Journals / Türkbilig / 2026 / Cilt: 2026 Sayı: 51

The Remembering Poet: Early Modern and Modernist Conceptions of Memory in Turkish Poetry

Hatırlayan Şair: Türk Şiirinde Erken Modern ve Modernist Bellek Algısı

Gökhan Tunç(ANADOLU ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-9450-8045
Journal
Türkbilig
Pages
360–374
Publication Date
2026-05-21
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Drawing on this theoretical framework, the study sought to offer a different perspective on the poetic worlds of the selected poets and on the conception of memory in modern Turkish poetry.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Memory, which remains one of humanity’s enduring mysteries, holds a vital place in ensuring the continuity of both individual and collective life.
📊
Key Findings & Data:Reflecting its significance, memory studies have expanded steadily, particularly in the fields of neuroscience and psychology over the past half-century.
💡
Conclusion & Impact:Drawing on this theoretical framework, the study sought to offer a different perspective on the poetic worlds of the selected poets and on the conception of memory in modern Turkish poetry.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:modern Türk şiiri · şair · bellek

Abstract

Memory, which remains one of humanity’s enduring mysteries, holds a vital place in ensuring the continuity of both individual and collective life. Reflecting its significance, memory studies have expanded steadily, particularly in the fields of neuroscience and psychology over the past half-century. In addition to scientific efforts to understand memory, literary figures in general, and poets in particular, have long explored its nature, limits, and characteristics in their works. Indeed, as researchers such as Jonah Lehrer have pointed out, artists have often intuitively addressed many of the enigmas of memory before scientists did so. Nevertheless, it is important to emphasize that writers and poets approach and interpret memory from varying perspectives. In this context, the present study seeks to interpret poets’ diverse perceptions of memory within the framework of modern Turkish poetry, based on two main analytical dimensions and through the conceptual lenses of the early modern and modernist periods. The article first aims to offer an original perspective on the dominant conceptualizations of memory in the early modern and modernist periods. Subsequently, it traces two contrasting perceptions of memory through the poetry of selected poets. Drawing on this theoretical framework, the study sought to offer a different perspective on the poetic worlds of the selected poets and on the conception of memory in modern Turkish poetry.

Özet

İnsanoğlu için gizemini hâlâ koruyan bellek, bireysel ve toplumsal yaşamımızı sağlıklı bir şekilde sürdürebilmemiz için hayati bir konumdadır. Bahsedilen önemiyle koşut olarak bellek çalışmaları nörobilim ve psikoloji alanlarında bilhassa yarım yüzyıldır artarak devam etmektedir. Belleği bilimsel yollarla anlama çabasının yanı sıra genelde edebiyatçılar özelde ise şairlerin belleğin ne olduğuna, sınırlarına, özelliklerine eserlerinde edebî düzlemde yer verdikleri gözlemlenir. Öyle ki Jonah Lehrer gibi bazı araştırmacıların ortaya koyduğu gibi belleğe dair birçok gizeme, bilim insanlarından önce sanatçılar sezgisel olarak cevap bulmuşlardır. Ancak yazar ve şairlerin belleği farklı açılardan alımladıklarının altını da çizmek gerekir. İfade edilen çerçevede bu yazıda modern Türk şiiri ekseninde şairlerin belleğe yönelik farklı algıları, erken modern ve modernist kavramları temel alınarak iki ana düzlem üzerinden yorumlanmıştır. Makalede öncelikle erken modern ve modernist bellek algılarının ne olduğu ve hangi özellikleri taşıdığına dair kuramsal bir perspektif geliştirilmeye çalışılmıştır. Ardından örneklem olarak seçilen şairlerin metinleri üzerinden bellekle ilgili bu iki karşıt algının izi sürülmüştür. Çalışmada, geliştirilen bu kuramsal çerçeveden hareketle seçilen şairlerin şiir evrenlerine ve modern Türk şiirindeki bellek kavrayışına farklı bir bakış açısı sunulması hedeflenmiştir.

