of math literacy utilizing a reading apprenticeship framework on math achievement of analytic geometry students [Unpublished doctoral dissertation]. Mercer University.
  33. Geary, K. D. (2018). The effects of “reading apprenticeship” on teacher instruction and student learning [Doctoral dissertation, Indiana University]. Indiana University, School of Education.
  34. Goodrich, A. H. (2001). The Effects of ınstructional rubrics on learning to write. Current Issues in Education, 4(4), 1-28.
  35. Görgen, İ. (2015). The extent to which pre-service Turkish language and literature teachers could apply summarizing rules in informative texts. Educational Research and Reviews, 10(3), 308-312. https://doi.org/10.5897/ERR2014.1941
  36. Güneş, F. (2013). Türkçe öğretimi yaklaşımlar ve modeller. Pegem Akademi.
  37. Greenleaf, C. (2011). Cracking the code for academic literacy. R & D Alert, 12(3), 4-5.
  38. Hamzadayı, E. ve Demir, B. (2022). Ortaokul öğrencilerinin özetleme öz yeterliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası Filoloji Bengü, 2(1), 25-39. https://doi.org/10.29228/filolojibengu.13
  39. Harrington, D. L. (2014). You can’t just jump into the icy pool of metacognition: The value of networking and community building in California community colleges reading apprenticeship project [Doctoral dissertation]. University of California, Los Angeles.
  40. İnnalı, H. Ö. ve Aydın, İ. S. (2014). İlköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinin okur öz yeterliklerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Turkish Studies, 9(9), 651-682. https://doi.org/10.7827/turkishstudies.7132
  41. Karadağ, Ö. (2019). Türkçe ders kitaplarında yer alan özetleme etkinlikleri üzerine bir değerlendirme. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 7(2), 469-485. https://doi.org/10.16916/aded.44929yurt
  42. Karatay, H. ve Okur, S. (2012). Öğretmen adaylarının öyküleyici ve bilgilendirici metinleri özetleme becerileri. The Journal of Academic Social Science Studies, 5(7), 399-420. https://doi.org/10.9761/JASSS_243
  43. Kaya, K. (2021). Anlama eğitiminde konu ana fikir özetleme öğretiminin program, ders kitabı ve öğretmen görüşleri çerçevesinde değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
  44. Kaya, K., ve Kurudayıoğlu, M. (2021). Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarının özetleme öğretimi açısından incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(2), 1143- 1159. https://doi.org/10.37217/tebd.996050
  45. Kintsch, W., & Van Dijk, T. A. (1978). Toward a model of text comprehension and production. Psychological Review, 85(5), 363–394.
  46. Knapp, N. F. & Winsor, P. A. (1998). A reading apprenticeship for delayed primary readers, Literacy Research and Instruction, 38(1), 13-29. https://doi.org/10.1080/19388079809558275
  47. Kocaoğlu, S. (2023). Ortaokul öğrencilerinin özetleme becerilerini kullanmada dijital hikâyelerin etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
  48. Lowery, D. C. (2010). A comparison of the effects of instruction using traditional methods to instruction using reading apprenticeship [Unpublished doctoral dissertation]. Mississippi State University.
  49. Marly, A. L. (1999). Examining the nature of interactions which facilitate learning and impact reading achievement during a reading apprenticeship: A case study of at-risk adolescent readers [Unpublished doctoral dissertation]. University of North Texas.
  50. McKenna, M., Kear, D., & Ellsworth, R. (1995). Children’s attitudes toward reading: A national survey. Reading Research Quarterly, 30(4), 934-956. https://doi.org/10.2307/748205
  51. Pambianchi, L. C. (2017). Literature circles in a fifth grade classroom: A qualitative study examining how the teacher and students used literature circles and the impact they have on student learning [Unpublished doctoral dissertation]. Mississippi State University.
