Journals / Türkbilig / 2026 / Cilt: 2026 Sayı: 51

Aspect of Sultan Abdulmecit’s Era Through Historical Poems

Tarih Manzumeleri Üzerinden Sultan Abdülmecit Devrine Bakış

Özge Öztekin(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-6764-5047
Journal
Türkbilig
Pages
1–34
Publication Date
2026-03-16
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Thus, it is seen once again that the poem's memories support historical data, and it is also shown once again that it should be accepted as a source of cultural data.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Abstract: The infinite readability in cultural history studies enables the knowledge to be constantly re-evaluated by gaining continuity with new data coming from different disciplines.
📊
Key Findings & Data:This article examines the reign of Sultan Abdülmecit (1839-1861) in the context of poetry-history-memory and examines which period elements are reflected in classical poetry through historical poems.
💡
Conclusion & Impact:Thus, it is seen once again that the poem's memories support historical data, and it is also shown once again that it should be accepted as a source of cultural data.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:XIX. yüzyıl · Sultan Abdülmecit dönemi · tarih

Abstract

Abstract: The infinite readability in cultural history studies enables the knowledge to be constantly re-evaluated by gaining continuity with new data coming from different disciplines. One of those disciplines is literature. Poetry, in particular, provides material for cultural studies not only with its modern period texts but also with its classical period texts. This article examines the reign of Sultan Abdülmecit (1839-1861) in the context of poetry-history-memory and examines which period elements are reflected in classical poetry through historical poems. Divans, which can be considered as written archive documents in Ottoman cultural history research, and especially the historical poems in them, are open to plural readings across fields, along with the literary value they carry in the classical sense. Some of the elements mentioned are the enthronement, treaties signed between states, lands acquired after the war, new regulations introduced with the Tanzimat, circumcision ceremonies and school starting ceremonies of princes, marriages of dynasty daughters, appointments to the office of grand vizier, decorations given to statesmen for their success in any field, paper manufacturing, ship launching ceremonies, construction and reconstruction activities in architecture, poetry (divan, mesnevi), logic, etiquette, astronomy, Turkish alphabet books published in the publishing world of the period and some obituaries written for them. The fact that the poems in question are historical poems adds solidity to the interpretation of the research subject in terms of chronological examination. Thus, it is seen once again that the poem's memories support historical data, and it is also shown once again that it should be accepted as a source of cultural data.

Özet

Kültür tarihi çalışmalarındaki sonsuz okunaklılık, yöntemsel olarak farklı disiplinlerden gelen yeni verilerle süreklilik kazanarak bilginin daima yeniden değerlendirilmesine olanak sağlar. O disiplinlerden biri de edebiyattır. Özellikle şiir, sadece modern dönem metinleriyle değil klasik dönem metinleriyle de kültürel çalışmalara malzeme verir. Bu makale, şiir-tarih-bellek bağlamında Sultan Abdülmecit devrini (1839-1861) ele almakta ve tarih manzumeleri üzerinden klasik şiire hangi dönemsel unsurların yansıdığını incelemektedir. Osmanlı kültür tarihi araştırmalarında yazılı birer arşiv belgesi sayılabilecek divanlar ve özellikle içerisindeki tarih manzumeleri, klasik manada taşıdıkları edebî değerle birlikte alanlararası çoğul okumalara da açıktırlar. Abdülmecit Han’ın tahta çıkışıyla vefatı arasındaki süreçte yaşananlardan çağın şiirine akseden cülus, devletler arasında imzalanan antlaşmalar, savaş sonrası alınan topraklar, Tanzimat’la beraber getirilen yeni düzenlemeler, şehzadelerin sünnet merasimleri ile okula başlama törenleri, hanedan kızlarının evlilikleri, sadaret makamına atanmalar, herhangi bir konuda gösterdikleri başarıdan dolayı devlet adamlarına takılan nişanlar, kâğıt imalatı, gemilerin denize indirilme törenleri, mimaride inşa ve yeniden inşa faaliyetleri, dönemin yayın dünyasında basılan şiir (divan, mesnevi), mantık, adap, astronomi, Türkçe alfabe kitapları ile bunlara yazılan kimi takrizler bahsi geçen malzemenin öğeleri olarak makalenin araştırma evrenine dahil edilmiştir. Söz konusu şiirlerin birer tarih manzumesi olması, kronolojik tetkik bakımından araştırma öznesinin yorumlanmasına sağlamlık katmaktadır. Böylece hem şiirin belleğindekilerin tarihî verileri desteklediği hem de bu şiirlerin birer kültürel veri kaynağı olarak kabul edilmesi gerektiği yeniden kendini gösterecektir.

