Journals / Türkbilig / 2026 / Cilt: 2026 Sayı: 51

Epic Heroes Parodized From Oral Tradition To The Silver Screen

Sözlü Gelenekten Beyaz Perdeye Parodileştirilen Destan Kahramanları

Mehmet Emin Bars(Bingöl Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Türk Halk Bilimi)0000-0001-6972-6860
Journal
Türkbilig
Pages
57–73
Publication Date
2026-03-26
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

It is seen as a need for the parodied epic heroes to be recreated in new contexts today.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Cultural memory is transmitted in various ways.
📊
Key Findings & Data:In this study, the value transformations experienced by the mythical heroes of the epics when they were parodied and adapted to the cinema, and the comic changes that occurred accordingly, were discussed in the films “Deli Yusuf” (1975) directed by Atıf Yılmaz and “Deli Dumrul” (2017), “Bamsı Beyrek” (2017) and “Salur Kazan: Zoraki Kahraman” (2017) directed by Burak Aksak.
💡
Conclusion & Impact:It is seen as a need for the parodied epic heroes to be recreated in new contexts today.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:2017 Verileri
⚙️Variables:destan · kahraman · parodi

Abstract

Cultural memory is transmitted in various ways. Traditional cultural elements, which were first created and transmitted orally, later continued to exist in written and electronic forms. The difference in the mediums of creation and transmission of culture has reshaped the structure and content of the products. Culture is constantly changing with its dynamic structure. It is not possible for a cultural element to survive in the same form for many years. Culture is updated by adapting itself to the context in which it was created, and continues its life in new forms. One of the ways to update traditional products is parody. Many parodied traditional products and heroes have been transformed into a structure that will meet new needs by being equipped with new functions. Typical heroes of the epic genre are also among the elements that are parodied and adapted to the new context. In this study, the value transformations experienced by the mythical heroes of the epics when they were parodied and adapted to the cinema, and the comic changes that occurred accordingly, were discussed in the films “Deli Yusuf” (1975) directed by Atıf Yılmaz and “Deli Dumrul” (2017), “Bamsı Beyrek” (2017) and “Salur Kazan: Zoraki Kahraman” (2017) directed by Burak Aksak. The sacred and serious heroes of epic narratives have been transformed into objects of comedy in the new sign system. Epic heroes of the epic era such as Köroğlu, Deli Dumrul, Bamsı Beyrek, Salur Kazan were decorated with comic elements in the new creation environment. These heroes have become a subject of entertainment and have been stripped of their ideological codes and transformed into popular heroes. These changes and transformations seen in the heroes are related to the context in which the products are created. Developments in information and technology, industrialization, urbanization, loneliness and alienation have changed the social, cultural, political and economic values of societies along with their lifestyles. The epic era, in which all life and values were built on power, courage and heroism, has ended, and new hero types suitable for the new era have been created. Yesterday's epic heroes have been transformed into today's comic heroes. It is seen as a need for the parodied epic heroes to be recreated in new contexts today.