  52. Peura, P., Aro, T., Viholainen, H., Raikkönen, E., Usher, E. L., Soryo, R. & Aro, M. (2019). Reading self-efficacy and reading fluency development among primary school children: Does specificity of self-efficacy matter? Learning and Individual Differences, 73, 67-68. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2019.05.007
  53. Phillips, D. C. & Soltis, J. F. (2004). Perspectives on learning. New York: Teachers College Press.
  54. Schoenbach, R., Braunger, J. Greenleaf, C. & Litman, C. (2003). Apprenticing adolescents to reading in subject-area classrooms. Phi Delta Kappan, 85(2),133-138. https://doi.org/10.1177/003172170308500208
  55. Schoenbach, R., Greenleaf, C. & Murphy, L. (2012). Reading for understanding: How reading apprenticeship ımproves disciplinary learning in secondary and college classrooms. New York: John Wiley & Sons.
  56. Seidlhofer, B. (1991). Discourse analysis for summarisation [Doctoral dissertation]. University of London.
  57. Sever, S. (2015). Türkçe öğretimi ve tam öğrenme. Anı Yayıncılık.
  58. Sever, S., Kaya, Z., ve Aslan, C. (2011). Etkinliklerle Türkçe öğretimi. İzmir: TUDEM.
  59. Smith, F. (1997). Reading without nonsense (3rd ed.). New York, NY: Teachers College Press.
  60. Stevens, E. A. (2018). The effects of a text structure and paraphrasing intervention on the main idea generation and reading comprehension of struggling readers in grades 4 and 5 [Doctoral dissertation]. The University of Texas at Austin.
  61. Sulak, S. E. ve Arslan, Ş. (2017). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin özetleme stratejisini kullanma düzeyinin incelenmesi. Sınırsız Eğitim ve Araştırma Dergisi, 2(1), 63-77. https://doi.org/10.29250/sead.292372
  62. Susar Kırmızı F. ve Akkaya, N. (2009). University students for using the summarizing strategies. Procedia Social and Behavirol Sciences, 1, 2496-2499. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2009.01.440
  63. Susar-Kırmızı, F. ve Akkaya, N. (2011). İlköğretimde özetleme stratejilerinin kullanımına ilişkin nitel bir araştırma. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41, 267- 277.
  64. Tavşanlı, Ö. F. (2014). Grafik örgütleyicilerin ilköğretim 4. sınıf öğrencilerinin bilgilendirici metinleri çözümleme ve özetleme başarıları üzerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Akdeniz Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
  65. Ulaş, M. M. ve Yılmaz, M. (2021). SQ4R stratejisinin okuduğunu anlamayı geliştirmedeki önemi. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 7(49): 1997-2003. https://doi.org/10.31576/smryj.1017
  66. Ülper, H. (2010). Okuma ve anlamlandırma becerilerinin kazandırılması. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
  67. Ülper, H. ve Akkök, A. E (2010). The effect of using expository text structure as a strategy on summarization, Limon E. Kattington (Ed.), Handbook of Curriculum Development, Nova Science Publishers.
  68. Ülper, H., Çetinkaya, G. ve Bayat, N. (2017). Okuduğunu anlama testinin geliştirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 18(1), 175–190.
  69. Ülper, H. ve Şirin, A.N. (2019). Okuma anlama düzeyleriyle özyeterlik algısı arasındaki ilişki bağlamında ortaokul öğrencilerinin görünümleri. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 48, 1-14. https://doi.org/10.9779/pauefd.487556
  70. Wenden, A. (1991). Learner strategies for learner autonomy. Prentice Hall.
  71. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes (M. Cole, V. John- Steiner, S. Scribner, & E. Souberman, Eds.). Harvard University Press.
  72. Zimmerman, B. & Bandura, A. (1994). Impact of self-regulatory influences on writing course attainment. American Educational Research Journal, 31(4), 845-862. https://doi.org/10.3102/00028312031004845
  73. Zumbrunn, S., Broda, M., Varier, D., & Conklin, S. (2019). Examining the multidimensional role of self-efficacy for writing on student writing self-regulation and grades in elementary and high school. British Journal of Educational Psychology, 90(3), 580 603. https://doi.org/10.1111/bjep.12315