SavedAdd your journal

Journals / İlahiyat Akademi / 2026 / Sayı: 23

Hurūf al-Jarr and Anticipated Usage Problems Among Native Turkish-Speaking Students

Harf-i Cerler ve Anadili Türkçe Olan Öğrencilerde Öngörülen Kullanım Problemleri

Muhammed Çiçek(BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3413-8107
Pages
237–264
Publication Date
2026-06-27
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

This contributes to improving the quality of Arabic language teaching.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Hurūf al-jarr have an important place in various linguistic topics.
📊
Key Findings & Data:This importance derives from the functional role they undertake in Arabic sentences and different linguistic structures.
💡
Conclusion & Impact:This contributes to improving the quality of Arabic language teaching.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Arap Dili · Nahiv · Harf-i Cerler

Abstract

Hurūf al-jarr have an important place in various linguistic topics. This importance derives from the functional role they undertake in Arabic sentences and different linguistic structures. Through these particles, semantic relations can be established between different types of nouns and verbs. At the same time, within the threefold classification consisting of noun, verb, and particle, prepositions constitute one of the word classes forming the main core of sentence structure. In conducting this study, a descriptive-analytical method was followed. In the first stage, Arabic prepositions and their corresponding linguistic elements in Turkish were examined. Within this scope, meanings such as location, direction, and separation, which show common features in both languages, were addressed. It has been explained that these meanings expressed through Arabic prepositions are met in Turkish through case suffixes. These meanings are expressed in Turkish by the dative case suffix “-e/-a”, the locative case suffix “-de/-da/-te/-ta”, and the ablative case suffix “-den/-dan/-ten/-tan”. In addition, it has been revealed that some Turkish words are also used as linguistic equivalents of certain Arabic prepositions. In the continuation of the study, issues related to incorrect usage forms of prepositions in various linguistic structures were addressed. It was predicted that students whose native language is Turkish are open to making errors during the use of prepositions. These errors often occur involuntarily and take place beyond the learner’s control. Since error is, by its nature, an undesirable situation in language learning. As a result of examining Arabic and Turkish linguistic phenomena, it has been determined that Turkish native speakers may encounter predictable linguistic errors regarding the use of Arabic prepositions. These errors mainly appear in three forms: replacing a correct preposition with an incorrect one, omitting a preposition in contexts where it is required, or using a preposition in contexts where it should not be used. This study has identified several reasons preventing students from using prepositions correctly. The primary reason is the insufficient knowledge of prepositional meanings by students, considered the most complex among these reasons. In addition, differences between preposition types and Turkish equivalents, the distinction between transitivity and intransitivity in Arabic and Turkish, the internal semantic variation of prepositions, and the idiosyncratic nature of some complex Arabic structures are also among these reasons. The study concludes with recommendations for those concerned with teaching Arabic as a foreign language. It is emphasized that special and planned instructional efforts are necessary in order to prevent incorrect use of prepositions by students whose native language is Turkish and to minimize the negative effects arising from such incorrect usage. This contributes to improving the quality of Arabic language teaching.