Özet

Kültürel bellek çeşitli şekillerde aktarılmaktadır. İlk olarak sözlü şekilde yaratılıp aktarılan geleneksel kültür ögeleri, sonradan yazılı ve elektronik biçimlerle varlığını sürdürmeye devam etmiştir. Kültürün yaratım ve aktarım ortamlarının farklılığı, ürünlerin yapı ve içeriğini yeniden şekillendirmiştir. Kültür, dinamik yapısıyla sürekli değişmektedir. Bir kültürel unsurun aynı biçimde uzun yıllar varlığını sürdürmesi mümkün değildir. Kültür yaratıldığı bağlama kendisini uyarlayarak güncellenir, yeni biçimlerle hayatını sürdürür. Geleneksel ürünlerin güncellenmesini sağlayan yollardan biri de parodidir. Parodileştirilen çok sayıda geleneksel ürün ve kahraman, yeni işlevlerle donatılarak yeni ihtiyaçlara cevap verecek bir yapıya dönüştürülmüştür. Destan türünün tipik kahramanları da parodileştirilerek yeni bağlama uygun hâle getirilen ögelerden biridir. Bu çalışmada epik destanların mitik kahramanlarının parodileştirilerek sinemaya uyarlanmalarında yaşadıkları değersel dönüşümler ve buna bağlı ortaya çıkan komik değişimler Atıf Yılmaz’ın yönettiği “Deli Yusuf” (1975) ile Burak Aksak’ın yönettiği “Deli Dumrul” (2017), “Bamsı Beyrek” (2017) ve “Salur Kazan: Zoraki Kahraman” (2017) filmlerinde ele alınmıştır. Epik anlatıların kutsal ve ciddi kahramanları, yeni gösterge dizgesinde birer güldürü nesnesine dönüştürülmüştür. Destan devrinin Köroğlu, Deli Dumrul, Bamsı Beyrek, Salur Kazan gibi epik kahramanları, yeni yaratım ortamında komik ögelerle süslenmiş; eğlence konusu hâline getirilerek gülünçleştirilmiş; ideolojik kodlarından sıyrılarak popüler birer kahramana dönüştürülmüştür. Kahramanlarda görülen bu değişim ve dönüşümler ürünlerin ortaya konulduğu bağlamla ilgilidir. Bilgi ve teknolojideki gelişmeler, sanayileşme, kentleşme, yalnızlaşma, yabancılaşma toplumların yaşam biçimleriyle birlikte sosyal, kültürel, siyasal ve ekonomik değerlerini de değiştirmiştir. Tüm yaşamın ve değerlerin güç, cesaret, kahramanlık üzerine inşa edildiği destan devri sona ermiş, yeni döneme uygun yeni kahraman tipleri yaratılmıştır. Dünün epik kahramanları, bugünün komik kahramanlarına dönüştürülmüştür. Parodileştirilen destan kahramanlarının günümüzde yeni bağlamlarda yeniden yaratılmaları bir ihtiyaç olarak görülmektedir.

🔖

Cite This Article

Bars, M. E. (2026). Epic Heroes Parodized From Oral Tradition To The Silver Screen. Türkbilig, Cilt: 2026 Sayı: 51, 57–73. https://doi.org/10.59257/turkbilig.1593640

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (32)