🔖

Cite This Article

Tunç, G. (2026). The Remembering Poet: Early Modern and Modernist Conceptions of Memory in Turkish Poetry. Türkbilig, Cilt: 2026 Sayı: 51, 360–374. https://doi.org/10.59257/turkbilig.1745004

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (35)

  1. Akgül, A. (2018). Anlamın sesi: Yahya Kemal Beyatlı’nın şiir estetiği. İstanbul: Dergâh Yayınları.
  2. Anday, M. C. (2016). Sözcükler. İstanbul: Everest Yayınları.
  3. Batur, E. (2015). Tuğralar, perişey: Lirik şiirler 1973-1992. İstanbul: Kırmızı Kedi Yayınevi.
  4. Batur, E. (2018). A cappella: Lirik şiirler 2007-2014. İstanbul: Kırmızı Kedi Yayınevi.
  5. Bayrıl, V. B. (2012). Melek geçti. İstanbul: Granada Yayınları.
  6. Berk, İ. (2003). Toplu şiirler. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  7. Beyatlı, Y. K. (1974). Kendi gök kubbemiz. İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti.
  8. Beyatlı, Y. K. (1997). Edebiyata dair. İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti.
  9. Cemal Süreya (2013). Sevda sözleri. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  10. Dıranas, A. M. (2015). Şiirler. (Ç. Aldatmaz, Haz.). İstanbul: Everest Yayınları.
  11. Draaisma, D. (2012). Yaşlandıkça hayat neden çabuk geçer: Belleğimiz geçmişimizi nasıl şekillendirir? (G. Koca, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
  12. Draaisma, D. (2014). Bellek metaforları: Zihinle ilgili fikirlerin tarihi (G. Koca, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
  13. Draaisma, D. (2016). Sıla hasreti fabrikası: Bellek yaşlılıkta nasıl işler? (D. Tunç, Çev.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  14. Frenda, S. J., Nichols, R. M., & Loftus, E. F. (2011). Current issues and advances in misinformation research. Current Directions in Psychological Science, 20(1), 20-23. https://doi.org/10.1177/0963721410396620
  15. Frenda, S. J, Patihis, L., Loftus, E. F., Lewis, H. C. & Fenn, K. M. (2014). Sleep deprivation and false memories. Psychological Science, 25(9), 1674-1681.
  16. Gökalp Alpaslan, G. (2016). Özyaşamöyküsünde yazarın yeniden doğuşu. Ankara: Ürün Yayınları.
  17. Green-Lewis, J. (2017). Victorian photography, literature, and the invention of modern memory: Already the past. London: Bloomsbury Academic.
  18. Kacıroğlu M. (2024). İlkelliğin ihtişamı: Modernlik, modernizm ve Turgut Uyar’ın şiirinde modern hayatın eleştirisi. Konya: Çizgi Yayınları.
  19. Kahraman, H. B. (1997). Yahya Kemal Rimbaud’yu okudu mu? İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  20. Kumar, S. K. (1960-61). Bergson’s theory of the novel. Modern Fiction Studies, 6(4), 325-336.
  21. Lehrer, J. (2009). Proust bir sinirbilimciydi (F. B. Aydar, Çev.). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
  22. Manguel, A. (2010). Okumanın tarihi (F. Elioğlu, Çev.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  23. Mungan, M. (1999). Yaz geçer. İstanbul: Metis Yayınları.
  24. Nader, K. (2015). Reconsolidation and the dynamic nature of memory. Cold Spring Harbor Perspectives Biology, 7(10), 1-16.
  25. Necatigil, B. (2009). Şiirler. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  26. Pollmann, J. ve Kuijpers, E. (2013). Introduction: On the early modernity of modern memory. E. Kuijpers, J. Müller ve J. van der Steen (Ed.), Memory before modernity: Practices of memory in early modern Europe içinde (ss. 1-27). Leiden, The Netherlands: Brill.
  27. Saba, Z. O. (2014). Cümlemiz: Bütün şiirleri. İstanbul: Can Yayınları.
  28. Sacks, O. (2019). Bilinç nehri. (D. Tunç, Çev.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  29. Schwarz, B. (2010). Memory, temporality, modernity: les lieux de mémoire. S. Radstone ve B. Schwarz (Ed.), Memory: Histories, theories, debates içinde (ss. 41-58). New York: Fordham University Press.
  30. Shakespeare, W. (2007). Hamlet (B. Bozkurt, Çev.). İstanbul: Remzi Kitabevi.
  31. Tanpınar, A. H. (2011). Bütün şiirleri (İ. Enginün, Haz.). İstanbul: Dergâh Yayınları.
  32. Tunç, G. (2023). Şiir ve bellek: Modern Türk şiirinde bellek metaforları. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
  33. Uyar, T. (2013). Büyük Saat: Bütün Şiirleri. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  34. Ünal, H. (2017). Saçları Vardır Aşkın. Ankara: Hece Yayınları.
  35. Yavuz, H. (2007). Büyü’sün, yaz! Toplu şiirler: 1969-2005. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.