Özet

Harf-i cerler, çeşitli dilbilimsel konular içerisinde önemli bir yere sahiptir. Bu önem, harf-i cerlerin Arapça cümlelerde ve farklı dilsel yapılarda üstlendikleri işlevsel rolden kaynaklanmaktadır. Zira harf-i cerler aracılığıyla, farklı türdeki isimler ile fiiller arasında anlamsal ilişkiler kurulabilmektedir. Aynı zamanda harf-i cerler, isim, fiil ve harften oluşan üçlü kelime sınıflandırması içerisinde yer alan ve cümle yapısının ana çekirdeğini oluşturan kelimenin türlerinden birini teşkil etmektedir. Bu çalışmanın yürütülmesinde betimleyici-analitik yöntem izlenmiştir. İlk aşamada, Arapçadaki harf-i cerler ile Türkçede bunlara karşılık gelen dilsel unsurlar ele alınmıştır. Bu kapsamda, harf-i cerlerin taşıdığı, başta bulunma, yönelme ve ayrılma gibi her iki dilde ortak özellikler sergileyen çeşitli anlamlar üzerinde durulmuştur. Arapçada harf-i cerler aracılığıyla ifade edilen bu anlamların, Türkçede hâl ekleri olarak adlandırılan birtakım ekler yoluyla karşılandığı açıklanmıştır. Bu anlamların Türkçede yönelme hâl eki “-e” / “-a”, bulunma hâl eki “-de” / “-da” / “-te” / “-ta” ve ayrılma hâl eki “-den” / “-dan” / “-ten” / “-tan” aracılığıyla ifade edildiğine yer verilmiştir. Bunun yanı sıra bazı Türkçe sözcüklerin de kimi Arapça harf-i cerlerin dilsel karşılıkları olarak kullanıldığı ortaya konmuştur. Çalışmanın devamında, harf-i cerlerin çeşitli dilsel yapılarda doğru olmayan kullanım biçimlerine ilişkin bazı konular ele alınmıştır. Anadili Türkçe olan öğrencilerin, harf-i cer kullanımı sırasında hata yapmaya açık oldukları öngörülmüştür. Bu hatalar çoğu zaman öğrenciden istem dışı olarak ortaya çıkmakta ve onun denetimi dışında gerçekleştiği düşünülmektedir. Arapça ve Türkçeye ilişkin dilsel olguların dikkatle incelenmesi sonucunda, anadili Türkçe olan öğrencilerin Arapça harf-i cer kullanımı konusunda önceden öngörülebilecek dilsel hatalarla karşı karşıya gelebilecekleri tespit edilmiştir. Bu hataların ortaya çıkış biçimleri temelde, doğru bir harf-i cerin yanlış bir harf-i cerle değiştirilmesi, harf-i cerin kullanılmasının gerekli olduğu bağlamlarda ihmal edilmesi ya da kullanılmaması gereken durumlarda harf-i cerin kullanımına başvurulması şeklinde görülmektedir. Bu çalışma sonucunda, öğrencilerin harf-i cerleri doğru biçimde kullanmalarını engelleyen birtakım nedenler saptanmıştır. Bu nedenlerin başında, öğrenciler tarafından harf-i cerlerin anlamlarının yeterince bilinmemesi gelmekte olup, bu durum nedenler arasında en karmaşık olanı olarak değerlendirilmektedir. Bunun yanı sıra, harf-i cerin türü ile Türkçedeki karşılığı arasındaki farklılık, Arapça ve Türkçe arasında geçişlilik ve geçişsizlik meselesindeki ayrım, harf-i cerin kendi içindeki anlamsal farklılığı ve son olarak Arapçadaki bazı karmaşık yapıların kendine özgü niteliği de bu nedenler arasında yer almaktadır. Çalışma, Arapçanın yabancı dil olarak öğretimi alanında ilgili kişilere yönelik bazı önerilerle sonuçlandırılmıştır. Ana dili Türkçe olan öğrencilerin harf-i cerleri yanlış kullanmasının önlenmesi ve bu yanlış kullanımdan doğabilecek olumsuz etkilerin minimize edilmesi amacıyla, özel ve planlı öğretim çabalarının gerekli olduğu vurgulanmıştır. Bu durum, Arapça dil öğretiminin kalitesinin artırılmasına katkı sağlamaktadır.

🔖

Cite This Article

Çiçek, M. (2026). Hurūf al-Jarr and Anticipated Usage Problems Among Native Turkish-Speaking Students. İlahiyat Akademi, Sayı: 23, 237–264. https://doi.org/10.52886/ilak.1866337

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (43)

