AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings reveal that these institutions embrace artificial intelligence as a cognitive and institutional capacity multiplier through the law of enhancement, while simultaneously phasing out cumbersome processes through obsolescence.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Artificial intelligence technologies have transcended bei ng mere tools to become an all-encompassing ecological environment that reshapes human perception, institutional structures, and social relations.Adopting a Media Ecology perspective, this study examines the transformative impact of artificial intelligence in education and science by analyzing the regulatory texts, strategy documents, and ethical guidelines of the Ministry of National Education (MEB), the Council of Higher Education (YÖK), and the Scientific and Technological Research Council of Türkiye (TÜBİTAK)—the three primary institutions shaping Türkiye’s knowledge production and transfer processes. The study’s distinctive methodological contribution lies in its reconceptualization of Marshall McLuhan’s Tetrad, a heuristic traditionally employed within the media ecology tradition for artifact analysis, into a structural discourse analysis tool. Utilizing MAXQDA 26 qualitative data analysis software, a systematic figure/ground analysis of the texts was conducted. The findings reveal that these institutions embrace artificial intelligence as a cognitive and institutional capacity multiplier through the law of enhancement, while simultaneously phasing out cumbersome processes through obsolescence. However, in response to the dystopian risks posed by technological automatism—such as social isolation, epistemic trust erosion, and banalization and the phenomenon of reversal, human-centric elements including national values, academic integrity, and legal accountability are vigorously retrieved. Consequently, artificial intelligence regulations in Türkiye’s educational and scientific institutions are not merely bureaucratic rule sets; rather, they constitute the strategic construction of a counter-environment and an immune system that refuses to delegate moral, legal, and pedagogical agency to machines, resolutely retaining it within the human domain.
Özet
Yapay zekâ teknolojileri günümüzde salt birer araç olmanın ötesine geçerek insan algısını, kurumsal yapıları ve toplumsal ilişkileri yeniden şekillendiren kuşatıcı bir ekolojik ortam hâline gelmiştir. Bu çalışma, yapay zekânın eğitim ve bilim alanında yarattığı dönüşümü Medya Ekolojisi perspektifiyle ele alarak Türkiye’nin bilgi üretim ve aktarım süreçlerine yön veren Millî Eğitim Bakanlığı (MEB), Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) yapay zekâ düzenleyici metinlerini, strateji belgelerini ve etik rehberlerini incelemektedir. Çalışmanın özgün metodolojik katkısı, medya ekolojisi geleneğinin bir araştırma tasarımına ve geleneğine de dönüştürdüğü Marshall McLuhan’ın Tetrad Dörtlü Analizi’ni klasik kullanımından farklılaştırılarak bir yapısal söylem analizi aracı olarak yeniden kurgulamasıdır. MAXQDA 26 nitel veri analizi yazılımı aracılığıyla metinlerin figür ve zemin analizi yapılmıştır. Analiz bulguları kurumların yapay zekâyı bilişsel ve kurumsal bir kapasite artırıcı olan genişletme unsuru olarak kabul edip hantal süreçleri eskitme yasasıyla tasfiye ettiğini göstermektedir. Ancak teknolojik otomatizmin yol açabileceği sosyal izolasyon, epistemik güven erozyonu ve banalizasyon gibi distopik risklere ve tersine dönme olgusuna karşı millî değerler, akademik dürüstlük ve hukuki hesap verebilirlik gibi insani unsurların şiddetle geri getirildiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak Türkiye’deki eğitim ve bilim kurumlarının yapay zekâ düzenlemeleri basit birer bürokratik kural seti değil ahlaki, hukuki ve pedagojik failliği makineye devretmeyi reddederek insanda tutmaya çalışan stratejik bir karşı ortam ve bağışıklık sistemi inşasıdır.