🔖

Cite This Article

Öztekin, Ö. (2026). Aspect of Sultan Abdulmecit’s Era Through Historical Poems. Türkbilig, Cilt: 2026 Sayı: 51, 1–34. https://doi.org/10.59257/turkbilig.1728932

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (33)

  1. Arslan, M. (2002). Şeref Hanım divanı. İstanbul: Kitabevi.
  2. Arslan, M. (2003). Leylâ Hanım divanı. İstanbul: Kitabevi.
  3. Arslan, M. (2009). Bursalı İffet divanı. İstanbul: Kitabevi.
  4. Arslan, M. (2009). Zîver Paşa dîvân ve münşe’ât. Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi Yayınları.
  5. Atik, A. (2016). Müderriszâde Sadullah İzzet divanı. İstanbul: Simurg.
  6. Aydemir, Y. ve Çeltik, H. (2009). Meşhurî divanı. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  7. Çapan, P. (2012). Şefik Divanı Örnekleminde Manzum Tarih Düşürme Geleneği. Prof. Dr. Mine Mengi adına Türkoloji sempozyumu (20-21 Ekim 2011) bildirileri içinde (s. 69-85). Adana: Çukurova Üniversitesi Yayınları.
  8. Çetin, K. (2006). Râşid ve Divan’ı inceleme – tenkitli metin. (Yüksek lisans tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.
  9. Duman, M. A. (2005). Fâzıl divanı (transkripsiyonlu metin – inceleme) (Yüksek lisans tezi). Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sivas.
  10. Edebali, Z. (2023). Tırnakçızâde Mehmed Sa’îd Zîver Bey divanı (inceleme-metin) (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul.
  11. Eldem, E. (2021). L’édit des Tanzimat (1839): une relecture. Turcica, 52, 201-307. https://doi.org/10.2143/TURC.52.0.3289811
  12. Erdoğan, K. (2002). Edebi eserlerden tarih belgesi olarak yararlanma: Divanlardaki tarih manzumeleri. Türkler (C. 11, s. 708-717) içinde. Ankara: Yeni Türkiye Yayınları.
  13. Erdoğan, M. (2007). Fatîn divanı. İstanbul: Kitabevi.
  14. Erol, C. (1995). Muhammed Şâkir Efendi hayatı eserleri ve Enîsü’l-Uşşâk adlı divanı. (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  15. Gündüz, E. (2018). Abdünnâfi’ İffet Efendi ve divanı (inceleme-metin). (Doktora tezi). Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Erzurum.
  16. İnalcık, H. (2011). Tanzimat nedir? H. İnalcık ve M. Seyitdanlıoğlu (Ed.), Tanzimat: Değişim sürecinde Osmanlı İmparatorluğu içinde (s. 31-56). İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
  17. Karakaş, E. (2008). Raculî hayatı, edebi kişiliği ve divanı (Yüksek lisans tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar.
  18. Karakoyun, E. (2007). Zaik divanı (metin 1b-65a) (Yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  19. Karal, E. Z. (2007). Osmanlı tarihi: Nizam-ı cedid ve Tanzimat devirleri (1789-1856). C. 5. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  20. Küçük, C. (1988). Abdülmecid. TDV İslâm ansiklopedisi (C. 1, s. 259-263) içinde. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  21. Memiş, N. (2008). Ferdî Abdullah Efendi ve divanı (inceleme-metin). (Yüksek lisans tezi). Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Manisa.
  22. Ortaylı, İ. (2005). İmparatorluğun en uzun yüzyılı. İstanbul: İletişim Yayınları.
  23. Özen, V. (2010). Nâfi’ divanı - inceleme, transkripsiyonlu metin. (Yüksek lisans tezi). Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ.
  24. Özgül, M. K. (2016). Şiirin hazanında gazel dökenler – IV Osman Nevres Efendi. İstanbul: Kitabevi.
  25. Öztekin, Ö. (2016). XIX. yüzyılda İstanbul: Kent mimarisini şiir üzerinden okumak. Ankara: Ürün Yayınları.
  26. Sakaoğlu, N. (1994). Abdülmecid. Dünden bugüne İstanbul ansiklopedisi (C. 1, s. 45-48) içinde. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  27. Tanrıbuyurdu, G. (2006). Eşref Paşa divanı (inceleme, transkripsiyonlu metin, nesre çeviri). (Yüksek lisans tezi). Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
  28. Taşdelen, İ. (2014). Şevkî Hasan Tahsin İstanbulî divanı (transkripsiyonlu metin ve sadeleştirme). (Doktora tezi). Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Erzurum.
  29. Unat, F. R. (1994). Hicrî tarihleri miladî tarihlere çevirme kılavuzu. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  30. Üstünova, K. (1993). Hilmi divanı. (Yüksek lisans tezi). Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
  31. Yıldıran, M. (1994). Ahmed Cevdet Paşa hayatı eserleri ve dîvânçe-i Cevdet. (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  32. Yıldız, S. (2002). Sermed divanı (inceleme-metin). (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  33. Zilif, T. (2019). Dursun Ahmed Natıkî divanı: inceleme – metin. (Yüksek lisans tezi). Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bilecik.