  1. ʿAmmâr, Mahmûd İsmâʿîl. el-Ahtâ’u’ş-Şâ’iʿa fî İstiʿmâlâti Hurûfi’l-Cerr. Riyad: Dâru ʿÂlemi’l-Kutub, 1998.
  2. Banguoğlu, Tahsin. Türkçenin Grameri. İstanbul: Baha Matbaası, 1974.
  3. Bozkurt, Fuat. Türklerin Dili. Konya: Eğitim Yayınevi, 2012.
  4. Câsim, Ali Câsim. et-Tahlîlu’t-Tekâbulî ve Tahlîlu’l-Ahtâ’ en’-Nazarîyyetu ve’t-Tatbîk. Dammam: Mektebetu Dâru’l-Mutenebbî, 2015.
  5. Cezûlî, Ebû Mûsâ ‘Îsâ b. ‘Abdi’lazîz. el-Mukaddimetu’l- Cezûlîyye fi’n-Nahv. thk. Şa‘bân ‘Abdu’lvehhâb Muhammed. y.y., Dâru’l-Kutub ve’l-Vesâʾiki’l-Kavmiyye, 1988.
  6. Demirci, Kerim. Kelime Bilgisi El Kitabı. Ankara: Anı Yayıncılık, 2017.
  7. Ebu’l- Fidâ, İsmâʿîl b. ʿAlî b. Mahmûd b. Muhammed b. Ömer b. Şâhinşâh. el-Kunnâş fi’n-Nahvi ve’t-Tasrîf. thk. Cevdet Mebrûk Muhammed. Kahire: Mektebetu’l-Âdâb, 2005.
  8. Ediskun, Haydar. Yeni Türk Dilbilgisi. İstanbul: Remzi Kitabevi, 2017.
  9. Eker, Süer. Çağdaş Türk Dili. Ankara: Grafiker Yayınları, 2021.
  10. Enbârî, Ebu’l-Berekât Kemâluddîn Abdurrahmân b. Muhammed b. Ubeydillâh. Esrâru’l-ʿArabiyye. Dâru’l Erkam b. Ebi’l-Erkam, 1999.
  11. Ergin, Muharrem. Türk Dil Bilgisi. İstanbul: Bayrak Basım Yayım Tanıtım, 2009.
  12. Fârisî, Ebû Alî Hasen b. Ahmed b. Abdilgaffâr. el-Îzâh. thk. Kâzım Bahr el-Mercân. Beyrut: ‘Âlem’ul Kutub, 1996.
  13. Ferâhîdî, Ebû Abdirrahmân el-Halîl b. Ahmed b. Amr b. Temîm. el-Cumel fi’n-Nahv. thk. Fahruddîn Kabâve. Muʾessesetu’r-Risâle, 1985.
  14. Gencan, Tahir Nejat. Dilbilgisi. Ankara: Türk Dil Kurumu, 1979.
  15. Güneş, Sezai. Türk Dili Bilgisi. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi, 1999.
  16. Hacıeminoğlu, Necmettin. Türk Dilinde Edatlar. İstanbul: Millî Eğitim Basımevi, 1992.
  17. Hilâlî, Hâdî ʿAtiyye Matar. Nazariyyetu’l-Hurûfi’l-ʿÂmile ve Mebnâhâ ve Tabîʿatu İstiʿmâlihe’l-Kur’ânîyyi Belâgiyyen. Beyrut: ʿÂlemu’l-Kutub, 1986.
  18. İbn Cinnî, Ebu’l-Feth Osmân el-Mevsılî el-Bağdâdî. el-Lumaʿ fi’l-ʿArabiyye. thk. Semîh Ebû Muğlî. Amman: Dâru Mecdlâvî, 1988.
  19. İbn Hişâm en-Nahvî, Ebû Muhammed Cemâluddîn Abdullâh b. Yûsuf b. Ahmed b. Abdillâh. Evdahu’l-Mesâlik ilâ Elfiyyeti İbn-i Mâlik. Dâru’l- Muğnî, 2015.
  20. İbn Hişâm en-Nahvî, Ebû Muhammed Cemâluddîn Abdullâh b. Yûsuf b. Ahmed b. Abdillâh. Şerhu Katri’n-Nedâ ve Belli’s-Sadâ. thk. Türkî Abdülkerim el-Mustafa. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Turâs’l-‘Arabiyyi, 2001.
  21. İbn Mekkî, Ebu Hafs Ömer b. Halef es-Sıkıllî el-Himyerî. Teskîfu’l-Lisân ve Telkîhu’l-Cenân. thk. Mustafa Abdulkadir ʿAtâ. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-ʿİlmiyye, 1990.
  22. İbnu’l-Hâcib, Ebû Amr Cemâluddîn Osmân b. Ömer b. Ebî Bekr b. Yûnus. el-Kâfiye fî ‘İlmi’n-Nahv. thk. Sâlih ʿAbdulʿAzîm e’ş-Şȃ‘ir. Kahire: Mektebetu’l Âdab, ts.