  1. Aktulum, K. (2004). Parçalılık metinlerarasılık. Ankara: Öteki Yayınevi.
  2. Aktulum, K. (2007). Metinlerarası ilişkiler. İstanbul: Öteki Yayınevi.
  3. Aktulum, K. (2011). Metinlerarasılık/göstergelerarasılık. Ankara: Kanguru Yayınları. Alptekin, A. B. ve İçel, H. (2011). Batı versiyonlarında Köroğlu. Millî Folklor, 91, 37-50.
  4. Bars, M. E. (2022). Sanal ortamda kültürel yaratmalar: Dede Korkut örneği. Culture and Civilization, 1/2, 40-60.
  5. Bergson, H. (2013). Gülme (Çev. T. Güner). İstanbul: Mitra Yayınları.
  6. Çakıroğlu, E. (2023). Görsel kültürle ilişkisi bağlamında sanat eserleri üzerine yapılan parodilere bakış. idil, 105, 561-567.
  7. Çenbertaş, K. O. (2022). Türk komedi sinemasında absürt filmler: Burak Aksak filmleri üzerine bir inceleme. (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
  8. Çetin, İ. (1998). Türk destan kahramanları ve Köroğlu. Millî Folklor, 39, 46-52.
  9. Çobanoğlu, Ö. (2007). Türk dünyası epik destan geleneği. Ankara: Akçağ Yayınları.
  10. Dinç, M. (2018). İsyanın mizahı: Hobsbawm’ın toplumsal eşkıyalık tanımı ve Kemal Sunal filmleri. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 11(24), 73-90.
  11. Dinç, M. (2019). Kemal Sunal filmlerinde folklor ve mizah. İstanbul: Hiperyayın.
  12. Emeç, G. (2021). Geleneksel anlatmadan parodiye kahramanın dönüşümü ve kurgunun yeniden yaratımı: “Bamsı Beyrek” filmi örneği. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 5(3), 170-198.
  13. Emre, İ. (2006). Postmodernizm ve edebiyat. Ankara: Anı Yayıncılık.
  14. Güvenç, A. Ö. (2015). Deli Dumrul’un yazımsal süreçteki değersel dönüşümü. F. Yalçın ve K. Kara (Ed.), Düşünce Hayatımızda ve Kültürümüzde Dede Korkut Uluslararası Sempozyumu (21-22 Mayıs 2015) Tebliğler içinde (s. 135-146), Bayburt: Bayburt Üniversitesi Yayınları.
  15. Güvenç, A. Ö. (2019a). Bir halk hikâyesi parodisi, bağlamından kopan bir kahraman: Asrî Kerem. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 66, 235-260.
  16. Güvenç, A. Ö. (2019b). Absürt bir parodi örneği: Deli Dumrul filmi. F. Güzel & T. Kabak (Ed.), Dünya Kültür Mirası Dede Korkut Uluslararası Sempozyumu (25-27 Nisan 2019 / Bayburt) Bildiri Kitabı içinde (s. 359-377). Bayburt: Bayburt Üniversitesi Yayınları.
  17. Güvenç, A. Ö. (2020). Folklor ve sinema. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
  18. Hobsbawm, E. J. (2011). Eşkıyalar. (Çev. O. Akınhay). İstanbul: Agora Kitaplığı.
  19. İbrayev, Ş. (1998). Destanın yapısı. (Akt. A. A. Çınar). Ankara: Ankara Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.
  20. Kaplan, M. (2005). Oğuz Kağan-Oğuz Han Destanı. Türk Edebiyatı Üzerine Araştırmalar 3 -Tip Tahlilleri- içinde (s. 11-25), İstanbul: Dergâh Yayınları.
  21. Kara Düzgün, Ü. (2014). Türk destan kahramanı ve Başkurt destanlarının tipolojisi. Konya: Kömen Yayınları.
  22. Kızıldağ, H. (2020). Dede Korkut hikâyelerinin sinemaya aktarımında geleneğin icadı, dilin adaptasyonu ve kurgunun yeniden yaratımı: “Salur Kazan: zoraki kahraman” filmi örneği. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(49), 603-625.
  23. Kierkegaard, S. (2020). İroni kavramı -Sokrates’e yoğun göndermelerle- (Çev. S. Okur). Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
  24. Ölçer Özüner, E. (2012). Kırkyama kahramanlar: tarihî çizgi romanlarda gelenek icadı ve imhası. Millî Folklor, 95, 171-183.
  25. Özdemir, N. (2012). Medya kültür ve edebiyat. Ankara: Grafiker Yayınları.
  26. Özdemir, S. (2019). Modern Türk romanında parodi. (Doktora Tezi). İstanbul: Marmara Üniversitesi.
  27. Rose, M. A. (2016). Parodi: antik, modern ve postmodern. (Çev. C. Dikme), Ankara: Hece Yayınları.
  28. URL-1: https://sozluk.gov.tr/ (2024, 3 Haziran).
  29. URL-2: https://www.youtube.com/watch?v=KJiqNGvhAqc (2024, 1 Temmuz).
  30. URL-3: https://fullhdfilm.pro/deli-dumrul-2017-film-izle/ (2024, 16 Temmuz).
  31. URL-4: https://www.youtube.com/watch?v=kdI-wAKBrbw&t=2015s (2024, 8 Temmuz).
  32. URL-5: https://dizifilmizledur.net/film/salur-kazan-zoraki-kahraman-full-hd-tek-parca-izle (2024, 10 Temmuz).