AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe article also draws attention to the gap in domestic law governing judicial AI use and underlines the need for Turkish legal scholarship to establish a theoretical foundation in this area.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
The integration of artificial intelligence into civil proceedings has gained considerable ground, spanning a broad range of applications from legal research and document analysis to automated draft decision generation. This article examines these developments not from the perspective of their practical advantages but in terms of their compatibility with fundamental procedural principles. The article’s starting point is the observation that procedural principles do not carry equal legal weight, and that the relationship between AI applications and each principle therefore requires separate assessment. Principles rooted directly in constitutional or international law provide a strong safeguard against AI applications, while principles resting solely on statutory grounds remain within the legislature’s broader discretion to reform. Within this framework, the article examines fundamental principles separately: the right to seek legal remedies and effective access to court, the lawful judge principle, judicial independence and impartiality, the principles of publicity and immediacy, the right to be heard, equality of arms, the right to a hearing within a reasonable time and the principle of procedural economy. The article argues that placing AI in a decision-making role raises serious constitutional concerns with respect to the lawful judge principle and the right to be heard, and that threats to judicial independence manifest not through direct interference but from within the decision-making process itself. With regard to equality of arms, it is further contended that the structural asymmetry in access to AI tools requires an active response from the state. In terms of procedural economy, it is emphasised that efficiency is not an end in itself but must serve other principles of adjudication, and that dependence on artificial intelligence infrastructure poses risks in terms of systemic continuity. The article also draws attention to the gap in domestic law governing judicial AI use and underlines the need for Turkish legal scholarship to establish a theoretical foundation in this area.
Özet
Yapay zekânın medeni yargılama süreçlerine entegrasyonu, hukuki araştırma ve belge analizinden otomatik karar taslağı üretimine uzanan geniş bir uygulama alanı kazanmaktadır. Bu makale söz konusu gelişmeyi pratik avantajları bakımından değil, temel yargılama ilkeleriyle uyumu açısından ele almaktadır. Makalenin çıkış noktasını, yargılama ilkelerinin hepsinin aynı hukuki değeri taşımadığı ve bu nedenle yapay zekâ uygulamalarının her ilkeyle ilişkisinin ayrı bir değerlendirmeyi gerektirdiği tespiti oluşturmaktadır. Doğrudan anayasal zemine oturan ilkeler yapay zekâ uygulamaları karşısında güçlü bir güvence oluştururken, salt kanunî zemine oturan ilkeler yasama organının daha geniş bir takdir yetkisiyle yeniden düzenleyebileceği bir alanda kalmaktadır. Bu çerçevede makale, hak arama özgürlüğü ve mahkemeye etkin erişim, kanuni hâkim ilkesi, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı, aleniyet ve doğrudanlık ilkeleri, hukukî dinlenilme hakkı, silahların eşitliği, makul sürede yargılanma hakkı ile usul ekonomisi ilkesi olmak üzere temel ilkeleri ayrı ayrı incelemektedir. Yapay zekânın karar verici konumuna yerleştirilmesinin kanuni hâkim ilkesi ve hukukî dinlenilme hakkı bakımından ciddi anayasal sorunlar doğurduğu, yargı bağımsızlığına yönelik tehlikelerin ise doğrudan müdahale biçiminde değil karar sürecinin içinden işleyerek tezahür ettiği savunulmaktadır. Silahların eşitliği ilkesi bakımından ise yapay zekâ araçlarına erişimdeki yapısal eşitsizliğin devletten aktif bir tutum gerektirdiği ileri sürülmektedir. Usul ekonomisi bakımından verimliliğin başlı başına bir amaç olmadığı, diğer yargılama ilkelerine hizmet etmesi gerektiği ve yapay zekâ altyapısına bağımlılığın sistemsel süreklilik açısından riskler doğurduğu vurgulanmaktadır. Makale ayrıca yargısal yapay zekâ kullanımını düzenleyen iç hukuk boşluğuna dikkat çekmekte ve Türk öğretisinin bu alanda teorik bir zemin oluşturma ihtiyacını vurgulamaktadır.