  23. İbnu’s-Serrâc, Ebû Bekr Muhammed b. es-Serî b. Sehl el-Bağdâdî. el-Usûl fi’n-Nahv. thk. ‘Abd’ul- Hüseyn el-Fetlî. Beyrut: Muʾessesetu’r-Risâle, 1996.
  24. İsʿirdî, Mollâ Ömer b. el-Mollâ Abdullâh b. el-Mollâ Halil el-Hîzânî. Miftâhu’l-ʿArab li-Muglakâti Kısmi’l-Edeb ve Hâşiyetu’z-Zurûf. thk. Mehmet Yakışık. İstanbul: Merkezu’l-Hâşimiyye, 2021.
  25. Kahraman, Tahir. Çağdaş Türkiye Türkçesindeki Fiillerin Durum Ekli Tamamlayıcıları. Ankara: Türk Dil Kurumu, 1996.
  26. Karahan, Leyla. Türkçede Söz Dizimi. Ankara: Akçağ, 2020.
  27. Kisâî, Ebu’l-Hasen Alî b. Hamza el-Kûfî. Mâ Telhanu fîhi’l-ʿÂmme. thk. Ramazan ʿAbduttevvâb. Kahire: Matbaʿatu’l-Medenî, 1982.
  28. Korkmaz, Zeynep. Türkiye Türkçesi Grameri Şekil Bilgisi. Ankara: Türk Dil Kurumu, 2019.
  29. Lahmî, Ebu Abdillâh (Ebu Alî) Muhammed b. Ahmed b. Hişâm. el-Medhal ilâ Takvîmi’l-Lisân. thk. Hâtim Salih ed-Dâmin. Beyrut: Dâru’l-Beşâʾiri’l-İslâmiyye, 2003.
  30. Maʻlûf, Lüveys. el-Muncid fi’l-Lugati ve’l-Edebi ve’l-‘Ulûm. Beyrut: el-Matba‘atu’l-Kâsûlîkiyye, ts.
  31. Mecme‘ul-Lugati’l-‘Arabiyye. el-Mu‘cemu’l-Vasît. Mısır: Mektebetu’ş-Şurûk, ts.
  32. Murâdî, Ebû Muhammed Bedruddîn Hasan b. Kâsım b. ʿAbdullâh b. ʿAlî el-Mısrî el-Mâlikî el-. el-Cenâ’d-Dânî fî Hurûfi’l-Meʿânî. thk. Fahruddîn Kabâve - Muhammed Nedim Fâdıl. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-ʿİlmiyye, 1992.
  33. Notghi, Hamid. Dilbilim ve Dilbilgisi Terimleri Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu, 1980.
  34. Özkan, Mustafa - Sevinçli, Veysi. Türkiye Türkçesi Söz Dizimi (Kelime Çözümlemeli). İstanbul: Akademik Kitaplar, 2009.
  35. Parlatır, İsmail vd. Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu, 1998.
  36. Râzî, Ebû Abdillâh Zeynuddîn Muhammed b. Ebî Bekr b. Abdilkâdir. Muhtâru’s-Sihâh. Beyrut: Mektebetu Lübnân, 1986.
  37. Sîbeveyhi, Ebû Bişr Amr b. Osmân b. Kanber el-Hârisî. el-Kitâb. thk. ʿAbdusselâm Muhammed Hârûn. Kahire: Mektebetu’l-Hâncî, 1988.
  38. Teker, Ahmet Duran vd. Üniversiteler İçin Türk Dili El Kitabı. ed. Mustafa Durmuş. Ankara: Grafiker Yayınları, 2009.
  39. Topaloğlu, Ahmet - Gürlek, Mehmet. Türkçede Fiiller ve Çatıları. İstanbul: Kesit Yayınları, 2016.
  40. Zâyid, Fehd Halîl. el-Ahtâ’u’ş-Şâ’iʿa e’n-Navîyye ve’s-Sarfiyye ve’l-İmlâ’iyyye ʿinde Telâmîzeti’s-Sufûfi’l-Esâsiyyeti’l-ʿUlyâ ve Turuku Muʿâlecetihâ. Ürdün: Dâru’l-Yâzûrî el-‘İlmiyye, 2006.
  41. Zeccâcî, Ebu’l-Kâsım Abdurrahmân b. İshâk en-Nihâvendî. el-Cumel. Cezayir, 1926.
  42. Zeccâcî, Ebu’l-Kâsım Abdurrahmân b. İshâk en-Nihâvendî. Hurûfu’l-Meʿânî. thk. Alî Tevfik Hamed. Beyrut: Muʾessesetu’r-Risâle, 1986.
  43. Zemahşerî, Ebu’l-Kâsım Mahmûd b. Ömer b. Muhammed el-Hârizmî. Esâsü’l-Belâğa. Beyrut: Dâru Sâdir, 1979.